(2490 S. K. m. 25) (6830 S. K. m. 20)
Dava: Davacı; davalının kira sözleşmesine aykırı davranışta bulunduğunu ileri sürerek 14500 liranın alınmasını istemiştir.
Yapılan yargılama sonunda; olay, sözleşme, tanık sözleriyle sabit olduğundan 1000 liranın davalıdan alınarak davacıya ödenmesine ve fazla isteğin reddine karar verildiğine ilişkindir.
Temyiz eden: Davacı
Temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosya incelendi, gereği konuşuldu:
Karar: Kamu Yasalarınca kendilerine kamu gücü kullanma yetkisi tanınan kamu tüzel kişileri, Yasanın cevaz verdiği biçim ve derecede üçüncü kişilerle özel hukuk ilişkisi kurdukları zaman onlarla aralarında öteki özel hukuk gerçek ve tüzel kişileriyle bir ayrım gözetilmeksizin özel hukuk kurallarına bağlı olur ve o ilişkinin doğurduğu hak ve borçlardan kamu gücünü ileri sürerek kurtulduklarını veya ayrık tutulmalarını ileri süremezler. Nitekim Belediye kendi mülkünü yasaların tanıdığı olasılığa dayanılarak 2490 Sayılı Yasaya göre davacıya kiralamış ise de kira süresi içinde kiralananı yıkarak yola çevirmiştir. Bu yola çevirme durumu Belediyeye yasaların tanıdığı kamu gücünden ileri gelmektedir. Ancak Belediye bu kamu gücünü kullanma hakkını ileri sürerek davacı ile arasında kurulan özel hukuk ilişkisinin, kira sözleşmesinin, kendisine yüklediği borçlardan kurtulamaz. Nitekim özel hukuk gerçek kişisi de başkasına kiraladığı borçlara aykırı biçimde yıkamaz. Davada Belediye ile arada kurulan özel hukuk ilişkisinin kiracıya sağladığı haklara dayanılmış ve tazminat istenmiştir. Bu ilişkide kiracıya kiraya verene karşı özel hukukun sağladığı haklar Kamu Yasalarıyla sınırlıdır. Bu sınır görev yönünden belirmektedir. Şöyle ki kiracı sözleşmeye dayanarak yıkma biçiminde gerçekleşen muarazanın önlenmesini isteseydi kiraya veren kendisinin kamu gücünü, kamulaştırma hakkını kullandığını ileri sürerek görevin idari yargı yerine ait olduğunu ileri sürebilir, sürmese dahi mahkeme bunu resen gözetebilirdi. idari yargıda usulünce bu hakkın gereği gibi kullanılıp kullanılmadığı incelenerek sonucuna varılırdı. Oysa tazminat istendiğine göre bu istek Belediyeye tanınan kamulaştırma hakkının kullanılması nedenine dayanılmakta, dava dilekçesinde açıklandığı üzere, aradaki kira sözleşmesinin belediyeye yüklediği borca aykırı davranışa dayanmaktadır.
O halde mahkemenin görevi kapsamına giren bir dilek söz konusu olduğundan kira sözleşmesinin koşullan ve 2490 sayılı Yasanın 25. maddesinin son fıkrası incelenerek ve gerekiyor ve kapsamına giriyorsa 6830 sayılı Yasanın 20. maddesinin son fıkrası da gözetilerek karar verilmesi icap eder. Çünkü kamu kuruluşunun; özel hukuk hükümleri uyarınca girdiği borçtan kamu yasasının kendisine sağladığı hakları ileri sürerek kurtulabileceğinin benimsenmesi nesnel iyi niyet kurallarına aykırı olduğu gibi, idari yargı yeri bir yan kamu kuruluşu olsa bile onun özel hukuk kurallarıyla kurduğu ilişkinin doğurduğu hak ve borçların sınırını saptama görevi değildir. Bu nedenle esası incelenmek üzere karar bozulmalıdır.
Sonuç: Temyiz olunan kararın gösterilen nedenle BOZULMASINA ve peşin harcın istek halinde geri verilmesine 7.1.1975 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy