(1086 S. K. m. 1, 374, 423) (1136 S. K. m. 169)
Dava: Davacı avukatı; trafik kazası sonucu müvekkilinin aracının hasara uğradığını ileri sürerek 1557 lira tazminatın alınmasını istemiştir.
Yapılan yargılama sonunda, davacının 1085 lira 60 kuruş zarara uğradığı bilirkişi raporu ve belgelerle sabit olduğundan bu paranın davalılardan ortaklaşa ve müteselsilen alınarak davacıya ödenmesine karar verildiğine ilişkindir.
Temyiz eden: Davalılar avukatları
Temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosya incelendi gereği konuşuldu:
Karar: 1- Usulün 374. maddesi hükmünce delil tesbit dosyası esas dosyanın ekidir. Nasıl davada katlanılan giderler Usulün 423. maddesinin sınırı içinde ise bu tesbit giderlerinin de o sınır içinde düşünülmesi ve bir davanın açılmasından önce veya açıldıktan sonra yaptırılan tesbit için katlanılan giderlerin dava gideri sayılması gerekir. Çünkü tesbitte katlanılan giderler sonradan açılacak davanın konusu olan şeye katılmadan az yukarda sözü edilen 374 ve 423. maddeler hükmünce ödetilmesi olanağı bulunan giderlerdendir. Bu giderlerin dava edilene katılıp onun çoğaltılması hem dava sonunda hüküm altına alınacak vekalet ücretini etkiler hem de çekişme konusu dışında kalan kalemler olduğundan dava edilenin dışında düşünülmek gerekir. Usulün 1. maddesinde görevi belli etmek için dava edilenin tutarına katılması öngörülen giderler Usule ilişkin katlanılan giderler dışındaki giderlerden ibarettir. Örneğin seçimlik hakkın kullanılması, ayıbın ihbarı veya borçluyu temerrüde düşürmek için gönderilen ihtarname giderleriyle çekişmeli malın korunması giderleri yahutta tevdi yerine verme veya koruma giderleri bu birinci maddede sözü edilen giderlerdir. O halde mahkemenin, davadan evvel davacının katlandığı 141 lira tesbit gideriyle 15 lira tesbit harcı giderini dava edilene dahil (müddeabih) sayılamaması bu konuda istek bulunduğuna göre bu iki kalemi yargılama gideri olarak o kalemler arasında hüküm altına alması gerektir. Bu nedenle usule aykırı hüküm bozulmalıdır.
2- Yargılama sonunda mahkemenin hüküm altına alabileceği ve taraflar arasında paylaştırma gerekiyorsa bu konuda geniş bir değerlendirme hakkı bulunan yargılama giderleri Usulün 423. maddesinde ayrı ayrı belirlenmiştir. Maddenin 6. bendinde bu giderler arasında davanın önemine göre fakat, ancak, Yasası uyarınca) takdir edilecek yargılama giderleri de gösterilmiştir. Bu yargılama giderlerinin özel yasada nasıl hüküm altına alınacağı açıklanmıştır. Gerçekten 1136 Sayılı Yasanın 169. maddesinde bu, ücretin gösterilen sınırlar içinde tarifeye göre değerlendirileceği yazılıdır. Şayet Usulün 421. maddesiyle diğer hükümlerine göre ayrıca özel bir durum nedeniyle olağanüstü bir uygulama yapılmasını gerektirir durum yoksa dava sonunda 169. madde hükmü uygulanır. Bir taraf az yukarıda gösterilen durum dışında vekili ile arasındaki sözleşme koşullarını ileri sürerek tarife dışında bir uygulamayı isteyemez., isterse kuralları olmadığından dilek reddolunur. Bir avukatın bir davada bir yanın savunmasını davanın açılmasından Önce üzerine alması halinde müvekkiline karşı olan yükümlülüğü hükmün kesinleşmesine kadar geçecek bütün aşamalardaki emeği karşılığını kapsayacağından dava sonunda müvekkili yararına hüküm altına alınacak olağanüstü durumlar dışında olayda olduğu gibi hüküm altına alınanın değerine ve tarifeye göre değerlendirmek gerekir. Nitekim işin alındığı sırada halen yürürlükte bulunan tarihteki tarifenin 3. maddesinde aynı doğrultuda kural getirmiştir. Bugün yürürlükte bulunan tarifenin 2. kısımda bu kuralı kapsamaktadır.
Yukarıdaki bendde açıklandığı üzere tesbit işlemi bir davanın eki olduğuna göre hasımdan davacı yararına tarife dışında ve Usulün 421. maddesine uygulanmasını gerektirir bir durum bulunmadığına ve bulunmuş olsa bile davacı sözleşmeyi ibraz edip özel bir koşul ispatlayamadığına göre tarife hükümleri aşılarak hüküm verilmesi caiz olmaz. Esasen bu dava ile birleştirilen ve bu davadan önce yapılmış bulunan delil tesbitinde tesbit için takdir edilen vekalet ücretinin de aleyhinde tesbit istenenden alınacağına ilişkin bir kayıt yoktur. O halde 300 lira tesbit vekalet ücretine hüküm verilmesi usule aykırı olup bu kalem istek reddedilmelidir.
3- Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerin yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir yolsuzluk görülmemesine göre diğer itirazların reddi gerektir.
Sonuç: Temyiz olunan kararın yukarda gösterilen nedenlerle BOZULMASINA, diğer itirazların reddine ve peşin harçların istek halinde geri verilmesine 12.02.1974 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy