(6830 S. K. m. 8, 20, 30) (743 S. K. m. 633) (2709 S. K. m. 38)
Dava: Davacılar avukatı; davalının müvekkillerini miras bırakanı ile yaptığı sözleşmeye aykırı davranışta buulunduğunu ileri sürerek 120.000 lira tazminatın alınmasını istemiştir.
Yapılan yargılama sonunda; dava belgeler ve bilirkişi raporu ile sabit olduğundan 120.000 liranın faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacılara ödenmesine karar verildiğine ilişkindir.
Temyiz eden ve duruşma isteyen: Davalı avukatı.
Dosya incelendi, gereği konuşuldu:
Karar: 1 - Uyuşmazlık Belediye ile onun sinemasını kiracısı arasındaki kira sözleşmesinin süresinden önce bozulmasından doğmuştur. Yanlar arasında 2490 sayılı Yasanın kurallarına uygun biçimde kira sözleşmesi yoktur. Gerçekten 2490 sayılı Yasanın 1. maddesi hükmünce resmi dairelerin ve bu arada sayılan belediyelerin yaptıkları sözleşmeler bu yasaya bağlı olup sözleşmenin düzenlenmesi 2490 sayılı Yasanın 25. maddesi hükmünce belli biçimde yapılmak gerekir. Yine bu yasa uyarınca (64. madde) kira sözleşmesi bir aydan az 5 yıldan çok süreli olamaz. oysa uyuşmazlık konusu ilişki kuruluş biçimi yönünden ve 19,5 yılı kapsaması itibariyle bu yönden 2490 sayılı Yasaya aykırı olup bu sözleşmenin doğurduğu haklara dayanılarak bir tazminat dileğinde bulunulması olanaksız olduğundan davanın reddedilmiş olması bozmayı gerektirir.
2 - Kamulaştırma gerçekten bir taşınmaz malın veya kaynağın gene yarar amacı ile bir idare tarafından malikin rızası olmadan alınmasıdır. Bunu önceki malikinin başka bir kamu idaresi olup aradaki bedel uyuşmazlığının hakem yoluyla çözümlenmesi zorunluluğu bu işlem niteliğini değiştirmez. Bu nedenle 6830 sayılı Yasanın 8. maddesi ile 30. maddesinin idare işleminin niteliğini değiştirdiği benimsenemez. 6830 sayılı Yasanın 8. maddesinde öngörülen uzlaşmanın kamulaştırma ile aynı sonuçlar doğurabilmesi için uzlaşmanın kamu yararı kararı verildikten ve bedel tespit olunduktan sonra yapılması gerekmesine (Mukabil Özyörük, Kamulaştırma Hukuku, Sh. 153) ve olayımızda da bu işlerin yapılmadığının anlaşılmasına göre taşınmaz tescilden önce Medeni Yasanın 633. maddesi hükmünce idareye geçmiş olur. İlişkinin bu işlemin esası, Anayasa'nın 38. maddesine ve Yasa hükmüne göre, niteliği aynıdır. Kamu yararı için konulan yöntemin ve bedel belirmesinin ayrı yöntemde olması işlemin hukuki esasını değiştirmez. kamu idareleri arasında yapılan kamulaştırmalara ilişkin, Yasada özel kurallara bağlı tutulamıyacağı durumlarda genel hükümlerin uygulanması zorunludur.
6830 sayılı Yasasının 20. maddesinin son fıkrasının bu nitelikteki uyuşmazlıklara da uygulanması gerekir. Sözü edilen maddenin son fıkrası, kiraya veren ile kiracı arasında kararlaştırılan kira sözleşmesinde özel bir hüküm yoksa uygulanması gereken bir kuraldır. Nitekim yanlar arasında geçersiz olduğu 1. bendde de açıklanan sözleşmenin yazılı hükümlerine göre yanlar, bu kurallara aykırı hareket ederlerse tazminat ödeneceği konusunda aksine bir şart kararlaştırmamışlardır. Özetle kira sözleşmesinde kiralananın kamulaştırması halinde kiraya verenin kira süresinden önce kiralananın elden çıkarılması nedeniyle bir tazminat hükmü kabul edilmiş değildir. Yasanın bu hükümleri konusunda Dairenin yerleşmiş uygulaması da bu yoldadır. Nitekim 30.9.1969 gün 9548-6880 ve 18.1.1966 gün ve 1309-585, 18.1.1972 gün ve 12235-395 ve 11.12.1972 gün ve E. 72-3238 sayılı kararları da bu yoldadır. Davanını bu nedenle reddedilmemiş bulunması kabul şekli itibariyle bozmayı gerektirir.
Sonuç: Temyiz olunan kararın gösterilen nedenlerle BOZULMASINA ve davalı yararına takdir edilen 1000 lira avukatlık parasının davacılara yükletilmesine ve peşin harcın istek halinde geri verilmesine, 14.5.1976 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy