MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi
SUÇ : İmar kirliliğine neden olma
HÜKÜM : Mahkumiyet
Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:
Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.
Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;
Sanığa yükletilen imar kirliliğine neden olma eylemiyle ulaşılan çözümü haklı kılıcı zorunlu öğelerinin ve bu eylemin sanık tarafından işlendiğinin Kanuna uygun olarak yürütülen duruşma sonucu saptandığı, bütün kanıtlarla aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların temyiz denetimini sağlayacak biçimde ve eksiksiz sergilendiği, özleri değiştirilmeksizin tartışıldığı, vicdani kanının kesin, tutarlı ve çelişmeyen verilere dayandırıldığı;
Eylemin doğru olarak nitelendirildiği ve Kanunda öngörülen suç tipine uyduğu,
Anlaşılmış ve ileri sürülen başkaca temyiz nedenleri yerinde görülmediği gibi hükmü etkileyecek oranda hukuka aykırılığa da rastlanmamıştır.
Ancak,
Hükümden önce 01.03.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5739 sayılı Kanunun 5. maddesi ile 5237 sayılı TCK’nın 50/6. madde ve fıkrasında yer alan "yaptırım" ibaresinin "tedbir" olarak değiştirilmesi, 5275 sayılı Kanunun 106. maddesinin 4. ve 9. fıkralarının yeniden düzenlenmesi ve 10. fıkrasının da yürürlükten kaldırılması karşısında, hapisten çevrilen adli para cezası bakımından hükümde infaz yetkisini kısıtlayacak şekilde, 5237 sayılı TCK’nın 52/4. maddesi uyarınca ödenmeyen adli para cezasının hapse çevrileceğinin ihtarına karar verilmesi,
Kanuna aykırı ve sanık ...'in temyiz iddiaları bu nedenle yerinde ise de, bu aykırılık, yeniden duruşma yapılmasına gerek olmaksızın düzeltilebilir nitelikte bir yanılgı olduğundan, temyiz edilen kararın açıklanan noktası tebliğnameye uygun olarak, “TCK’nın 52/4. maddesindeki ödenmeyen adli para cezasının hapse çevrileceği ihtarının" çıkarılması biçiminde DÜZELTİLMEK ve başkaca yönleri Kanuna uygun bulunan hüküm, bu bağlamda ONANMAK suretiyle 5320 sayılı Kanunun 8/1. madde ve fıkrası aracılığıyla 1412 sayılı CMUK'nın 322. maddesi uyarınca davanın esasına, 13/10/2014 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
KARŞI OY:
Somut olayımızda, sanığa hükmolunun kısa süreli hapis cezası adli para cezasına çevrilmiş; bu adli para cezası TCY’nın 52/4 ncü maddesi gereğince takside bağlanmış ve ödenmesi konusunda hüküm getiren 52/4 ncü maddedeki karşılaşılacak sonuçlara işaret edilmiştir.
1-Maddi Ceza Hukuku Düzenlemeleri
TCY’nın 52/4 ncü maddesindeki düzenleme şöyledir: “Hakim, ekonomik ve şahsi hallerini göz önünde bulundurarak, kişiye adlî para cezasını ödemesi için hükmün kesinleşme tarihinden itibaren bir yıldan fazla olmamak üzere mehil verebileceği gibi, bu cezanın belirli taksitler halinde ödenmesine de karar verebilir. Taksit süresi iki yılı geçemez ve taksit miktarı dörtten az olamaz. Kararda, taksitlerden birinin zamanında ödenmemesi halinde geri kalan kısmın tamamının tahsil edileceği ve ödenmeyen adlî para cezasının hapse çevrileceği belirtilir”. Bu düzenleme, taksitin ödenmemesi halinde, adli para cezasının hapse çevrileceğine ilişkin genel bir ifadeyi içermekte ve hapse çevirmenin nasıl olacağı konusunda açıklama getirmediğinden, infazla ilgili gibi gözükmekle birlikte, maddi ceza hukuku ile ilgilidir. Çünkü hüküm, adli para cezasının taksitlendirilmesiyle ilgili olup, taksit süre, miktar ve sonuçlarına işaret etmektedir.
2-Diğer Düzenlemeler
a-TCY’nın 50/6 ncı maddesindeki düzenleme şöyle: “Hüküm kesinleştikten sonra Cumhuriyet savcılığınca yapılan tebligata rağmen otuz gün içinde seçenek tedbirin gereklerinin yerine getirilmesine başlanmaması veya başlanıp da devam edilmemesi halinde, hükmü veren mahkeme kısa süreli hapis cezasının tamamen veya kısmen infazına karar verir ve bu karar derhal infaz edilir. Bu durumda, beşinci fıkra hükmü uygulanmaz”. Görüldüğü gibi, bu düzenleme infazla ilgilidir. Çünkü, doğrudan infazla ilgili işlemlerin nasıl yapılacağına işaret etmektedir. Yani bu düzenleme, TCY’nın 52/4 ncü maddesindeki düzenlemeden farklıdır.
Görüldüğü gibi, TCY’nın 50/6 ncı maddesinde açıkça sanığa ihtarda bulunulacağına ilişkin bir düzenlemeye yer verilmemiş ise de, yasayı bilmemek mazeret olmasa dahi (TCY, m.4), sanık hakkındaki yaptırımlarla (seçenek tedbirlerle) ilgili olarak neler yapılabileceği konusunda ihtar şeklinde bilgi verilmesi hukuka aykırılık oluşturmamaktadır. Mahkemelerin sanığın lehine olabilecek, ki bu husus lehinedir, ihtarda bulunmada/bilgi vermede bulunması kararın bozulmasını ve düzeltilerek onanmasını gerektirmez.
b-5275 sayılı İnfaz Yasasının 106 ncı maddesindeki düzenleme doğrudan adli para cezalarının infazıyla ilgilidir. Buna göre, “Adlî para cezası, Türk Ceza Kanununun 52 nci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen usule göre tayin olunacak bir miktar paranın Devlet Hazinesine ödenmesinden ibarettir” (m.106/1); “Adlî para cezasını içeren ilâm Cumhuriyet Başsavcılığına verilir. Cumhuriyet savcısı otuz gün içinde adlî para cezasının ödenmesi için hükümlüye 20 nci maddenin üçüncü fıkrası uyarınca bir ödeme emri tebliğ eder” (m.106/2); “Hükümlü, tebliğ olunan ödeme emri üzerine belli süre içinde adli para cezasını ödemezse, Cumhuriyet savcısının kararı ile ödenmeyen kısma karşılık gelen gün miktarı hapis cezasına çevrilerek, hükümlünün iki saat çalışması karşılığı bir gün olmak üzere kamuya yararlı bir işte çalıştırılmasına karar verilir. Günlük çalışma süresi, en az iki saat ve en fazla sekiz saat olacak şekilde denetimli serbestlik müdürlüğünce belirlenir. Hükümlünün, hakkında hazırlanan programa ve denetimli serbestlik görevlilerinin bu kapsamdaki uyarı ve önerilerine uymaması hâlinde, çalıştığı günler hapis cezasından mahsup edilerek kalan kısmın tamamı açık ceza infaz kurumunda yerine getirilir” (m.106/3); “Çocuklar hakkında hükmedilen adlî para cezasının ödenmemesi hâlinde, bu ceza hapse çevrilemez. Bu takdirde onbirinci fıkra hükmü uygulanır” (m.106/4); “Adlî para cezasının hapse çevrileceği mahkeme ilâmında yazılı olmasa bile üçüncü fıkra hükmü Cumhuriyet Başsavcılığınca uygulanır” (m.106/5); “Hükümde, adlî para cezası takside bağlanmamış ise, bir aylık süre içinde adlî para cezasının üçte birini ödeyen hükümlünün isteği üzerine geri kalan kısmının birer ay ara ile iki eşit taksitte ödenmesine izin verilir. İlk taksidin süresinde ödenmemesi hâlinde, verilen ikinci takside ilişkin izin hükümsüz kalır” (m.106/6); “Adlî para cezası yerine çektirilen hapis süresi üç yılı geçemez. Birden fazla hükümle adlî para cezalarına mahkûmiyet hâlinde bu süre beş yılı geçemez” (m.106/7); “Hükümlü, hapis yattığı veya kamuya yararlı işte çalıştığı günlerin dışındaki günlere karşılık gelen parayı öderse hapisten çıkartılır veya kamuya yararlı işte çalıştırılma sona erer” (m.106/8); “Adlî para cezasından çevrilen hapsin infazı ertelenemez ve bunun infazında koşullu salıverilme hükümleri uygulanmaz. Hapse çevrilmiş olmasına rağmen hak yoksunlukları bakımından esas alınacak olan adlî para cezasıdır” (m.106/9); “İnfaz edilen hapsin veya kamuya yararlı işte çalışmanın süresi, adlî para cezasını tamamıyla karşılamamış olursa, geri kalan adlî para cezasının tahsili için ilâm, Cumhuriyet Başsavcılığınca mahallin en büyük mal memuruna verilir. Bu makamlarca 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanuna göre kalan adlî para cezası tahsil edilir” (m.106/11).
Görüldüğü gibi, 5275 sayılı İnfaz Yasasının 106 ncı maddesinin 4 ncü fıkrasındaki düzenleme, “Çocuklar hakkında hükmedilen adlî para cezasının ödenmemesi hâlinde, bu ceza hapse çevrilemez. Bu takdirde onbirinci fıkra hükmü uygulanır” (m.106/4) ve 9 ncu fıkrası, “Adlî para cezasından çevrilen hapsin infazı ertelenemez ve bunun infazında koşullu salıverilme hükümleri uygulanmaz. Hapse çevrilmiş olmasına rağmen hak yoksunlukları bakımından esas alınacak olan adlî para cezasıdır” (m.106/9) biçimini almıştır.
Ceza Genel Kurulu TCY’nın 50 nci maddesinin 6 ncı fıkrasındaki düzenlemeyi çocuklar için uygulanacak hüküm olarak nitelemiş (CGK., 2013/2-789, 2014/56, 11.02.2014) ve 5275 sayılı Yasanın 106 ncı maddesinin 4 ncü fıkrasında da bu hususa işaret edilmiştir.
3-Değerlendirme
Görüldüğü gibi, somut dosyamızdaki olay bakımından, esas mahkemesi, maddi ceza hukukuyla ilgili sonuç taksitlendirilmiş adli para cezası için TCY’nın 52/4 ncü maddesindeki, “kararda, (…) hapse çevrileceği belirtilir” amir hükmü gereğince sanığa yasaya uygun olarak ihtarda bulunmuştur.
Yine somut olayımızda sanık çocuk olmayıp, yetişkin olduğundan TCY’nın 50 nci maddesinin 6 ncı fıkrası uygulanmayıp, yerinde olarak, TCY’nın 52 nci maddesinin 4 ncü fıkrası uygulanmış ve maddede belirtilen husus sadece sanığa hatırlatılmıştır. Bu itibarla, çoğunluk kararında belirtildiği gibi, sanık hakkında TCY’nın 50 nci maddesinin 6 ncı fıkrası uygulanmadığından, temyiz incelemesinde, uygulanmamış ve ilgili olmayan bu maddedeki değişiklik ilgi tutularak değerlendirme yapılmaması gerekirdi.
Diğer yandan, TCY’nın 50 nci maddesinin 6 ncı fıkrasında belirtilen seçenek tedbirin adli para cezası dışında kalan “seçenek tedbir” (Anayasa Mahkemesi böyle nitelendirmektedir. Bkz. AMK, 2013/33-122, 31.10.2013; R.G.:9.5.2014, Sayı:28995) olarak anlaşılsa bile, Ceza Genel Kurulunca, 6 ncı fıkranın çocuklarla ilgili olduğunun belirtilmesi dikkate alındığında, sözü geçen maddelerin ilgili fıkraları bakımından Anayasaya aykırılık iddiasında bulunulmadığı sürece, Ceza Genel Kurulunun anılan kararı dikkate alınarak, 6 ncı fıkranın çocuklarla ilgili olduğunun kabulüyle, dosyamız sanığının çocuk olmaması gözetilerek, konunun TCY’nın 50 nci maddesinin 6 ncı fıkrası kapsamında değerlendirilerek karar verilmemesi gerekmektedir. Çünkü, somut olayımızdaki yaptırım takside bağlanmış, yetişkin hakkında verilmiş adli para cezası olup, yerel mahkeme TCY’nın 52/4 ncü maddesini uygulamış ve sanığa sorumluluğun sonuçlarını açıklamıştır.
Bu ihtar maddi ceza hukukuyla ilgili olup, ihtardan sonraki hususlar infaz sırasında dikkate alınacağından, maddi ceza hukukunu ilgilendiren hususu kararda belirtmenin yasaya uygun olması, sanık haklarına aykırı olmaması ve sanığa ek yükümlülükler getirmeyip bilakis yasanın amir hükmü olması ve sanık lehine olması nedenleriyle, hükmün doğrudan onanması yerine düzeltilerek onanması yönündeki çoğunluk görüşüne iştirak edilmemiştir.
Full & Egal Universal Law Academy