(1086 S. K. m. 237)
Taraflar arasındaki rücu tazminatı davası nedeniyle yapılan yargılama sonunda, ilamda yazılı nedenlerden dolayı 3711 lira 41 kuruşun işlemiş ve işleyecek faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine ilişkin hükmün süresi içinde davacı Hazine avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşuldu:
Davacı Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, bakanlıklarına bağlı Antalya - Akdeniz Zirai Araştırma Enstitüsünde çalışan davalı Mustafanın 20/03/1971 günü sevk ve idaresinde bulunan üretme çiftliğine ait ....... plaka sayılı Massey Fergusson markalı traktörle ve %75 kusurla Ali Rıza adlı kişiye ait ......... plaka sayılı taksiye çarptığını; Ali Rıza tarafından bakanlıkları ile şoför davalı Mustafa aleyhine Antalya Hukuk Mahkemesinde açılan 1971/480 esas sayılı dava sonunda verilen 27.12.1972 gün ve 480/1524 sayılı kararla tazminat ödemeye mahkum edildiklerini; Yargıtaydan geçmek suretiyle kesinleşen bu ilam gereğince müteselsil sorumlu olarak toplam 39.023,00 lira ödemek zorunda kaldıklarını ileri sürerek, bu paranın, şoförleri olan davalı Hüseyinden rücuan tahsiline karar verilmesini istemiştir.
Gerçekten iddia edildiği gibi, Ali Rıza tarafından hem davacı ve hem de davacının şoförü olan davalı Hüseyin aleyhine açılan dava sonunda; hem davacı ve hem de davalının tazminat ödemeye müteselsilen mahkum edildikleri ve tazminatın davacı tarafından ödendiği, Antalya Asliye Hukuk Mahkemesine ait 1971/480 esas sayılı dosyasının incelenmesinden anlaşılmaktadır.
Az yukarıda esas numarası anılan dava sırasında mahkemece İstanbul Teknik Üniversitesi Trafik Kürsüsü öğretim üyelerinden oluşturulan aç kişilik bilirkişi kurulu tarafından verilen 09.10.1972 günlü kusur raporu incelendikte; trafik olayının meydana gelmesinde davalı (traktör şoförü) Mustafanın %75 kusurlu olduğu saptanmıştır. Bu kusurun, tamamen trafik kural ve gereklerine aykırı davranması nedeniyle davalı Mustafaya izafe edildiği görülmektedir. Diğer bir deyimle, Davalı Mustafa (ana yol üzerinde seyrederken işaret vermediği ve yol hakkı kendisine ait olmadan dönüş yaptığı için) kusurlu, dikkatsiz ve tedbirsiz sayılmıştır. Nitekim ilk davada yerel mahkeme, bu rapora dayanarak hem davalı Mustafayı sürücü olarak ve hem de davalı bakanlığı araç maliki olarak kusurlu görmüş ve %75 oranındaki bu kusur karşılığı ikinci davanın davacı ve davalısı olan Mustafayı müteselsilen tazminatla sorumlu tutmuştur. Davalı ilk davada taraf olduğu halde, sevk ve idaresindeki traktörün frenlerinin tutmadığı yolunda bir savunmada bulunmamış, yani araçta teknik arıza bulunduğunu ve kazanın oluş nedeninin bu teknik arıza olduğunu ileri sürmemiştir. Kaldı ki, davalı Mustafa bilirkişi kurulunun kusur raporuna da herhangi bir itirazda bulunmamıştır. Hal böyle olunca, kendisinin de hasım olduğu ilk davada kusur raporuna itiraz etmemiş olan ve bu nedenle kusur oranı ile nedenleri kesinleşen davalının artık son rücu davasında, olayın başka nedenlerden doğmuş bulunduğunu ileri sürmesi HUMK. nun 237. maddesi hükmünce mümkün değildir.
Oysa mahkeme son davada, davalı tarafından ikame edilen tanık beyanlarına dayanarak davalıya kullandırılan traktörün hurda olduğu, arızalı bulunduğu ve frenlerinin tutmadığı olgularına istinaden, trafik kazasının meydana gelmesinde bu arızaların %90 oranında etkili bulunduğunu kabul ile isteğin %90ını reddetmiş bulunmaktadır. Böyle bir kabule yukarıda da belirtildiği gibi HUMK. nun 237. maddesi hükmü engeldir. Zira ilk davada olayın, traktörün arızaları nedeninden kaynaklanmadığı, bilakis olayın (dayanakları da belirtmek suretiyle) davalının kusurlu davranışından doğduğu kesinlik kazanmış bulunmaktadır. Artık rücu davasına bakan mahkeme bu maddi olgularla ve hatta o davada davalı da hasım mevkiinde bulunduğu için kusur oranıyla bağlıdır. Bütün bu yazılı nedenlerle isteği hükmedilmek gerekirken, yasaya uygun düşmeyen bazı düşüncelerle ve özellikle raporlar arasındaki açık çelişkide tartışılan, dava edilenin %90nın reddedilmiş olması bozmayı gerektirir.
Temyiz olunan kararın gösterilen nedenle davacı yararına BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde geri verilmesine 17.04.1979 gününde oybirliği ile karar verildi.
(¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy