(6100 S. K. m. 33, 307, 311)
Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın feragat nedeniyle reddine yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:
Davacı; davalılar murisi ... adına kayıtlı olan su aboneliklerine ilişkin su borcu ve su açma kesme bedelinin tahsili için Isparta 2. İcra Müdürlüğünün 2014/172 esas sayılı icra takip dosyası ile takibe geçildiğini, davalıların takibe haksız itiraz ederek takibi durduğunu beyan ederek takibin devamı ile %20 icra inkar tazminatının hüküm altına alınmasını talep ve dava etmiştir.
Davalılar; davaya cevap vermemiş, davalı ... duruşma sırasında davacı ile anlaşma ihtimali olduğunu beyan etmiştir.
Mahkemece; yargılama sırasında davacı vekilinin 09/06/2015 tarihli oturumda davalı ile anlaşma sağlandığını, 6552 sayılı yasa kapsamında borcun kabul edilip, yapılandırıldığını bu nedenle davadan vazgeçtiklerini beyan ettiği; feragatın HMK m.307 ve 311 uyarınca davalının kabulüne bağlı olmayan ve davaya son veren taraf işlemlerinden olduğu, davacı vekilinin 09/06/2015 tarihli oturumda davadan feragat ettiği ve vekaletnamesinde feragat yetkisinin bulunduğu gerekçesi ile davacının davasının vazgeçme nedeniyle reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
6100 sayılı HMK’nın "Davadan feragat" başlıklı 307/1.maddesinde; "Feragat, davacının, talep sonucundan kısmen veya tamamen vazgeçmesidir." şeklinde tanımlanmaktadır. Aynı Kanun'un 309/1.maddesinde; "Feragat ve kabul, dilekçeyle veya yargılama sırasında sözlü olarak yapılır." 309/4.maddesinde; "Feragat ve kabul, kayıtsız ve şartsız olmalıdır." 311/1. maddesinde ise; "Feragat ve kabul, kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğurur. İrade bozukluğu hâllerinde, feragat ve kabulün iptali istenebilir." hükümlerine yer verilmiştir.
Dava yoluyla bir hak talebinde bulunulabilmesi için, o hakkın maddi hukuk bakımından mevcut olması gerekir; hiç var olmayan veya başlangıçta var olmakla birlikte feragat nedeniyle bizzat hak sahibi tarafından ortadan kaldırılan (böylece, borçlu yönünden söndürülen) bir hak için, usul hukukunun kurum ve kuralları kullanılarak talepte bulunulması mümkün değildir. Feragat yalnız mevcut davadan değil, o dava ile istenen haktan da vazgeçme anlamına gelmektedir. Davadan feragat neticesinde, feragate konu hak tamamen düşer ve artık bir daha dava konusu yapılamaz.
6100 sayılı HMK'nın 33.maddesi uyarınca “Hakim, Türk Hukukunu re'sen uygular”. Aynı kanunun 31.maddesi hükmü gereğince; davanın hukuki niteliğini belirlemek ve davayı aydınlatmak görevi hakime aittir. Buna göre davadaki iddia, davacının talebine münhasır olup, belirtilen madde hükümleri gereğince hukuki nitelendirme hakime aittir.
Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde, davacı vekilinin 09.06.2015 tarihli duruşmadaki beyanı, feragat niteliğinde değildir.
Davacı icra takibine 14.01.2014 tarihinde başvurmuş, itirazın iptali davasını 30/06/2014 tarihinde açmış, taraflar arasında 29/11/2014 tarihinde aboneliğe ait borç için taksitlendirme anlaşması yapılmış, borç taksitlendirilmiş, yapılandırma tablosuna göre de ilk taksit tarihi 31/12/2015 olarak belirlenmiştir. Mahkeme ise 09/06/2015 tarihinde anılan kararı vermiştir. Dava tarihi itibari ile davacının davayı açmakta hukuki yararı olsa da yargılama devam ederken borç yapılandırılmış ve itirazın iptali davası konusuz kalmıştır.
Anılan nedenler ile dava konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilmesi gerekir iken yazılı şekilde karar verilmesi isabetli bulunmamış, bozmayı gerektirmiştir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle hükmün davacı yararına BOZULMASINA ve peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 6100 sayılı HMK'nın geçici madde 3 atfıyla 1086 sayılı HUMK'un 440.maddesi gereğince kararın tebliğinden itibaren 15 günlük süre içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 14.12.2020 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)