(818 S. K. m. 66) (2368 S. K. m. 2)
Dava: Dava dilekçesinde 6.315,89 TL alacağın faiz ve masraflarla birlikte davalı taraftan tahsili istenilmiştir. Mahkemece davanın reddi cihetine gidilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:
Karar: Davada; davalının Kütahya Evliye Çelebi Devlet Hastanesi Acil Servisinde doktor olarak görev yaptığını. Sağlık Bakanlığı Teftiş Kurulu raporuna göre, 2368 Sayılı Sağlık Personelinin Tazminat ve Çalışma Esaslarına Dair Kanunun 2 nci maddesinde kamu sağlık hizmetlerinde çalışan personelin haftalık kanuni çalışma süresinin 45 saat olarak düzenlendiğini, davalının 2006-2009 yılları arasında 2042 saat eksik çalıştığının tesbit edildiğini, bu eksik çalışma süreleri göz önüne alınmadan tam çalışmış ve haftalık 45 saat mesaisini tamamlamış gibi davalıya 2006 Ağustos, 2008 Temmuz aylarında toplam 172,49 TL fazladan yersiz döner sermaye ek ödemesi yapıldığını, yine aynı şekilde 2006 yılı Ocak ayından 2009 Mart ayına kadar davalıya normal mesai saatlerini tamamladığı halde sözkonusu çalışmaları nöbetmiş gibi gösterilerek toplam 6.315,89 TL fazladan yersiz nöbet tazminatı aldığı ileri sürülerek sebepsiz zenginleşme kurallarına göre 6.488,38 TL nın davalıdan tahsili talep ve dava edilmiştir.
Mahkemece, davalı tarafından davaya konu ödemelerin tahsiline dair işleme karşı Eskişehir 2.İdare Mahkemesine dava açıldığını, İdare Mahkemesince; Danıştay İçtihadı Birleştirme Kurulunun 22.12.1973 tarih ve 1973/14 K.sayılı kararına göre idarenin yokluk, açık hata, memurun gerçek dışı beyanı ve hilesi hallerinde süre koşulu aranmaksızın ödediği meblağı geri isteyebileceği, bunun dışındaki hatalı ödemelerin ise ödemenin ilk yapıldığı tarihten itibaren 60 gün içerisinde geri alınabileceği, dosya kapsamına göre yapılan ödemenin açık hata olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığı, memurun gerçek dışı beyanı ya da hilesinin de söz konusu olmadığı idarece dava açma süresi içerisinde geri istenmesi mümkün iken bu süre geçtikten sonra işlem tesis edildiğinden bahisle davaya konu işlemin iptaline karar verildiği, davalı idare vekilinin itirazının süre aşımı yönünden reddedildiğinin anlaşılmış olmasına göre, bu durumda idari yargıda dava açma süresi olan 60 gün içerisinde idare alacağının tahsili mümkün iken bu süre geçirildikten sonra açık hata kapsam dışında kabul edilen fazla ödemenin talep edilmesinin mümkün olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Davada, davalıya yersiz ödenen fazla alacağın sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre davalıdan tahsili istenmiştir.
Mahkemenin dayandığı Danıştay İçtihadı Birleştirme kararıyla çözümlenen husus, hatalı intibak veya hatalı terfi gibi bir şart tasarrufun sonradan idare tarafından geri alınması halinde, daha önce bu şart tasarrufa dayanılarak memura yapılmış olan fazla ödemenin sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca geri isteminin idare hukuku ilkelerine göre mümkün olup olmadığına ilişkindir.
Bu Danıştay İBK. nın idare tarafından yapılan bütün ödemelere uygulanması halinde, idarenin haksız iktisap kurallarından hiçbir zaman yararlanamaması ve memurların yapmış oldukları bütün hatalı ödemelerin idare tarafından gerek ödeme yapılan kişilerden gerekse ödemeyi yapandan geri alamaması gibi bir sonuç doğuracağı ve bunun da idareyi işlemez duruma getireceği gerekçesiyle savunulamayacağı Yargıtay H.G.K.nun 5.12.1984 tarih 387/997 Sayılı kararıyla kabul edilmiştir. O halde herhangi bir şart tasarrufuna dayanmayan salt hatalı ödemenin Borçlar Hukukunun haksız iktisap kurallarına göre her zaman istenmesi mümkündür.
Haksız iktisapta zamanaşımı başlangıcı B.K. Madde 66 uyarınca verme yada ödeme tarihi değil, zarar görenin verdiğini geri almaya hakkı olduğuna ıttıla tarihidir. Resmi kuruluşlarda bu zamanaşımı başlangıcı, dava açmaya yetkili makamın ıttıla tarihidir.
Somut olayda, hatalı yersiz fazladan ödeme iddiasıyla açılmış bir alacak davası söz konusudur. Danıştay İBK'sı, şart tasarruf işlemlerine dair olduğundan somut olayda uygulama alanı yoktur. Davacı idare alacağını isterse idari taleple dava açmadan davalıdan isteyebileceği gibi bu yola başvurmadan da her zaman B.K. 66 ncı maddesi gereği haksız iktisap kurallarına dayanarak Hukuk Mahkemelerinde dava edebilir. İdare Mahkemesince süre yönünden redde dair verilen karar Hukuk Mahkemesini bağlamaz. Davacının (alacaklının) Hukuk Mahkemesinde dava açmasına da engel değildir. Dosya içeriğine göre dava B.K. 66 ncı maddesi gereği 1 yıllık süre içerisinde açılmış olup, yazılı şekilde davanın reddedilmiş olması doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir. O halde mahkemece yapılacak iş, davanın esasına girilip deliller tam olarak toplanıp konusunda uzman (sağlık mevzuatında) ehil bilirkişi vasıtasıyla yersiz fazla ödeme bulunup bulunmadığı tesbit edilip sonucuna göre karar verilmelidir.
Sonuç: Bu itibarla yukarda açıklanan esaslar göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu sebeplerle yerinde olduğundan kabulüyle hükmün H.U.M.K.nun 428 inci maddesi gereğince BOZULMASINA ve peşin alınan temyiz harcının istenmesi halinde temyiz edene iadesine, 24.10.2011 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy