(AİHS. m. 6) (2709 S. K. m. 36) (6100 S. K. m. 27, 144) (7201 S. K. m. 20, 21) (Tebligat Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik m. 28)
Dava: Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın kısmen kabul, kısmen raddine yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde taraf vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:
Karar: Davacı; avukat olduğunu, davalılardan ...'ın diğer davalı ...'den olan alacağı için ... 1. İcra Müdürlüğü'nün 2012/6252 Esas sayılı icra dosyası ile kambiyo senetlerine özgü icra takibi başlattığını, ancak haciz işlemi sırasında davalılardan ...'in mal kaçırması sonucu diğer davalı şirket tarafından istikhak iddiasında bulunulduğunu, ... 3. İcra Hukuk Mahkemesi’nin 2012/752 Esas 2013/485 Karar sayılı dava dosyasında istihkak iddiası nedeniyle dava açıldığını, istihkak davasının müvekkili davalı ... lehine sonuçlandığını, ardından davalıların kendi aralarında alacağın ödenmesi hususunda anlaştıklarını, buna rağmen vekalet ücretinin kendisine ödenmediğini, tüm bu aşamalarda kendisinin layıkıyla görevini yerine getirdiğini, davalı ...’ı temsil ettiği ... 1. İcra Müdürlüğü’nün 2012/6252 Esas sayılı dosyası ve ... 9. İcra Müdürlüğü'nün 2013/4164 Esas sayılı dosyalarını haricen infaz ettirdiklerini, bunun üzerine ... 9. İcra Müdürlüğü’nün 2013/4765 sas sayılı dosyası ile davalılar aleyhine icra takibi başlattığını, davalıların haksız olarak takibe itiraz ettiğini ileri sürerek, davalıların ... 9. İcra Müdürlüğü’nün 2013/4164 Esas sayılı takip dosyasına vaki itirazlarının iptali ile takibin devamına, alacağın %20’si oranında icra inkar tazminatının davalılardan tahsiline karar verilmesini istemiştir.
Davalılar, davaya cevap vermemiştir.
Mahkemece, davanın kısmen kabulüne, ... 9. İcra Müdürlüğü’nün 2013/4765 Esas sayılı takip dosyasındaki asıl alacağın, 13.530,36 TL'lik bölümü ve işlemiş faiz yönünden itirazlarının iptali ile takibin devamına, fazlaya ilişkin talebi ile icra inkar tazminat talebinin reddine, karar verilmiş; hüküm, taraflarca temyiz edilmiştir.
Davalı ... temyizinde, dava dosyasında kendisine yapılan tüm tebligatların usulsüz olduğunu, hiçbir aşamada yargılamadan haberdar olamadığını, böylelikle savunma hakkının kısıtlandığını ileri sürmüştür.
1- Anayasanın 36. maddesinde ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 6. maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkının en önemli unsuru olan hukuki dinlenilme hakkı, adil yargılanma hakkı içinde teminat altına alınmıştır. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 27. maddesinde belirtilen hukuki dinlenilme hakkı, bu ifadeleri de kapsayan daha geniş bir anlama sahiptir. Kamu düzeni ile ilgili olan bu hak çerçevesinde, tarafların gerek yargı organlarınca gerekse karşı tarafça yapılan işlemler konusunda bilgilendirilmeleri zorunludur.
Yargılamanın hukuka uygun ve sağlıklı bir biçimde sürdürülebilmesi, iddia ve savunmanın özgürce ileri sürülebilmesi ve delillerin eksiksiz olarak toplanıp tartışılabilmesi, öncelikle tarafların yargılamadan haberdar edilmeleri ile mümkündür. Hasımsız davalar hariç olmak üzere, dava dilekçesi ile duruşma gün ve saati karşı tarafa tebliğ edilmeden ve taraf teşkili sağlanmadan davaya bakılamaz ve yargılama yapılamaz.
Davanın tarafları ile vekillerinin davaya ilişkin işlemleri öğrenebilmesi için, tebligatın davanın taraflarına usulüne uygun olarak yapılması, duruşma gün ve saatinin kendilerine bildirilmesi gerekmektedir. Duruşma günü ile tebligatın yapıldığı tarih arasında makul bir süre olmalıdır. (HMK.m.144) Aksi takdirde tarafların hukuksal hakları kısıtlanmış olur.
7201 sayılı Tebligat Kanunu’nun 20 ve 21. maddesi ile Tebligat Kanunu’nun Uygulanmasına Dair Yönetmeliği’nin 28. maddesi gereğince muhatap veya muhatap adına tebliğ yapılabilecek olanlardan biri gösterilen adreste bulunmaz iseler tebliğ memurunun adreste bulunmama sebebini bilmesi muhtemel komşu, yönetici, kapıcı, muhtar, ihtiyar heyeti, zabıta amir ve memurlarından tahkik ederek beyanlarını tebliğ tutanağına yazıp imzalatması, imzadan çekinmeleri halinde de bu durumu yazıp imzalaması gerekir. Ayrıca aynı yasanın 23.maddesi 9.bendine göre de tebliğ mazbatasında tebliğ memurunun adı, soyadı ve imzasının bulunması gereklidir.
Somut olayda, davalı ...’a yapılan tebligatların tümünün tebliğinin 7201 sayılı Tebligat Kanunu’nun 21/2. maddesine göre yapıldığı anlaşılmaktadır. 7201 sayılı Tebligat Kanun'un 21/2.maddesi gereğince; ""Gösterilen adres muhatabın adres kayıt sistemindeki adresi olup, muhatap o adreste hiç oturmamış veya o adresten sürekli olarak ayrılmış olsa dahi, tebliğ memuru, tebliğ olunacak evrakı, o yerin muhtar veya ihtiyar heyeti azasından birine veyahut zabıta amir veya memurlarına imza karşılığında teslim eder ve tesellüm edenin adresini ihtiva eden ihbarnameyi gösterilen adresteki binanın kapısına yapıştırır. İhbarnamenin kapıya yapıştırıldığı tarih, tebliğ tarihi sayılır."" Yine aynı kanunun 23. maddesinin 1. fıkrasının 8. bendi uyarınca ise; ""Tebligatın adres kayıt sistemindeki adrese yapılması durumunda buna ilişkin kaydı...ihtiva etmesi lazımdır."" Tebligat Kanunu'nun Uygulanması'na Dair Yönetmelik'in 16/2. maddesine göre de; ""Bilinen en son adresin tebligata elverişli olmadığının anlaşılması veya tebligat yapılamaması hâlinde, muhatabın adres kayıt sisteminde bulunan yerleşim yeri adresi bilinen en son adresi olarak kabul edilir ve tebligat buraya yapılır. Ayrıca başkaca adres araştırması yapılmaz. 79 uncu maddenin ikinci fıkrasına göre renkli bastırılan tebligat zarfında, adresin muhatabın adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresi olduğu belirtilerek bu adrese tebligat yapılacağına dair meşruhata yer verilir."" 7201 sayılı Tebligat Kanunu’nun 2l/2. maddesi gereğince tebligat yapılabilmesi için, bilinen en son adresin tebligata elverişli olmadığının anlaşılması veya tebligat yapılamaması, tebliği çıkaran mercice, tebligat çıkarılan adresin, muhatabın, adres kayıt sistemindeki adresi olduğu belirtilerek, bu adrese TK.'nun 21/2. maddesine göre tebligat yapılacağına dair tebliğ evrakı üzerine kayıt düşülmesi zorunlu olup, tebligatı çıkaran mercii tarafından söz konusu şerh verilmeden tebliğ memuru tarafından T.K'nın 21/2. maddesine göre tebliğ işlemi yapılamayacağı açıktır. Davalı ...'a yapılan tüm tebligatlar TK 21/2. maddesine göre yapılmış ise de tebligatın yapıldığı adres davalının mernis adresi olmadığı gibi, tebliğ evrakının üzerinde de TK.'nun 21/2. maddesine göre tebligat yapılacağına dair kayıt düşülmemiştir. Bu haliyle davalıya yapılan tebligatlar geçersiz olup Tebligat Kanunu’nun 20 ve 21. maddeleri ve Tüzüğün 28. maddesine göre taraf teşkili sağlanmadığından davalı ...’ın savunma hakkının kısıtlandığının kabulü zorunludur. O halde, mahkemece, davalı ...’a dava dilekçesi ve duruşma gününü usulüne uygun tebliğ edildikten sonra işin esası hakkında bir karar verilmesi gerekirken, açıklanan hususlar gözetilmeksizin taraf teşkili sağlanmadan yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
2-Bozma nedenine göre davacı ve davalılar ... ve ... Mak. Teks. Deri San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin tüm, davalı ...’ın sair temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine gerek görülmemiştir.
SONUÇ: Yukarıda 1. bentte açıklanan nedenlerle hükmün BOZULMASINA, 2. bentte açıklanan nedenlerle davacı ve davalılar ... ve ... Mak. Teks. Deri San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin tüm, davalı ...’ın sair temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına, peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edenlere iadesine, 6100 sayılı HMK'nın geçici madde 3 atfıyla 1086 sayılı HUMK'nın 440.maddesi gereğince karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 07/10/2020 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)