MAHKEMESİ : Asliye Hukuk Mahkemesi
Davacı ... vekili Avukat ... tarafından, davalılar ... ve diğerleri aleyhine 16/10/2012 gününde verilen dilekçe ile haksız şikayet nedeni ile manevi tazminat istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın kısmen kabulüne dair verilen 18/03/2014 günlü kararın Yargıtay’ca incelenmesi davalılar vekili tarafından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.
Dava, haksız şikayet nedeniyle uğranılan manevi zararın ödetilmesi istemine ilişkindir. Yerel mahkemece, istemin bir bölümü kabul edilmiş; karar, davalılar tarafından temyiz olunmuştur.
Davacı, Afyonkarahisar İli İhsaniye İlçesi Kaymakamı olarak görev yaptığı sırada ... Beldesi Belediye Başkanı, meclis üyeleri, ... Belde Başkanı, ... Kooperatifi Başkanı olan davalılar hakkında ... Bakanlığına ve BİMER'e haksız şikayette bulunarak idari soruşturma geçirmesine neden olduklarını, soruşturma sonunda ceza tertibine yer olmadığına karar verildiğini, haksız şikayet nedeni ile manevi olarak zarara uğradığını iddia ederek uğradığı zararın ödetilmesi isteminde bulunmuştur.
Davalılar, şikayet dilekçesinin haksız olmadığını, davacının keyfi bazı uygulamaları nedeni ile söz konusu dilekçenin verildiğini, davanın reddi gerektiğini savunmuşlardır.
Mahkemece, davalılar tarafından verilen şikayet dilekçesi içeriğindeki her başlık ayrı ayrı incelenerek, davacının bazı kamu görevlileri hakkında olumsuz söylemde bulunduğu tanık beyanları ile sübuta erdiği şikayet dilekçesindeki bu hususların hukuka aykırı olmadığı, dilekçedeki sair başlıklar ise ispat edilememiş olup davacının kamu gücünü ve otoritesini temsil ettiği dikkate alındığında ispat edilemeyen eylemlerin davacıyı zor durumda bırakma ve yıpratma amacıyla şikayete konu edildiği kanaatine varılarak istemin bir bölümünün ödetilmesine karar verilmiştir.
Şikayet hakkı, diğer bir deyimle hak arama özgürlüğü; Anayasa’nın 36. maddesinde; “Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir”şeklinde yer almıştır. Hak arama özgürlüğü bu şekilde güvence altına alınmış olup; kişiler, gerek yargı mercileri önünde gerekse yetkili kurum ve kuruluşlara başvurmak suretiyle kendilerine zarar verenlere karşı haklarının korunmasını, yasal işlem yapılmasını ve cezalandırılmalarını isteme hak ve yetkilerine sahiptir.
Anayasanın güvence altına aldığı hak arama özgürlüğünün yanında, yine Anayasanın “Temel Haklar ve Hürriyetlerin niteliği” başlığını taşıyan 12. maddesinde herkesin kişiliğine bağlı dokunulmaz, devredilmez, vazgeçilmez temel hak ve özgürlüklere sahip olduğu belirtildikten başka, 17. maddesinde de, herkesin yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahip bulunduğu da düzenleme altına alınmış bulunmaktadır. Türk Medeni Kanunu’nun 24. maddesinde, kişilik haklarına yapılan saldırının unsurları belirtilmiş ve hukuka aykırılığı açıklanmıştır. 25. Maddesinde ise, kişilik haklarına karşı yapılan saldırının dava yolu ile korunacağı açıklanmış, Borçlar Kanunu'nun 49. maddesinde ise saldırının yaptırımı düzenlemiştir.
Hak arama özgürlüğü ile kişilik haklarının karşı karşıya geldiği durumlarda; hukuk düzeninin bu iki değeri aynı zamanda koruma altına alması düşünülemez. Daha az üstün olan yararın, daha çok üstün tutulması gereken yarar karşısında o olayda ve o an için korumasız kalmasının uygunluğu kabul edilecektir. Hak arama özgürlüğü, diğer özgürlüklerde olduğu gibi sınırsız olmayıp kişi salt başkasını zararlandırmak için bu hakkı kullanamaz. Bu hakkın hukuken korunabilmesi ve yerinde kullanıldığının kabul edilebilmesi için şikayet edilenin cezalandırılmasını veya sorumlu tutulmasını gerektirecek yeterli kanıtların mevcut olması da zorunlu değildir. Şikayeti haklı gösterecek bazı emare ve olguların zayıf ve dolaylı da olsa varlığı yeterlidir. Bunlara dayanarak başkalarının da aynı olay karşısında davalı gibi davranabileceği hallerde şikayet hakkının kullanılmasının uygun olduğu kabul edilmelidir. Aksi halde şikayetin hak arama özgürlüğü sınırları aşılarak kullanıldığı, kişilik değerlerine saldırı oluşturduğu sonucuna varılmalıdır.
Somut olaya gelince, davalılar, davacı hakkındaki şikayetlerini birlikte imzaladıkları tek bir dilekçe ile ilgili makama ulaştırmışlardır. Dilekçe içeriğinde birden fazla konu hakkında şikayet bulunmakta ise de dilekçenin bir bütün olarak değerlendirilmesi gereklidir. Şikayet dilekçesinde, davacı hakkında iddia edilen birden fazla konunun mahkemece toplanan deliller ve dinlenen tanık beyanları sonrasında sübuta erdiği anlaşıldığına göre iddialar konusunda somut bir takım emareler bulunduğu sonucuna varılmalıdır. Davalıların şikayet dilekçesi bir bütün olarak değerlendirildiğinde olağan kuşku üzerine somut emarelere dayandırılarak yapıldığı, hak arama özgürlüğü sınırlarının aşılmadığı anlaşılmıştır.
Şu durumda, mahkemece açıklanan olgular gözetilerek, istemin tümden reddedilmesi gerekirken, yerinde olmayan gerekçeyle, davalıların tazminat ile sorumlu tutulmuş olmaları usul ve yasaya uygun düşmediğinden kararın bozulması gerekmiştir.
SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda gösterilen nedenlerle davalılar yararına BOZULMASINA; bozma nedenine göre davalıların öteki temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına ve peşin alınan harcın istek halinde geri verilmesine 26/03/2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy