4. Hukuk Dairesi 2001/1994 E., 2001/5661 K.
"İçtihat Metni"
Davacı Mustafa vekili avukat Ramazan tarafından, davalılar Ali Haydar ve diğerleri aleyhine 27.1.2000 gününde verilen dilekçe ile trafik kazasından doğan maddi ve manevi tazminat istenmesi üzerine yapılan yargılama sonunda; mahkemece davanın kısmen reddine dair verilen 13.12.2000 günlü kararın Yargıtayda duruşmalı olarak incelenmesi davalılar Ali Haydar vekili duruşmasız olarakta diğer davalılar Ö... Ltd. Şti. vekili ve Arif vekili avukat Nesrin tarafından süresi içinde istenilmekle, süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve hazır bulunanların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.
1- Dava, trafik kazası nedeniyle maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.
Davalılardan Arif süresinde ve usulüne uygun şekilde yetki itirazında bulunmuştur. Davalı Arifin ikametgahı ve olay yeri Şereflikoçhisar'dır. Hukuk Usulü Muhakemeleri Yasası'nın 9. maddesi 1711 sayılı Yasa ile değiştirilmesinden sonra "her dava, kanunda aksine hüküm bulunmadıkça açıldığı tarihte davalının Türk Kanunu Medenisi gereğince ikametgahı sayılan yer mahkemesinde görülür" biçimini almıştır. Değişiklikle "kanunda aksine hüküm bulunmadıkça" sözcük dizisi eklenmiş ve ikametgah mahkemesi her olayda yetkili mahkeme olmaktan çıkartılarak özel duruma göre yasa ile ayrık durumların bulunabileceğine işaret edilmiştir. Bu ayrık kurallardan biri ve olayımıza da uygun olanı HUMK.nun 21. maddesidir. Bu maddede "Haksız bir fiilden mütevellit dava o fiilin vukubulduğu mahal mahkemesinde ikame olunabilir." kuralı yer almış bulunmaktadır. Ayrıca 2918 sayılı Karayolları Trafik Yasası; HUMK.nun 21. maddesine koşut olan 110. maddesinde de; "Motorlu araç kazalarından dolayı hukuksal sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkezi veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentanın bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi, kazanın vukubulduğu yer mahkemesinde de açılabilir." biçiminde bir düzenleme getirmiştir. Anılan maddelerdeki düzenleme HUMK.nun 9. maddesine göre daha özel bir içerik taşımaktadır. Bu bakımından haksız eylemin meydana geldiği yerin dışında kalan bir yerde dava açıldığı ve karşı konulduğu takdirde istenilen ve madde kapsamında yer alan mahkemeye dosya gönderilmek üzere yetkisizlik kararı verilmelidir. Somut olayda haksız eylem Şereflikoçhisar'da meydana gelmiştir. Davalı Arif davayı haksız eylemin meydana geldiği yerde görülmesi gerektiğini belirterek yetkisizlik itirazında bulunduğuna göre, davaya Şereflikoçhisar'da bakılmak üzere istek doğrultusunda Arif yönünden yetkisizlik kararı verilmemiş olması yukarıda belirtilen yasal düzenlemeye aykırı olduğundan karar bozulmalıdır.
2- Diğer davalıların temyiz itirazlarına gelince; olay davalı Ali Haydar'ın kullandığı ve davalı Arife ait araçla, davacının kullandığı aracın ve gene davalı Ö... Turizm Tic. Ltd. Şirketine ait olup davalı Gökhan'ın kullandığı araçların çarpışması sonucu meydana gelmiştir. Eylemin aynı anda mı, yoksa iki aşamalı mı oluşturduğu yeterince incelenip açıklığa kavuşturulmamıştır.
Şu durumda mahkemece yapılacak iş, eldeki dosyada bulunan bilgi ve belgelerle, olayla ilgili açılmış olan ceza dosyası içeriği incelenmeli, gerekirse ceza davası sonucu beklenmeli, olayın oluş biçimi ve kusur durumları açıklığa kavuşturulduktan sonra olay aynı anda meydana gelmişse zincirleme sorumluluğa, iki aşamalı meydana gelmişse her olayın oluş biçimi ve buna bağlı olarak her davalının kusur durumuna ve meydana gelen zararın kapsamına göre ayrı ayrı sorumluluğa karar verilmelidir. Bu nedenle de mahkemece yetersiz araştırmaya dayalı olarak verilen kararın bozulması gerekmiştir.
Öte yandan davalı Ali Haydar'ın kusuru olmadığı belirtildiği halde sorumlu tutulmuş olması da kararın kendi içindeki çelişkiyi oluşturmaktadır.
Sonuç: Temyiz olunan kararın (1) sayılı bentte gösterilen nedenle davalı Arif yararına, (2) sayılı bentte gösterilen nedenlerle diğer davalılar Arif Haydar, Ö... Turizm Ltd. Şti. yararına (BOZULMASINA), bozma biçimine göre diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelemesine yer olmadığına ve temyiz eden davalılardan Ali Haydar yararına takdir edilen 65.000.000 lira duruşma avukatlık ücretinin davacıya yükletilmesine ve davalılardan peşin alınan harcın istek halinde geri verilmesine, 29.5.2001 gününde oybirliğiyle karar verildi.