(1086 S. K. m. 237)
Dava: Taraflar arasındaki tazminat davası nedeniyle yapılan yargılama sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı 421.000 liranın faiziyle birlikte davalılardan alınarak davacıya ödenmesine ve birbirlerine rucu hakkının tanınmasına ilişkin hükmün davalılar avukatları tarafından duruşmalı olarak temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşuldu:
Karar: Davacılar, mülkiyeti davalı R.'ya ait bulunan ve diğer davalılar C. ve Z.'in kirası altında olan komşu evde çıkan yangın sonucu binası ile eşyalarının zarar gördüğünü ileri sürerek 483.000 lira maddi ve 500 lira da manevi tazminatın davalılardan müteselsilen tahsilini talep etmiş; mahkeme de istek doğrultusunda bina ve eşya zararı karşılığı 321.000 liranın davalılardan müteselsilen tahsiline karar vermiştir.
1 - Dava davalılardan mal sahibi R. yönünden kusura dayanmayan sebeb - objektif bir sorumluluğu düzenleyen BK.nun 58. maddesinden kaynaklanmaktadır. ancak diğer davalılar C. ve Z'in mal sahibi olmayıp, kiracı oldukları çekişmesiz olduğuna göre; bu davalılar için sorumluluk, BK. nun 41. maddesinin öngördüğü kurallara göre incelenmelidir.
bilindiği gibi, haksız fiil sorumluluğunda BK. 41 kusur, sorumluluğu temel unsurudur. Çünkü kusur varsa sorumlulukta vardır, kusur yoksa sorumlulukta yoktur. O halde öncelikle, kiracı olan davalıların olayda kusurlarının bulunup bulunmadığı belirlenmelidir. Dosyada delil olarak gösterilen ve mahkemece de inceleme konusu yapılan, (yangın olayı ile ilgili) ceza ve hukuk dosyaları tetkik edildikte;
a) Üsküdar Asliye Ceza Mahkemesinin 8.4.1970 tarih 1970/228 Karar sayılı ilamından davalılarımız C. ve Z. ile çoçukları hakkında tedbirsizlik ve dikkatsizlikle yangına sebebiyet verme suçundan ötürü maznun M.'nin sobaya gaz dökmesi ile yangın olayı arasında illiyet bağlı bulunmadığı gerekçesiyle beraat kararı verilmiş ve bu kararın, müdahillerin temyizi üzerine, Yargıtay 4. C. D.nin 28.2.1972 tarih ve 1299/6854 sayılı ilamı ile onanmak suretiyle kesinleşmiş olduğu anlaşılmıştır.
b) Üsküdar Asliye 1. Hukuk Mahkemesinin 9.4.1973 tarih ve 55/297 karar sayılı ilamından da; aynı olayda zarar gören K.G. ve arkadaşları tarafından, davalılarımız aleyhine açılan tazminat davasının, kusur bulunmadığından bahissle reddedildiği ve bu kararın Yargıtay 13. H.D. nin 27.11.1975 tarih ve 2336/7517 sayılı ilamiyla kiracı olan davalılar ile ilgili bölümünün onanarak kesinleştiği görülmüştür.
Kural olarak BK.nun 53. maddesi, hukuk hakiminin ceza mahkemesinin beraat kararı ve kusura ilişkin kabulü ile bağlı olmayacağı hükmünü getirmiştir. Bu nedenle, ceza mahkemesinin kusura ilişkin kabulü, bir hukuk davasında tartışılabilir. Ancak aynı olaydan dolayı kiracı davalılar aleyhine üçüncü kişiler tarafından açılan tazminat davasının, kusursuzluk nedeniyle reddine dair kesinleşen kararı kesin hüküm niteliğinde olmamakla beraber buna yaklaşan, bir takdiri delil" niteliğindedir. Şüphesiz; bu şekildeki "bir takdiri delil" kesin hükmün sonuçlarını aynı kessinlik ve kuvvete sağlamayacaktır. Ancak, aynı olay nedeni ile sorumlular aleyhine değişik kişilerce açılan ve sorumluluğun varlığını veya yokluğunu tespit eden kesinleşmiş bir hükmün aksinin kabulü ancak o davada ileri sürülmeyen ve tartışılmayan durum ve delillerin varlığı ile mümkün olur. Olayımızda ise, her iki hukuk davasında ileri sürülen olay, durum ve deliller aynıdır. O halde aksi, kuvvetli delilerle çürütülmemiş, aynı olaydan kaynaklanan kesinleşmiş Üsküdar Asliye 1. Hukuk Mahkemesinin 9.4.1973 tarihli hükmünün bu davada bir delil olarak kiracı olan davalılar lehine kabul edilmemiş ve tartışılmamış olması mahkemenin takdirde yanıldığının en belirgin bir kanıtıdır.
Ayrıca mahkemenin haklı nedenler ve deliller mevcut olmadan ve tartışmadan, aynı olayda ilgili olarak bir hukuk mahkemesinin tesis ettiği hükmün aksine hüküm kurması, mahkeme kararlarına karşı, kamu vicdanında haklı tartışmalara neden olabilir. O halde mahkemece yapılacak iş; kiracı olan davacı C. ve Z. hakkındaki davayı, olayda davalıların kusura dayalı bir haksız eylemleri bulunmadığından reddetmekten ibarettir.
2 Davaya konu olan yangın olayı R.'ya ait binanın soba boru tesisatının kusurlu ve hatalı olarak ahşap yüklük içinden geçirilecek şekilde tesis ve ilam olunmasından meydana gelmiş olmasına ve bu nedenle sorumluluğun BK.nun 58. maddesinde öngörülen sebebsiz (kusursuz) sorumluluk esaslarından kaynaklanmasına ve birinci bentte gösterilen nedenle diğer davalıların olayda sorumlu tutulmalarının mümkün olmamasına göre davalı R.'nın temyiz itirazların reddi ile onun hakkındaki hükmün onanması gerekir.
Sonuç: Temyiz olunan kararın 1. bendde gösterilen nedenlerle davalılar c. ve Z. yararına BOZULMASINA 2 bentte gösterilen nedenlerle davalı R.'nın temyiz itirazlarının reddiyle ona ilişkin hükmün ONANMASINA 19.2.1981 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy