(818 S. K. m. 313, 344, 345)
Taraflar arasındaki alacak davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın kısmen kabulüne kısmen reddine yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:
Davacı, davalı işyerinde 01.01.2005 tarihinde işe başladığını, iş yerinde çalışmakta iken 09.01.2012 tarihinde hasta olması gerekçe gösterilerek hizmet akdinin işveren tarafından haksız olarak feshedildiğini, davacının bu iş yerinde sürekli ve aralıksız çalıştığını, 900,00 TL net ücret aldığını, günde ortalama 15 saat çalıştığını, tüm pazar günleri milli ve dini bayramlarda çalıştığını, yıllık izin kullanmadığını, bu iş yerindeki çalışmalarının SGK ya bildirilmediğinin rahatsızlanıp hastaneye gittiğinde öğrendiğini iddia ederek ve fazlaya ilişkin haklarını saklı tutulması talebiyle; 7.000,00 TL. kıdem tazminatı, 1.570,00 TL. ihbar tazminatı, 100,00 TL. hafta tatili ücreti, 500,00 TL. fazla çalışma ücreti, 200,00 TL. yıllık izin ücreti, 30,00 TL. milli-dini bayram ücreti alacaklarının faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiş, ıslah dilekçesi ile de talebini artırmıştır.
Davalı, davanın reddini dilemiştir.
Mahkemece, davanın kısmen kabulü ile, 2.264,82 TL brüt kıdem tazminatının 09/01/2012 tarihinden itibaren bankalarca mevduata uygulanan en yüksek banka mevduat faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 1.241,10 TL brüt ihbar tazminatı, 827,40 TL brüt yıllık izin ücreti alacaklarının dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizleri ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 1.625,94 TL brüt hafta sonu çalışma ücreti, 5.198,90 TL brüt fazla çalışma ücreti, 188,62 TL brüt genel tatil ücreti alacaklarının dava tarihinden itibaren bankalarca mevduata uygulanan en yüksek banka mevduat faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine, davacının fazla talebinin reddine karar verilmiş; hüküm, davalı tarafından temyiz edilmiştir.
1-Taraflar arasındaki uyuşmazlık 818 Sayılı BK.nun 313. ve devamı maddelerinde düzenlenen hizmet akdinden kaynaklanmakta olup, davacının 09.01.2012 tarihinde hizmet akdinin sona erdiği hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Davacının istemleri arasında kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla mesai, genel tatil, hafta tatili ile yıllık izin ücretleri alacağı yer almaktadır. BK.’nun 344. maddesi’nde, "muhik sebeplerden dolayı gerek işçi gerekse iş sahibi, bir ihbara lüzum olmaksızın her vakit akdi feshedebilir. Ezcümle, ahlaka müteallik sebeplerden dolayı yahut hüsnüniyet kaideleri noktasından iki taraftan birini artık akdi icra etmemekte haklı gösteren her hal, muhik bir sebep teşkil eder. Bu gibi hallerin mevcudiyetini hakim takdir eder. Fakat işçinin kendi kusuru olmaksızın duçar olduğu nispeten kısa bir hastalığı yahut kısa müddetli bir askeri mükellefiyeti ifa etmesi, muhik sebep olarak kabul edilemez." hükmü, yine BK.’nun 345/1. maddesi’nde ise, "Muhik sebepler bir tarafın akte riayet etmemesinden ibaret olduğu taktirde, bir taraf diğer tarafa onun akit ile müstehak iken mahrum kaldığı feri menfaatler de nazara alınmak üzere, tam bir tazminat itasıyla mükellef olur." hükmü ve yine anılan maddenin 2. fıkrasında ise, "bundan başka hakim vaktinden evvel feshin mali neticelerini, hali ve mahalli adeti gözönünde tutarak taktir eder." hükmü vazedilmiştir. Yine, BK.nun 329. maddesinde fazla çalışmayla ilgili düzenleme mevcut olup, " Sözleşme ile kararlaştırılmış ya da mutad olan çalışmanın ölçüsüne oranla bir fazla çalışma zorunlu oluyorsa, işçi bunu yapmaya gücü yeterse ve üzerine almayı reddetme dürüstlük kuralına bir aykırılık ifade ederse, fazla çalışmayı kabul etmek zorundadır. İşçi, bu fazla çalışma için kararlaştırılan ücrete oran kurularak ve özel durumlar gözönüne alınarak takdir edilmesi gereken ek ücreti talep hakkına sahiptir." BK.nun 334. maddesine ise, " İşveren işçiye mutat serbest saatler ya da günler vermekle yükümlüdür. İşveren feshi ihbar yapılmasından sonra başka bir iş aranması için işçiye uygun bir zaman vermek zorundadır. Bu durumlarda, işverenin çıkarlarını olabildiği kadar gözetmek gerekmektedir." BK.nun 340./II. maddesinde ise, iki haftalık bir ihbar süresi öngörülmüştür.
Somut olaya dönülecek olursa; maddi olayları ileri sürmek taraflara, hukuki nitelendirme yapmak ve uygulanacak kanun maddelerini belirlemek hakime aittir (6100 sayılı HMK m. 33). İddianın ileri sürülüş şekline göre dava hizmet akdinin haksız olarak davalı tarafından feshedilmesi nedeniyle hak kazanılan işçilik alacakları isteğine ilişkindir. Mahkemece, ‘Dava, iş sözleşmesi kapsamında işçi alacaklarının tahsiline ilişkin olup, tüm dosya kapsamı, toplanan deliller ile Uşak İş Mahkemesince alınan bilirkişi raporlarına göre, davacının davalıya ait işyerinde 20/06/2009-09/01/2012 tarihleri arasında asgari ücretle çalıştığı, iş akdinin işverence davacının hasta olduğu gerekçesiyle feshedildiği, haklı olmayan fesih nedeniyle davacının kıdem ve ihbar tazminatına hak kazandığı, davacının ayda 2 Pazar çalıştığı, dini ve milli bayramlarda çalıştığı, kullanmadığı 28 günlük izninin olduğu, davalı işyerinin Uşak Otogarda gece de açık olan bir büfe olması sebebiyle davacının 23:00-10:00 saatleri arasında çalıştığı, çalışma süresinin uzunluğuna göre 1,5 saat olası dinlenmeler düşüldüğünde günde 2 saat fazla çalışma yaptığı, davalı işverence iddiaların aksinin ve talep edilerek hak kazanılan alacakların ödendiğinin ispat edilemediği’ gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de; tarafların tüm delilleri toplandıktan sonra 818 Sayılı BK’nun 344 ve 345. maddeleri uyarınca hizmet akdinin feshinin haklı olup olmadığı değerlendirilerek, davacının 818 Sayılı BK’na göre talepleri hakkında bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurulması hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir.
2-Bozma sebebine göre davalının sair temyiz itirazlarının reddine karar verilmiştir.
SONUÇ: Yukarıda 1. bentte açıklanan nedenle hükmün BOZULMASINA, 2. bentte açıklanan nedenle davalının sair temyiz itirazlarının reddine, ve peşin alınan 193,78 TL temyiz harcının temyiz edene iadesine, 6100 sayılı HMK'nın geçici madde 3 atfıyla 1086 sayılı HUMK'nın 440.maddesi gereğince karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 17.09.2020 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)