(743 S. K. m. 152, 275, 318, 320)
Dava: Taraflar arasındaki tazminat davası nedeniyle yapılan yargılama sonunda, ilamda yazılı nedenlerden dolayı 41350 lira 18 kuruşun davalılardan Osman'dan alınarak davacılara kararda belirtilen biçimde ödenmesine ilişkin hükmün süresi içinde davalılardan Osman ve davacılar avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşuldu:
Karar: 1 - Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlarla yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin değerlendirilmesinde bir yolsuzluk görülmesine göre davalı Osman'ın bütün ve davacıların aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.
2 - Davacılar, davalı Osman'a ait otonun davalı Mustafa,'nın 16 yaşındaki oğlu Hasan'ın idaresinde iken müşterek miras bırakanlarına (desteklerine) çarparak ölümüne sebebiyet verdiğini ileri sürerek 20.000 lira manevi ve 75.000 lira maddi tazminatın davalılardan müteselsilen tahsiline karar verilmesini istemişlerdir. Yerel mahkeme, aynen (...1960 doğumlu küçük Hasan'ın mes'ul kılacak şekilde davanın açılması gerekirken, sadece baba Mustafa'nın hasım gösterilmesine ve küçük Hasan'ın başkasına ait aracı kullanırken kazayı yapmış olmasına göre, baba Mustafa'nın sorumlu olamıyacağı..) gerekçesi ile davalı mustafa hakkındaki davayı reddetmiştir.
Davanın dayanağını teşkil eden ölüm olayı, Osman'a ait aracın davalı Mustafa'nın reşit olmayan oğluna yıkanmak üzere kısa süre için bırakıldığı sırada onun tarafından izinsiz olarak kullanılması dolayısıyla meydana gelen trafik kazasından doğmuştur. Ölüm olayını "kusurlu davranışı ile meydana getiren davalı Mustafa'nın oğlu Hasan'ın", olay sırasında 16 yaşında ve medeni hakları kullanmaya ehil olmayan küçük olduğu çekişmesizdir. Yasal gözetim ve özen ödevinin yerine getirilmemesine dayanan bir sebep sorumluluğu (kusursuz sorumluluk) halinin söz konusu olduğu MK.nun 320. maddesinde "ev reisinin riyaseti altında bulunan küçüğün.. yaptığı zararlardan... sorumlu olacağı "kabul edilmiştir. Kural olarak küçük çocukların aile reisi, yasa gereği babadır (MK. 152-318). Ancak aile reisliği sıfatının yasa gereği (MK. 275) sözleşme veya örfe dayanılarak baba dışındaki kişilere geçmesi de mümkündür. Davalı baba, aile reisi sıfatı ve ilişkisinin kendisinde bulunmadığını ileri sürmemiştir. Ayrıca davalı oto işleticisi Osman ile küçük Hasan arasında aile reisliği ilişkisinin varlığı da düşünülemez. Çünkü, küçük Hasan başka kişilerin olduğu gibi davalı Osman'ın aracını da ücret karşılığı yıkamakta olup, bu ilişki geçici bir süreyi kapsamaktadır. Oysa ev başkanlığının sorumluluğunda zaman unsuru önemlidir. Ev reisine yüklenen özen ödevinin yerine getirebilmesi için gerekli önlemlerin alınması böyle kısa süreli ilişkilerde mümkün değildir. O halde, mahkemenin babanın ev reisi olarak sorumluluğunu düzenleyen MK.nun 320. maddesi hükmünü nazara almadan davalı baba Mustafa hakkındaki davayı reddetmesi yasaya aykırı görülmüştür.
3 - Yerel mahkemenin davaya sonradan davacı tarafından katılan Gülten hakkında usulüne uygun olarak bir dava açılmadığını kabul etmiş olması doğrudur. Ancak hakkında usulüne uygun dava açılmadığı kabul edilen ve bu suretle davada taraf olmayan Gülten lehine avukatlık ücreti takdiri Usulün 417. maddesine aykırıdır. O halde hüküm bu nedenle de bozulmalıdır.
Sonuç: Temyiz olunan kararın 2. ve 3. bentlerde gösterilen nedenlerle davacılar yararına BOZULMASINA, 1. bentde gösterilen nedenlerle davacıların sair, davalı Osman'ın bütün temyiz itirazlarının reddine ve peşin harçların istek halinde geri verilmesine 14.2.1980 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy