4. Hukuk Dairesi 2008/575 E., 2008/11185 K. KİŞİLİK HAKLARINA SALDIRI NEDENİYLE TAZMİNAT
4721 S. TÜRK MEDENİ KANUNU [ Madde 24 ] 4721 S. TÜRK MEDENİ KANUNU [ Madde 25 ] 818 S. BORÇLAR KANUNU [ Madde 49 ]
"İçtihat Metni"
Davacı Hamdi vekili tarafından, davalı Kubilay aleyhine 27.12.2006 gününde verilen dilekçe ile karşılıklı manevi tazminat istenmesi üzerine, mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın kısmen kabulü ile birleşen karşı davanın reddine dair verilen 02.10.2007 günlü kararın Yargıtay'ca incelenmesi davalı-karşı davacı vekili tarafından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.
1-
Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlarla yasaya uygun ge-rektirici nedenlere, özellikle delillerin değerlendirilmesinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, davalı-karşı davacının aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları reddedilmelidir.
2-
Davalı-karşı davacının diğer temyiz itirazlarına gelince, dava, haksız şikayet nedeniyle manevi tazminat isteğine ilişkindir.
Mülkiye müfettişi olan davacı, olağan denetim üzerine kaymakam olan davalı hakkında değerlendirme belgesi düzenlemiştir. Davalı, hakkında düzenlenen bu değerlendirme belgesindeki bazı olumsuz ifadelerin doğru olmadığını ve bunu kişisel kin ve garez ile yaptığı iddiası ile davacı hakkında şikayetçi olmuştur. Davacı bu şikayetin haksız ve aşağılayıcı olduğu iddiasıyla manevi tazminat istemişlerdir.
Davalı ise, yasal şikayet hakkını kullandığı savunması ile davanın reddini istemiştir.
Mahkemece davalının şikayet dilekçesi ile ileri sürülen iddiaların haksız olcjluğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile davalının açtığı karşı davanın is4 reddine karar verilmiş ve karar davalı-karşı davacı tarafından temyiz ecjilmiştir.
Davacı-karşı davalı, davalı-karşı davacı tarafından haksız olarak şikayet edildiğini, bu yüzden kişilik haklarının zarar gördüğünü iddia etmek suretiyle nrlanevi tazminat isteminde bulunmuştur.
Mahkemece, istemin kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Karar, davacı tarafından temyiz edilmiştir.
Şikayet hakkı, diğer bir deyimle hak arama özgürlüğü; Anayasa'nın 36. rfıaddesinde; "Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı rjrıercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir" şeklinde yer almıştır. Hak arama özgürlüğü bu Şekilde güvence altına alınmış olup; kişiler, gerek yargı mercileri önünde gerekse yetkili kurum ve kuruluşlara başvurmak suretiyle kendilerine zarar verenlere karşı haklarının korunmasını, yasal işlem yapılmasını ve cezalandırılmalarını isteme hak ve yetkilerine sahiptir.
Anayasa'nın güvence altına aldığı hak arama özgürlüğünün yanında, yine Anayasa'nın "Temel Haklar ve Hürriyetlerin Niteliği" başlığını taşıyan 12. (maddesinde herkesin kişiliğine bağlı dokunulmaz, devredilmez, vazgeçilmez i temel hak ve özgürlüklere sahip olduğu belirtildikten başka, 17. maddesinde I de, herkesin yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına ! sahip bulunduğu da düzenleme altına alınmış bulunmaktadır. Türk Medeni |
| Kanunu'nun 24. maddesinde, kişilik haklarına yapılan saldırının unsurları belirtilmiş ve hukuka aykırılığı açıklanmıştır. 25. maddesinde ise, kişilik haklarına karşı yapılan saldırının dava yolu ile korunacağı açıklanmış, BK'nın 49. maddesinde ise saldırının yaptırımı düzenlenmiştir.
Hak arama özgürlüğü ile kişilik haklarının karşı karşıya geldiği durumlarda; hukuk düzeninin bu iki değeri aynı zamanda koruma altına alması düşünülemez. Daha az üstün olan yararın, daha çok üstün tutulması gereken yarar karşısında o olayda ve o an için korumasız kalmasının uygunluğu kabul edilecektir. Hak arama özgürlüğü, diğer özgürlüklerde olduğu gibi sınırsız olmayıp kişi salt başkasını zararlandırmak için bu hakkı kullanamaz. Bu hakkın hukuken korunabilmesi ve yerinde kullanıldığının kabul edilebilmesi için şikayet edilenin cezalandırılmasını veya sorumlu tutulmasını gerektirecek yeterli kanıtların mevcut olması da zorunlu değildir. Şikayeti haklı gösterecek bazı emare ve olguların zayıf ve dolaylı da olsa varlığı yeterlidir. Bunlara dayanarak başkalarının da aynı olay. karşısında davalı gibi davranabileceği hallerde şikayet hakkının kullanılmasının uygun olduğu kabul edilmelidir. Aksi halde şikayetin hak arama özgürlüğü sınırları aşılarak kullanıldığı, kişilik değerlerine saldırı oluşturduğu sonucuna varılmalıdır.
Somut olayda; dava dosyasındaki bilgi ve belgelere göre, davacı tarafından, davalı hakkında düzenlenmiş olan değerlendirme belgesinde "yetersiz, zayıf, mülkiye müfettişi olamaz" gibi değerlendirmeler yapılmıştır. Mesleki geleceği üzerinde son derece etkili olabilecek bu raporu öğrenen davalı, buna karşı yasal itiraz hakkı kapsamında davacı hakkında şikayetçi olmuştur. Böylece şikayetin somut birtakım olaylara dayandığı açıktır. Davalı, daha önceki sicil ve müfettiş raporlarındaki değerlendirmelere hiç uymayan davacının raporuna karşı şikayetçi olmuştur. Ortada şikayeti gerektirecek derecede yeterli emareler bulunmaktadır. Bu delil ve emarelerin davacının cezai sorumluluğu için yeterli sayılmaması davalının şikayetinin haksız olduğu sonucunu yaratmaz. Şikayet dilekçesinde olayın oluş şekline uygun düşmeyen, hak arama sınırlarını aşan veya davacıların kişiliğine yönelen aşağılayıcı bir ifade yoktur. Nitekim bu şikayet sonrası davalı hakkında uygulanan disiplin cezası da aynı gerekçe ile iptal edilmiştir. Bu nedenlerle davalının şikayet hakkını yasal sınırlar içinde kalarak kullandığı anlaşıldığından davacı-karşı davalının davası da reddedilmelidir. Yerel mahkemece bu yönler üzerinde durulmadan yazılı şekilde davalı-karşı davacının tazminatla sorumlu tutulmuş olması bozmayı gerektirmiştir.
Sonuç: Temyiz olunan kararın yukarıda (2) nolu bentte gösterilen nedtenle (BOZULMASINA), davalı-karşı davacının diğer temyiz itirazlarının ise j(l) nolu bentte gösterilen nedenlerle reddine ve peşin alınan harcın istek halinde geri verilmesine 06,10.2008 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy