4. Hukuk Dairesi 2005/2376 E., 2006/1140 K. ADİL YARGILANMA HAKKI HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜ KİŞİLİK HAKLARINA SALDIRI MANEVİ TAZMİNAT TİCARİ AMAÇLA HAREKET
2709 S. 1982 ANAYASASI [ Madde 12 ] 2709 S. 1982 ANAYASASI [ Madde 17 ] 4721 S. TÜRK MEDENİ KANUNU [ Madde 24 ] 4721 S. TÜRK MEDENİ KANUNU [ Madde 25 ] 818 S. BORÇLAR KANUNU [ Madde 49 ]
"İçtihat Metni"
Davacı .... ..... .... vd. vekili Avukat ..... .... tarafından, davalı İsmet Keten aleyhine 18.4.2002 gününde verilen dilekçe ile manevi tazminat istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın kısmen kabulüne dair verilen 25.11.2004 günlü kararın Yargıtayca incelenmesi davacılar vekili ile davalı vekili taraflarından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.
1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlarla yasaya uygun gerektirici nedenlere, özellikle delillerin değerlendirilmesinde bir isabetsizlik görülmemesine göre davacı .... ..... .....'nun tüm, davalının davacı .... ..... ....... yönelik temyiz itirazları reddedilmelidir.
2-Davalının diğer davacılar; Türk Dünyası Yazarlar ve Sanatçılar Vakfı ile Vakıf Başkanı olan ..... .....'e yönelik temyiz itirazlarına gelince;
Davacılar, davalı tarafından sahte isim ve imza ile Vakıflar Genel Müdürlüğü'ne verilen dilekçede; gerçek dışı beyanlar ile kişilik haklarına saldırıda bulunulduğu, bu yüzden kişilik haklarının zarar gördüğünü iddia etmek suretiyle manevi tazminat isteminde bulunmuşlardır.
Mahkemece, istemin kabulüne karar verilmiş, karar taraflarca temyiz edilmiştir.
Şikayet hakkı, diğer bir deyimle hak arama özgürlüğü; Anayasa'nın 36. maddesinde; "Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir"şeklinde yer almıştır. Hak arama özgürlüğü bu şekilde güvence altına alınmış olup; kişiler, gerek yargı mercileri önünde gerekse yetkili kurum ve kuruluşlara başvurmak suretiyle kendilerine zarar verenlere karşı haklarının korunmasını, yasal işlem yapılmasını ve cezalandırılmalarını isteme hak ve yetkilerine sahiptir.
Anayasanın güvence altına aldığı hak arama özgürlüğünün yanında, yine Anayasanın "Temel Haklar ve Hürriyetlerin niteliği" başlığını taşıyan 12. maddesinde herkesin kişiliğine bağlı dokunulmaz, devredilmez, vazgeçilmez temel hak ve özgürlüklere sahip olduğu belirtildikten başka, 17. maddesinde de, herkesin yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahip bulunduğu da düzenleme altına alınmış bulunmaktadır. Türk Medeni Kanunu'nun 24. maddesinde, kişilik haklarına yapılan saldırının unsurları belirtilmiş ve hukuka aykırılığı açıklanmıştır. 25.maddesinde ise, kişilik haklarına karşı yapılan saldırının dava yolu ile korunacağı açıklanmış, BK.nun 49. maddesinde ise saldırının yaptırımı düzenlemiştir.
Hak arama özgürlüğü ile kişilik haklarının karşı karşıya geldiği durumlarda; hukuk düzeninin bu iki değeri aynı zamanda koruma altına alması düşünülemez. Daha az üstün olan yararın, daha çok üstün tutulması gereken yarar karşısında o olayda ve o an için korumasız kalmasının uygunluğu kabul edilecektir. Hak arama özgürlüğü, diğer özgürlüklerde olduğu gibi sınırsız olmayıp kişi salt başkasını zararlandırmak için bu hakkı kullanamaz. Bu hakkın hukuken korunabilmesi ve yerinde kullanıldığının kabul edilebilmesi için şikayet edilenin cezalandırılmasını veya sorumlu tutulmasını gerektirecek yeterli kanıtların mevcut olması da zorunlu değildir. Şikayeti haklı gösterecek bazı emare ve olguların zayıf ve dolaylı da olsa varlığı yeterlidir. Bunlara dayanarak başkalarının da aynı olay karşısında davalı gibi davranabileceği hallerde şikayet hakkının kullanılmasının uygun olduğu kabul edilmelidir. Aksi halde şikayetin hak arama özgürlüğü sınırları aşılarak kullanıldığı, kişilik değerlerine saldırı oluşturduğu sonucuna varılmalıdır.
Somut olayda, davalı tarafından davacılardan ..... ..... ....'nun adı kullanılarak verilen dilekçede; " ticari amaçla hareket etmemesi gereken vakfın ticaret ile uğraştığı ve bu yolla vergi kaçırıldığı ileri sürülmüştür. Dilekçe içeriğinde, davacı vakfın ve vakıf başkanı olan ..... .....'in kişilik haklarına saldırı oluşturacak her hangi bir ifadenin yer almadığı görülmektedir. Şu durumda, bu davacılar yönünden şikayet hakkı sınırlarının aşıldığından söz edilemez. Mahkemece bu davacılar yönünden de davanın kısmen kabul edilmiş olması doğru değildir. Kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.
SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda (2) nolu bentte gösterilen nedenlerle davalı yararına bozulmasına; davalının diğer temyiz itirazları ile davacı .... ..... .....'nun temyiz itirazlarının ilk bentte açıklanan nedenlerle reddine; bu bozma nedenine göre davacı Türk Dünyası Yazarlar ve Sanatçılar Vakfı ile Vakıf Başkanı olan ..... ......'in temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına ve temyiz eden davalıdan peşin alınan harcın istek halinde geri verilmesine 15.2.2006 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy