(233 s. KHK. m. 3, 15, 16) (1086 S. K. m. 73)
Davacı Hayati vekili tarafından, davalı Belediye Başkanlığı ve Tedaş Genel Müdürlüğü aleyhine 28.11.1996 gününde verilen dilekçe ile enerji nakil hattındaki elektriğe çarpılarak yaralanma nedeniyle maddi ve manevi tazminat istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın kısmen kabulü ile 41.070.729.585 lira maddi 1 milyar lira manevi tazminatın davalılardan alınmasına dair verilen 6.7.2000 günlü kararın Yargıtayca incelenmesi davalı Tedaş Genel Müdürlüğü vekili tarafından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.
Davacı, enerji nakil hattındaki elektriğe çarpılması sonucu yaralanması nedeniyle maddi ve manevi tazminat isteminde bulunmuştur. Davalı TEDAŞ Genel Müdürlüğü, davanın muhatabının kendileri olmadığını, zira TEDAŞ'ın 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye göre kurulmuş bir İktisadi Devlet Teşekkülü olup, 15. madde ile sermayesinin tamamı Devlete ait teşebbüslerin işletmelerini müessese halinde teşkilatlandırabildiklerini, 16. ve devamı maddelerinde müesseselerin özel hukuk hükümlerine tabi ticaret siciline kayıtlı tüzel kişiliğe, dolayısıyla dava ehliyetine sahip olduklarını, Ağrı'da da Ağrı Elektrik Dağıtım Müessesesinin şehrin elektrik dağıtımı, işletme bakım ve onarımını üstlendiğini, bu nedenle davanın Ağrı Elektrik Dağıtım Müessesesi aleyhine açılması gerektiğini belirterek husumet itirazında bulunmuştur.
Yerel Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, hüküm davalı TEDAŞ Genel Müdürlüğü tarafından temyiz edilmiştir.
233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 15. ve devamı maddeleri hükümlerine göre, sermayesinin tamamı Devlete ait teşebbüsler işletmelerini müessese olarak teşkilatlandırabilirler. Bu kuruluşlar, statülerinin ticaret sicillerine kayıt ve ilanı ile tüzel kişilik kazanırlar. Müesseseler tüzel kişiliğe sahip olduktan başka 233 sayılı KHK.nin saklı tuttuğu hususlar dışında özel hukuk hükümlerine tabidir. Sorumlulukları sermayeleri ile sınırlı olup organları yönetim komitesi ve müessese müdüründen oluşur. Bu organlar teşebbüsçe tespit edilen esaslara göre müesseseyi yönetirler. Komitenin aldığı kararları ise müessese müdürü yerine getirir ve müesseseyi temsil eder.
Dava konusu olayda davalı TEDAŞ'ın 15 Eylül 1993 günlü 2169 sayılı resmi gazetede yayınlanan Bakanlar Kurulu kararıyla 233 sayılı KHK'nin 3. maddesine göre TEK'den ayrılarak iki ayrı İktisadi Devlet Kuruluşu olarak kurulduğu, ayrıca 26 Ocak 1994 günlü resmi gazetede yayınlanan ana statüsü ile organlarının görev alanlarının belirlendiği, 4 Mayıs 1994 gününde tescilinin yöntemince yapılıp ilan edildiği görülmüştür. Davalı TEDAŞ Genel Müdürlüğü de olayın meydana geldiği Ağrı ilinde Ağrı Elektrik Dağıtım Müessesesi olduğunu ve husumetin ona yöneltilmesi gerektiğini savunmuştur.
Olay Ağrı iline bağlı Eleşkirt ilçesinde meydana gelmiştir. Müesseseler yukarıda belirlendiği üzere bağımsız hareket edebilen sermayeleri bulunan, yetkili organları gösterilen tüzel kişilerdir. Bu tüzel kişilerin faaliyet alanlarındaki olaylar nedeniyle açılacak davalar da bu müesseselerin hasım gösterilmeleri zorunludur.
Şu halde mahkemece yapılacak iş, TEDAŞ'ın Ağrı ilinde yöntemine uygun müessese oluşturup oluşturmadığı araştırılarak, müessese varsa davanın husumetten reddine karar vermektir. Bu yön gözetilmeksizin eksik inceleme ile yazılı biçimde davanın kısmen kabulüne karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirmiştir.
Sonuç: Temyiz olunan kararın yukarıda gösterilen nedenlerle (BOZULMASINA), bozma içeriğine göre diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına ve peşin alınan harcın istek halinde geri verilmesine, 19.3.2001 gününde oybirliği ile karar verildi.
YKD. Ekim 2001
Full & Egal Universal Law Academy