Tehdit, yaralama ve hakaret suçlarından müşteki sanıklar ... ve ... haklarında ...Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2019/97 esasına kayden görülen davada, Mahkeme hâkiminin, daha önce sanıklar ile ilgili olarak ...İnfaz Hâkimliğinde ...Açık Ceza İnfaz Kurumu İşyurdu Yönetim Kurulu ve Disiplin Kurulu Başkanlıklarınca verilen disiplin cezalarının onaylanmasına karar verilmiş olması sebebiyle, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 30/2. maddesi uyarınca davaya bakmaktan çekinmesine dair, anılan Mahkeme'nin 05/02/2019 tarihli kararı üzerine, dosyanın gönderildiği merciince, çekinme kararının kaldırılmasına dair, ...Ağır Ceza Mahkemesince verilen 06/02/2019 tarihli ve 2019/159 değişik iş sayılı kararının, Yüksek Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğü'nün 03/04/2019 gün ve .... Kyb sayılı istemleri, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 11/04/2019 gün ve .... sayılı bozma düşüncesini içeren ihbarnamesi ve Yargıtay 18. Ceza Dairesi'nin 18.06.2019 tarihli ve ..... sayılı görevsizlik kararıyla Daire'ye gönderilmiş olduğu görülmekle, dosya incelendi:
Kanun yararına bozma isteyen ihbarnamede;
Benzer bir olaya ilişkin olarak Yargıtay 5. Ceza Dairesi'nin 04/04/2013 tarihli ve 2013/4630 esas, 2013/2733 karar sayılı ilamın da da belirtildiği üzere, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun “Yargılamaya katılamayacak hâkim” başlıklı, 23. maddesinde “Bir karar veya hükme katılan hâkim, yüksek görevli mahkemece bu hükme ilişkin olarak verilecek karar veya hükme katılamaz. Aynı işte soruşturma evresinde görev yapmış bulunan hâkim, kovuşturma evresinde görev yapamaz.” şeklindeki düzenleme ile anılan Kanun’un “Hâkimin çekinmesi ve inceleme mercii” başlıklı 30. maddesinin 2. fıkrasındaki “Hâkim, tarafsızlığını şüpheye düşürecek sebepler ileri sürerek çekindiğinde, merci çekinmenin uygun olup olmadığına karar verir. Çekinmenin uygun bulunması halinde, davaya bakmakla bir başka hâkim veya mahkeme görevlendirilir.” şeklindeki düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, somut olayda daha önceden aynı sanıklar ve olaya ilişkin ...İnfaz Hakimliğinde vermiş olduğu disiplin cezalarının onaylanması kararı sebebiyle mahkeme hâkiminin tarafsızlığının şüpheye düşeceği gerekçesiyle çekinmesi talebinin kabulü yerine, yazılı şekilde karar verilmesinde isabet görülmediğinden, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 309. maddesi uyarınca anılan kararın bozulması lüzumu kanun yararına bozma talebine dayanılarak ihbar olunduğu anlaşılmıştır.
TÜRK MİLLETİ ADINA
I-Olay:
Tehdit, yaralama ve hakaret suçlarından müşteki sanıklar ... ve ... haklarında ...Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2019/97 esasına kayden görülen davada, Mahkeme hâkiminin, daha önce sanıklar ile ilgili olarak ...İnfaz Hâkimliğinde ...Açık Ceza İnfaz Kurumu İşyurdu Yönetim Kurulu ve Disiplin Kurulu Başkanlıklarınca verilen disiplin cezalarının onaylanmasına karar verilmiş olması sebebiyle, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 30/2. maddesi uyarınca davaya bakmaktan çekinmesine dair, anılan Mahkeme'nin 05/02/2019 tarihli kararı üzerine, dosyanın gönderildiği merciince, çekinme kararının kaldırılmasına dair, ...Ağır Ceza Mahkemesince verilen 06/02/2019 tarihli ve 2019/159 değişik iş sayılı kararının, Yargıtay 5. Ceza Dairesi'nin 04/04/2013 tarihli ve .... karar sayılı ilamın da da belirtildiği üzere, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun “Yargılamaya katılamayacak hâkim” başlıklı, 23. maddesinde “Bir karar veya hükme katılan hâkim, yüksek görevli mahkemece bu hükme ilişkin olarak verilecek karar veya hükme katılamaz. Aynı işte soruşturma evresinde görev yapmış bulunan hâkim, kovuşturma evresinde görev yapamaz.” şeklindeki düzenleme ile anılan Kanun’un “Hâkimin çekinmesi ve inceleme mercii” başlıklı 30. maddesinin 2. fıkrasındaki “Hâkim, tarafsızlığını şüpheye düşürecek sebepler ileri sürerek çekindiğinde, merci çekinmenin uygun olup olmadığına karar verir. Çekinmenin uygun bulunması halinde, davaya bakmakla bir başka hâkim veya mahkeme görevlendirilir.” şeklindeki düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, somut olayda daha önceden aynı sanıklar ve olaya ilişkin ...İnfaz Hakimliğinde vermiş olduğu disiplin cezalarının onaylanması kararı sebebiyle mahkeme hâkiminin tarafsızlığının şüpheye düşeceği gerekçesiyle çekinmesi talebinin kabulü yerine, yazılı şekilde karar verilmesinde isabet görülmediği gerekçeleriyle kanun yararına bozmaya konu edildiği anlaşılmıştır.
II- Kanun Yararına Bozma İstemine İlişkin Uyuşmazlığın Kapsamı:
Sanıklar hakkında görülmekte olan ceza davasına konu olaylar ile ilgili olarak, sanıkların bulundukları ceza infaz kurumunca alınan disiplin cezasına ve kapalı ceza infaz kurumuna iadeye dair kararları onaylayan infaz hakiminin, ceza davası yargılamasında görev almasının, CMK'nın 30/2. maddesi kapsamında çekinme sebebi olarak kabul edilip edilmeyeceğine ve bu hususa ilişkin mercii kararında isabet bulunup bulunmadığının belirlenmesine ilişkindir.
III- Hukuksal Değerlendirme:
5271 sayılı CMK’nın 309. maddesi uyarınca hâkim veya mahkemece verilip istinaf veya temyiz incelemesinden geçmeksizin kesinleşen karar veya hükümlerde, maddî hukuka veya yargılama hukukuna ilişkin hukuka aykırılık bulunduğunu öğrenen Adalet Bakanlığı, o karar veya hükmün Yargıtay’ca bozulması istemini, yasal nedenlerini açıklayarak Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına yazılı olarak bildirecektir. Bunun üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı da hükmün veya kararın bozulması istemini içeren yazısına bu nedenleri aynen yazarak, Yargıtay ceza dairesine verecek, ileri sürülen nedenlerin Yargıtay’ca yerinde görülmesi halinde karar veya hüküm yasa yararına bozulacak, yerinde görülmezse istem reddedilecektir.
Kanun yararına bozma yasa yoluna, istinaf ve temyiz incelemesinden geçmeksizin kesinleşmiş hüküm ve kararlara karşı gidilebilmesi nedeniyle kesin hükmün otoritesinin bütünüyle zedelenmemesi amacıyla bu yola başvurabilmek için hukuka aykırılık halinin ciddi boyutlara ulaşması gerekmektedir.
Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulunun 14.11.1977 gün ve 3-2 sayılı kararında da açıkça vurgulandığı üzere, bu yasa yolunun olağan üstü bir yasa yolu olması nedeniyle, her türlü hukuka aykırılık iddiası, yasa yararına bozma konusu yapılamayacak, bu kapsamda hâkimlerin takdir hakkı alanına giren ve suç işleyenler için bir hak teşkil etmeyen hususlar ile mahkemenin takdirine bağlı istekler ve uygulamadaki takdir yanılgıları veya takdirin yerinde olup olmadığının denetlenmesine ilişkin başvurular, temyiz yasa yolundan farklı olarak yasa yararına bozma konusu yapılamayacağından, bu yolla denetlenemeyecektir. (Ceza Genel Kurulu'nun 23/03/2010 tarih ve 2/29-56 sayılı kararı da bu doğrultudadır.)
Böylece ülke sathında uygulama birliğine ulaşılacak, hâkim ve mahkemelerce verilen cezaya ilişkin karar veya hükümlerdeki hukuka aykırılıklar ile uygulamadaki esaslı yanlışlar ve esasa etkili usul yanılgılarının, toplum ve birey açısından hukuk yararına giderilmesi sağlanacaktır.
Konuya ilişkin mevzuat incelendiğinde;
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun “Hakimin davaya bakamayacağı haller” başlıklı 22. maddesinde; “ (1) Hâkim;
a) Suçtan kendisi zarar görmüşse,
b) Sonradan kalksa bile şüpheli, sanık veya mağdur ile aralarında evlilik, vesayet veya kayyımlık ilişkisi bulunmuşsa,
c) Şüpheli, sanık veya mağdurun kan veya kayın hısımlığından üstsoy veya altsoyundan biri ise,
d) Şüpheli, sanık veya mağdur ile aralarında evlât edinme bağlantısı varsa,
e) Şüpheli, sanık veya mağdur ile aralarında üçüncü derece dahil kan hısımlığı varsa,
f) Evlilik sona ermiş olsa bile, şüpheli, sanık veya mağdur ile aralarında ikinci derece dahil kayın hısımlığı varsa,
g) Aynı davada Cumhuriyet savcılığı, adlî kolluk görevi, şüpheli veya sanık müdafiliği veya mağdur vekilliği yapmışsa,
h) Aynı davada tanık veya bilirkişi sıfatıyla dinlenmişse,
Hâkimlik görevini yapamaz.” hükmüne yer verilmiş, aynı Kanunun “Hakimin çekinmesi ve inceleme mercii” başlıklı 30. maddesinde ise; “(1) Hâkim, yasaklılığını gerektiren sebeplere dayanarak çekindiğinde; merci, bir başka hâkimi veya mahkemeyi davaya bakmakla görevlendirir.
(2) Hâkim, tarafsızlığını şüpheye düşürecek sebepler ileri sürerek çekindiğinde, merci çekinmenin uygun olup olmadığına karar verir. Çekinmenin uygun bulunması halinde, davaya bakmakla bir başka hâkim veya mahkeme görevlendirilir.” hükümleri yer almaktadır.
İncelenen dosyada;
Başka suçlardan ...Açık Ceza İnfaz Kurumu'nda hükümlü olan sanıklar ... ve ... haklarında, 30/11/2017 tarihli tehdit, yaralama ve hakaret eylemleri nedeniyle, sanık ...'ın TCK'nın 106/1-1, 125/1, 53, 58., sanık ...'in ise aynı Kanunun 86/2, 125/1, 53, 58. maddeleri uyarınca ayrı ayrı cezalandırılmaları talebiyle, 22/01/2019 tarihli iddianame ile kamu davası açıldığı, 2019/97 esas sayısına kayden yargılamanın görüleceği ...Asliye Ceza Mahkemesi hakiminin ... (193891) olduğu, ilgili hakimce hazırlanan 05.02.2019 tarihli tensip zaptıyla beraber, "...İnfaz Hakimliğinin 2017/1016 E.-2017/1017 K. Sayılı kararı, ...İnfaz Hakimliğinin .... K. sayılı kararları ile iddianame konusu olayın aynı olaylar olması ve Yargıtay 5. Ceza Dairesi'nin ..... K. sayılı ilamı dikkate alınarak, 5271 sayılı CMK'nın 30/2. maddesi gereğince hakimin tarafsızlığını şüpheye düşürecek sebep bulunması nedeniyle iş bu davadan hakim ...'nın Çekinilmesine" şeklinde karar verildiği, çekinmenin uygunluğunu denetleyen mercii ...Ağır Ceza Mahkemesi'nin 06/02/2019 tarihli ve 2019/159 değişik iş sayılı kesin nitelikteki kararıyla, "Hakimin çekilme koşullarının CMK 22 maddesinde düzenlendiği, ...Asliye Ceza Mahkemesinin 2019/97 Esas sayılı dosyasından 05/02/2019 tarihli tensip ara kararında belirtilen hususların hiçbirinin CMK 22 maddesinde düzenlenen hususlardan olmadığı, bu hali ile CMK 22 maddesinin yasal koşullarının oluşmadığı" şeklindeki gerekçeyle, çekinme talebinin reddine dair karar verildiği, adı geçen sanıkların disiplin dosyalarının incelenmesinde, sanık ... hakkında yaralama eylemi nedeniyle, iki gün hücreye koyma cezası verildiği ve bu kararın ...İnfaz Hakimliğinin 19.12.2017 tarihli..... esas, ..... sayılı kararı ile hakim ... tarafından onaylandığı, sanık ... hakkında ise tedbiren verilen kapalı ceza infaz kurumuna iade kararının, ...İnfaz Hakimliğinin 13.12.2017 tarihli,..... sayılı kararı ile hakim ... tarafından onaylandığı, anılan hakimin 13.02.2019 tarihli ihbarıyla, kesin nitelikteki mercii kararının kanun yararına bozma talebine konu edildiği anlaşılmıştır.
Dosya kapsamı, kanun yararına bozma istemi ve tüm bu açıklamalar birlikte değerlendirildiğinde;
Hakimin davaya bakamayacağı hallerin düzenlendiği CMK’nın 22. maddesinde sınırlı olarak sayılan hususların bulunması nedeniyle, davaya bakan hakimin çekinmesi halinde, CMK’nın 30/1. maddesi uyarınca merciin, bir başka hâkimi veya mahkemeyi davaya bakmakla görevlendirmesi yasal bir zorunluluk olmasına karşın; CMK’nın 30/2. maddesine göre, hâkim, tarafsızlığını şüpheye düşürecek sebepler ileri sürerek çekindiğinde, merci, çekinmenin uygun olup olmadığına karar verecek ve çekinmenin uygun bulunması halinde, davaya bakmakla bir başka hâkim veya mahkemeyi görevlendirecektir. Kanun koyucu, CMK’nın 30/2. maddesindeki durumda, hakimin çekinmesinin somut olaya uygun olup olmadığını değerlendirerek, karar vermesi için merciye takdir yetki tanımıştır. Bu nedenle, merciye tanınan takdir yetkisi kullanılarak yapılan değerlendirme sonucu verilen kararın, yukarıda yapılan açıklamalar ışığında kanun yararına bozma yoluyla denetlenmesi hukuka aykırı ise de, mercii ...Ağır Ceza Mahkemesi'nin 06/02/2019 tarihli ve 2019/159 değişik iş sayılı kesin nitelikteki kararında, hakimin çekinmesinin CMK'nın 22. maddesi çerçevesinde tartışıldığı, oysa ki somut olayda, hakimin davadan çekinme gerekçesinin, CMK'nın 30/2. maddesinde düzenlenen, hakimin tarafsızlığını şüpheye düşürecek bir sebebin var olup olmadığı çerçevesinde tartışılmasının gerektiği gözetilmemiş, ilgili merci kararında bu nedenle isabet bulunmadığı anlaşılmıştır.
IV-Sonuç ve Karar:
Yukarıda açıklanan nedenlerle,
Kanun yararına bozma istemine ilişkin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca düzenlenen ihbarname içeriğinde yer alan bozma nedeni yerinde görüldüğünden, ...Ağır Ceza Mahkemesi'nin 06/02/2019 tarihli ve 2019/159 değişik iş sayılı kesin nitelikteki kararının, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 309. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
Bozma nedenine göre sonraki işlemlerin, CMK'nın 309/4-a maddesi gereğince mahallinde merci Mahkemesince yerine getirilmesine, 09/10/2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy