(818 S. K. m. 81)
Davacı Ü. G. Ü. vekili Avukat C. D. tarafından, davalılar M. Ü. vd. aleyhine 18.11.1999 gününde verilen dilekçe ile istihkak savında bulunulması üzerine yapılan yargılama sonunda; Mahkemece davanın kısmen kabulüne dair verilen 22.1.2004 günlü kararın Yargıtay'da duruşmalı olarak incelenmesi davalılar vekilleri tarafından süresi içinde istenilmekle, daha önceden belirlenen 7.6.2005 duruşma günü için yapılan tebligat üzerine temyiz eden davalılardan M. Ü. ve diğerleri vekili Avukat B. E. ve diğer davalılar vekili Avukat M. I. ile karşı taraftan davacı vekili Avukat E. C. geldiler. Açık duruşmaya başlandı. Süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve hazır bulunanların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra taraflara duruşmanın bittiği bildirildi. Dosyanın görüşülmesine geçildi. Tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.
1-Dava, istihkak savına dayalı iade veya tazmin istemine ilişkindir. Mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiş; hüküm, davalılar tarafından temyiz olunmuştur.
Davacı taraf, davaya konu tablolar ve değerli eşyaların davalılardan eşi M. Ü. ile eşinin yakınları olan diğer davalılar tarafından rızası dışında alındığını ileri sürmüş; mahkemece de, oluş sorunu bu biçimde çözümlenerek yazılı karar verilmiştir. Dosyada bulunan, Üsküdar 2. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2001/224-455 sayılı dosyası içinde yer alan ve müşteki sıfatı ile davacı tarafından verilen 5/4/1999 tarihli dilekçedeki: "Eşim M. Ü.'nün Göksu Caddesi No: 23/B Kandilli adresindeki mevcut tüm tablolarım ve antika eşyaların kendisi tarafından alındığını bana söylemesiyle olayın böyle olduğuna yeni vakıf oldum. M. K., N. Z. B., M. B., H. T., S. A.'dan şikayetçi değilim." biçimindeki beyandan, M. Ü. dışındaki davalıların söz konusu olaya karışmadıklarının, bizzat davacı tarafından dile getirildiği görülmektedir. Diğer yandan, M. Ü. dışındaki davalıların, adı geçen ile davacı arasındaki uyuşmazlığın niteliğini bilmeden ve hukuka aykırı ve benimseme amacını taşımaksızın dava konusu eşyaların ortak haneden taşınmasına yardımcı olmaları, onların sorumluluğunu gerektirmez. Şu durumda, bu davalılar yönünden davanın reddi yerine, yazılı şekilde sorumluluklarının kabulü doğru görülmemiş ve bozmayı gerektirmiştir.
2- Davalılardan M. Ü. 'nün temyizine gelince, adı geçen davalı davaya konu olaydan sonra taraflar arasında 27/10/1999 tarihli sözleşmenin düzenlendiğini ileri sürmüş ve bir örneğini sunmuştur. Davacı tarafça, söz konusu sözleşmeye karşı konulmadığı gibi; dava dilekçesinin eki delil listesinin 3. bendinde, davaya konu malların davalı tarafın elinde bulunduğunun kanıtı olarak bu sözleşme de gösterilmiştir. Şu durumda, söz konusu sözleşmenin varlığı ve geçerliliği konusunda taraflar arasında çekişme bulunmadığının kabulü gerekir. Davaya konu tablo ve eşyalar 17/2/1999 tarihinde alınmış olup; sözleşme ise, bu tarihten sonra ve 27/10/1999 gününde düzenlenmiştir. Sözleşme, taraflar için yasa niteliğindedir. Bu nedenle, uyuşmazlığın sözleşme hükümleri göz önünde bulundurularak çözümlenmesi gerekir. Davalı taraf, sözleşme ile iki yana da borç yüklendiğini; ifayı isteyen davacının edimini yerine getirmediğini ve bu yönde olmak üzere, ifayı da önermediğini ileri sürmüştür. Bu savunma, BK. m. 81 anlamında ödemezlik defi niteliğindedir. Mahkemece, sözleşme ve buna dayalı olarak ileri sürülen defi hakkında bir inceleme ve değerlendirme yapılmamıştır.
Şu durumda, sözleşme ve ekleri getirtilerek, yanlara yüklediği yükümlülükler belirlenmeli ve uyuşmazlık, bu çerçeve içinde çözümlenmelidir. Karar, bu bakımdan da doğru değildir. Bu aşamada, dava konusu edilen tabloların cins, miktar ve bedelleri konusunda bir inceleme yapılması da gerekli görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle, taraflar arasındaki sözleşme hükümleri uyarınca değerlendirme yapılmak ve varılacak sonuca göre bir karar verilmek üzere kararın bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Temyiz olunan kararın, yukarıda (1) no'lu bentte gösterilen nedenle M.Ü. dışındaki davalılar, (2) no'lu bentte gösterilen nedenle de davalı M.Ü. yararına BOZULMASINA ve temyiz eden davalılar yararlarına takdir olunan 400,00'ar YTL.nin davacıya yükletilmesine, peşin alınan harcın istek halinde geri verilmesine 7/6/2005 gününde oyçokluğuyla karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy