(6762 S. K. m. 23)
1- Tarım ürünü elde eden kimselerle komisyoncu veya bu malları alan tacirler arasında düzenlenen alıcı ve satıcının imzalarını taşıyıp müstahsil diye adlandırılan belgelerin Ticaret Kanunundaki fatura anlamından farklı olması hali geleneğe dayanabilir. Tarafların, bu belgelerin kapsam ve anlamında uyuşmazlığa düşmeleri halinde, mahkemenin, bu nitelikte, alıcı ve satıcının imzasını taşıyan müstahsil makbuzlarının satılıp teslim edildiğine delalet eden malın satış parasının da ödendiği yönünü kapsayıp kapsamadığını, özel bilgiyi gerektiren yönlerden bulunması itibariyle, yeterli bir bilirkişiye incelettirip düşüncesini alması gerekir. Bu neden, mahkemenin, gerekiyorsa, mahalli ticaret odasının düşüncesini sorduktan sonra, geleneği ve ticari örf ve teamülü bütün dosyayı incelettirerek, her halde bilirkişiden sorması icabeder. Mahkemenin neye dayanarak iki ton zeytinyağının parasının satıcı tarafından alındığını kabul ettiğini açıklamadan verdiği karar bozulmalıdır.
2- Bir yazılı belgeye dayanan taraf, o belgenin taşıdığı sözlerden yalnız kendi yararına olana değil, tümüne birden dayanmak ve belgenin kapsamına göre ilişkinin varlığını benimsemek zorundadır. Başka bir deyimle, bir ilişkinin varlık ve kapsamının tespitinde, bazı sözlerin gözetilip diğerlerinin gözetilmemesinden önce, tümünün birlikte manalandırılması gerekir. Davalı Ramiz Efe, zeytin parası için açılan 255 sayılı davada, 21.1.1961 günlü adi makbuz ile tesellüm ettiği 1259.500 kilogram yağ için verilen bu makbuzun geçici olup, bu partinin iki ton yağa ilişkin 5.2.1961 günlü faturaya dahil olduğunu ileri sürmüştür. Gerçekten 25.1.1961 günlü geçici makbuzun, bu partinin faturası düzenlenmek üzere, makbuzun geçici olarak verildiği arka tarafındaki buna ilişkin yazılardan açıkça anlaşılmaktadır. O halde, yazıların kül halinde incelenip 1259.500 kilogram yağın parasının, iki tonluk faturada gözetilmiş ve ithal edilmiş olduğunun kabul edilmemiş olması usule aykırıdır.
3- Ramiz Efe'nin 2400 lira peynir avansı hakkındaki isteminin hüküm altına alınması sırasında ceza şartının da gözetilmesi gerekir. Bu kalemin, hükmün verildiği sırada unutulması yönünden karar bozulmalıdır. Yapılacak iş, 2400 liradan teslim edilen Lor bedeli indirilerek kalan borcun tutarının yüzde yirmisinden teslim edilen Lor bedeli indirildikten sonra tutarı olan 2525 lira 86 kuruşun hüküm altına alınmasından ibarettir.
4- Hükmolunan 12600 lira ile 3. bentte işaret olunan meblağ tutarına istek uyarınca dava gününden başlayan faiz yürütülmemiş bulunması bozmayı gerektirir.
5- Yapılan soruşturmaya, toplanan delillere, kararın dayandığı gerekçeye göre yukarı ki bentlerin kapsamı dışında kalan bütün itirazlar yersizdir.
Temyiz olunan kararın birinci bentte gösterilen nedenlerle taraflar 2, 3 ve 4. bentlerde gösterilen nedenlerle Ramiz Efe yararına BOZULMASINA diğer bütün itirazlarının REDDİNE ve aşağıda yazılı örnek harcının ileride haksız çıkacak tarafa yükletilmesine oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy