(1086 S. K. m. 75) (818 S. K. m. 18)
Dava: Taraflar arasındaki tapu iptali ve tescil davası üzerine yapılan yargılama sonunda, ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine ilişkin hükmün davacılar avukatı tarafından duruşma istekli olarak temyiz edilmesi üzerine ilgililere çağrı kâğıdı gönderilmişti. Belli günde temyiz eden davacılar adlarına avukat Mehmet gelmiş diğer taraftan davalılar adlarına kimse gelmemiş olduğundan onun yokluğunda duruşmaya başlanarak temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan, hazır bulunanın sözlü açıklamaları dinlenildikten ve tetkik hâkimi tarafından düzenlenen rapor okunduktan sonra dosya incelendi gereği görüşüldü:
Karar: Dava muvazaalı satış nedeniyle tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir. Davacılar, desteklerinin davalı Ali tarafından öldürülmesinden sonra ceza davası devam ederken Akif'in tüm taşınmazlarını önce yeğeni davalı Burhan'a Burhan'ın da kısa süre sonra anılan taşınmazları diğer davalı Metin'e sattığını, satışların amacının alacaklılardan mal kaçırmak olup, satış işlemlerinin muvazaalı olduğundan taşınmazların davalı Metin adına olan kayıtlarının iptali ile davalı Akif adına tapuya tescilini istemişlerdir. Davalılar satışların gerçek satış olduğunu muvazaa bulunmadığını belirterek davanın reddini savunmuşlar, yerel mahkemece savunma doğrultusunda ve dava konusu taşınmazların satışında muvazaa olmadığı kabul edilerek davanın reddine karar verilmiştir.
Borçlar Kanununun 18. maddesinde anlamını bulan muvazaa, tarafların üçüncü kişileri aldatmak amacı ile ve fakat kendi gerçek iradelerine uygun olmayan ve aralarında hüküm ve sonuç doğurmayan bir görünüş yaratmak hususunda anlaşmalarıdır şeklinde tanımlanabilir. Demek ki tarafların görünüşte yaptıkalrı işlemle, iradelerinin birleştiği, işlem birbirinden farklılık taşıdığı durumlarda, muvazaanın söz konusu olduğu kabul edilmelidir. Muvazaada görünüşteki işlemin her türlü hukuki sonuçtan yoksun olması, tarafların ortak iradelerinin gerçeği yansıtmamasındandır.
Kural olarak üçüncü kişiler muvazaa nedeniyle zarara uğradıkları takdirde tek taraflı ve çok taraflı hukuki muamelelerin geçersizliğini ileri sürebilir. Çünki, muvazaalı bir işlem ile üçüncü kişinin zarar görmesi ona karşı işlenmiş bir haksız eylem niteliğindedir. Ancak; üçüncü kişilerin muvazaalı işlem ile zarar gördüklerinin benimsenebilmesi için onun işlemi yapandan alacağının bulunması ve bu alacağın ödenmesini önlemek için muvazaalı işlemin yapılmış olması gerekir.
Somut olayda davacıların desteği davalı Akif tarafından 17.8.1991 tarihinde öldürülmüştür. Olay nedeni ile tutuklanan davalı Akif'in 9.9.1991 tarihinde köydeki tüm taşınmazlarını yeğeni Burhan'a bu davalının da anılan tüm taşınmazları 6.12.1991 tarihinde oğlu diğer davalı Metin'e sattığı tartışmasızdır. Davacılar satış işlemlerinin muvazaalı olduğu iddiası ile bu davayı açmışlardır. Dava dosyasındaki belge ve bilgilerden davalı Akif'in olay öncesi ailesi ile köydeki taşınmazlarını ekip biçerek kazanç sağladığı, gelir durumunun iyi olduğu, sağlık problemi olmakla birlikte bunun çalışmasına engel teşkil etmediği cezaevine girdikten sonrada sağlık ve diğer giderlerinin köydeki toplam onüç parça taşınmazını satmasını gerektirecek ölçüde olmadığı köyde tarlaların satılacağı konusunda hiç bir duyum olmadığı ve satış sonrası dahi davalı Akif'in oğlunun dava konusu taşınmazları kiralayarak gelir temin ettiği anlaşılmaktadır. Ayrıca taşınmazların resmi senette gösterilen değeri ile satış tarihindeki ortalama değerleri arasında da açık bir nisbetsizlik olduğu, taşınmazların değerinden çok az bir bedelle satıldığı ve davacılar tarafından desteklerinin ölümü nedeniyle davalı Akif hakkında Pehlivanköy Asliye Hukuk Mahkemesinin 1995/271 esas sayılı dosyasında tazminat isteminde bulunulduğu sabittir.
Delil durumuna göre davalılar arasındaki satış işleminin gerçek olmadığı, olay tarihinden çok kısa süre sonra dayı yeğen ve yeğen çocuğu olan davalılar arasındaki satış işlemleriyle davacıların bizzat davası nedeniyle kazanacakları tazminatın tahsilini karşılıksız bırakmak amacı güdüldüğü, bu nedenle dava konusu satış işlemlerinin muvazaalı olduğu sabittir. Yerel mahkemece anılan yönler gözetilmeksizin davanın belirtilen gerekçelerle reddedilmiş olması bozmayı gerektirir.
Sonuç: Temyiz olunan kararın açıklanan nedenlerle BOZULMASINA ve davacılar yararına takdir edilen 20.000.000 lira duruşma avukatlık parasının davalılara yükletilmesine ve peşin alınan harcın istek halinde geri verilmesine, 16.06.1998 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy