MAHKEMESİ:Ticaret Mahkemesi
Taraflar arasındaki tahkim davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı itirazın reddine dair verilen kararın süresi içinde davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:
K A R A R
Davacı vekili, 19.08.2017 tarihinde müvekkilinin yolcusu olarak bulunduğu davalı ... Sigorta A.Ş’nin trafik sigortacısı olduğu araç ile davalı ...Ş’nin trafik sigortacısı olduğu aracın karıştığı trafik kazası neticesinde yaralandığını belirterek, belirsiz alacak davası olarak fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik davalı ... Sigorta A.Ş’den 6.000,00 TL (10,00’ar TL geçici ve bakıcı, 5.980,00 TL sürekli), davalı ...Ş’den 10.000,00 TL (10,00’ar TL geçici ve bakıcı, 9.980,00 TL) sürekli sürekli ve geçici iş göremezlik ile bakıcı giderini kaza tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiş, talebini talep arttırım dilekçesi ile ... Sigorta A.Ş için, 10.274,44 TL geçici iş göremezlik tazminatı, 290.663,47 TL sürekli iş göremezlik tazminatı, 4.088,25 TL bakıcı gideri; davalı ... Sigorta A.Ş’nden için ise 3.423,81 TL geçici iş göremezlik tazminatı, 96.887,82 TL sürekli iş göremezlik tazminatı, 1.362,75 TL bakıcı giderine yükseltilmiştir.
Davalı vekili, başvurunun reddini savunmuştur.
Sigorta Hakem Heyeti tarafından, iddia, savunma, yapılan yargılama ve toplanan delillere göre; 2018.E.103560 sayılı (... Sigorta A.Ş) başvuru dosyası kararı; talebin kabulüne, kusur durumu nispetinde hesap edilen sürekli ve geçici iş göremezlik ile bakıcı giderine ilişkin toplam 305.026,16 TL tazminatın 26.06.2018 tarihiden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı ...Ş’den tahsiline
2018.E.103561 sayılı (... Sigorta AŞ) başvuru dosyası kararı; talebinin kabulüne,kusur durumu nispetinde hesap edilen sürekli ve geçici iş göremezlik ile bakıcı giderine ilişkin toplam 101.675,39 TL tazminatın 14/11/2018 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte ... Sigorta A.Ş’den tahsiline karar verilmiş; karara davalılar vekilleri tarafından itiraz edilmiştir.
Sigorta İtiraz Hakem Heyeti tarafından itirazın reddine dair karar, davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmiştir.
1-6100 sayılı HMK m. 310/3 “Feragat veya kabul, dosyanın temyiz incelemesine gönderilmesinden sonra yapılmışsa, Yargıtay temyiz incelemesi yapmaksızın dosyayı feragat veya kabul hususunda ek karar verilmek üzere hükmü veren mahkemeye gönderir.” düzenlemesini içermektedir.
Davacı vekili Av. ... dosya temyiz incelemesine gönderilmeden önce 20.01.2020 tarihli dilekçe ile davalı ...Ş yönünden davadan feragat ettiğini bildirmiş, davalı ...Ş vekili ...’un 13.02.2020 tarihli dilekçesinde de feragat nedeniyle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. İtiraz hakem heyetince davacı vekilinin vekaletnamesinde davadan feragat yetkisi bulunup bulunmadığı da denetlenmek suretiyle davalı ...Ş yönünden davadan feragat hususunda ek karar verilmesi gerekmektedir.
2-Türk Hukukunda kişilerin hak arama özgürlüklerini kullanmaları herhangi bir sınırlandırmaya tâbi tutulmamıştır. Ancak bazı istisnai durumlarda dava açan veya takip hakkını kullananın önceden belirlenen bazı özel yükümlülükleri yerine getirmesi şart koşulabilir. Bu istisnai şartlardan biri de teminat gösterme yükümlülüğüdür.
5718 sayılı MÖHUK madde 48/1'e göre; “Türk mahkemesinde dava açan, davaya katılan veya icra takibinde bulunan yabancı gerçek ve tüzel kişiler, yargılama ve takip giderleriyle karşı tarafın zarar ve ziyanını karşılamak üzere mahkemenin belirleyeceği teminatı göstermek zorundadır”. ...’ta teminat gösterme yükümlülüğü konusunda “yabancılık” ölçütü esas alınmıştır. Buna karşın davalının veya kendisine karşı takibe girişilen karşı tarafın vatandaşlığı, bu madde kapsamında da bir öneme sahip değildir. Bu maddeye göre hakim tarafından verilen kesin süre içinde teminat gösterilmezse, dava, dava şartı eksikliğinden HMK'nun 114/1-ğ maddesi uyarınca reddedilir.
MÖHUK madde 48/2’de ise; “Mahkeme, dava açanı, davaya katılanı veya icra takibi yapanı karşılıklılık esasına göre teminattan muaf tutar” hükmü yer almaktadır.
Buna göre Türk hâkimi, yabancı davacının, davaya katılanın veya icra takibinde bulunanın vatandaşı olduğu ülke ile Türkiye arasında karşılıklılık (mütekabiliyet) var ise, bu kişiyi teminattan muaf tutacaktır. Karşılıklılık, iki devlet arasında imzalanan (iki taraflı) anlaşma veya iki devletin de taraf olduğu uluslararası (çok taraflı) anlaşma ile sağlanabileceği gibi, kanuni veya fiili karşılıklılık şeklinde de sağlanabilir. Az yukarıda belirtilen anlaşmalardan biri de 1954 tarihli Hukuk Usulüne Dair ... Sözleşmesi olup, anılan sözleşmenin 17. maddesinde; âkit devletlerden birinde ikamet eden ve diğer bir devletin mahkemeleri huzurunda davacı veya müdahil olarak bulunan âkit bir devletin vatandaşlarından yabancı olmaları sebebi ile herhangi bir teminat istenemeyeceği düzenlenmiştir.
Davacı Afganistan uyruklu olup, Hakem Heyetince şikayetçinin teminat muafiyetinin bulunup bulunmadığı hususunda, hükme dayanak oluşturacak nitelikte bir araştırma yapılmadığı anlaşılmaktadır.
5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkındaki Kanun'un 48/2. maddesinde dava açanın karşılıklılık esasına göre, teminattan muaf tutulabileceği düzenlendiğinden öngörülen teminat hususu Mahkemece re'sen gözetilmelidir.
Bu sebeple İtiraz Hakem Heyetince, öncelikle davacının statüsü belirlenerek teminattan muaf olup olmadığı hususunun Adalet Bakanlığı Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü'nden sorularak alınacak yazı cevabına göre, davacının teminat göstermesi gerektiği sonucuna varılırsa, teminatın yatırılması için davacıya kesin süre verilmesi, anılan sürede belirtilen teminatın yatırılmaması halinde istemin usulden reddine, yatırılması halinde ise, dava şartı eksikliği süresinde giderilmiş olacağından işin esasına girilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken doğrudan işin esasına girilmesi doğru olmamış, hükmün bu yönden re'sen bozulmasına karar vermek gerekmiştir.
3-Bozma neden ve şekline göre davalı ...Ş vekilinin temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine gerek görülmemiştir.
SONUÇ: Yukarıda (1) nolu bentte açıklanan nedenlerle ek karar verilmesi için dosyanın mahkemesine (İtiraz Hakem Heyetine iletilmek üzere İtiraz Hakem Heyeti kararının saklanması kararını veren ... Anadolu 2. Asliye Ticaret Mahkemesine) İŞLEMSİZ İADESİNE; (2) nolu bentlerde açıklanan ve re’sen görülen nedenlerle İtiraz Hakem Heyeti kararının BOZULMASINA; (3) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı ...Ş vekilinin temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına, 02/12/2021 gününde oybirliğiyle karar verildi.