(818 S. K. m. 50, 51, 142, 145)
Dava: Taraflar arasındaki tazminat davası nedeniyle yapılan yargılama sonunda, ilamda yazılı nedenlerden dolayı davalılardan Musa ve Abdülselim dava ile diğerleri hakkındaki davanın 230.700 liralık bölümünün feragat nedeniyle reddine, keza davanın arta kalan bölümünün de reddine ilişkin hükmün süresi içinde davacı idare avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine; tetkik hakimi tarafından düzenlenen rapor okunduktan sonra dosya incelendi, gereği konuşuldu:
Karar: 1- Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlarla yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin değerlendirilmesinde bir yolsuzluk görülmemesine göre davacının aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki temyiz itirazlarının reddi gerektir.
2- Davacı Tekel İdaresi tütün ekicisi olan köylüye yardım amacıyla 02.11.1972 tarihinde 230.700 ve 06.11.1972 tarihinde de 215.500 liralık avans kredisinin dağıtılması sırasında; davalıların hukuka aykırı davranışlarıyla zarar gördüğünü ileri sürerek, toplam 434.662.85 liranın idare memuru davalı Bedri ile diğer davalılardan tahsilini talep etmiştir.
a- Davacının alacağının 230.700 liralık kısmının tahsili için Batman İcra Memurluğu'nun 973/301 esas sayılı dosyasıyla haksız eylemde bulunan davalılardan Fahrettin ve Musa hakkında icra takibinde bulunduğu takibin kesinleştiği ve hatta bir kısım borcun dava tarihinden önce ve sonra ödendiği anlaşılmaktadır. Davaya konu olan 06.11.1972 tarihli ve 215.000 liralık hukuka aykırı kredi işlemiyle ilgili bir icra takibi olduğu ileri sürülmemiştir. Nitekim, davacı vekili 22.09.1982 tarihli celsede, 230.700 liralık işlem hakkında icra takibi bulunduğunu ve bunun kesinleşmesi nedeniyle davalı Musa ve Abdülselim hakkındaki isteğin tamamından ve Fahrettin hakkındaki isteğin 230.700 liralık kısmından vazgeçtiğini ancak, bu davalı Fahrettin hakkındaki 203.962.85 lira istekle ilgili davaya devam edeceklerini açıklamıştır. Mahkemenin, isteklerle ilgili bu maddi olgulara karşın ve özellikle hukuka aykırı istemin yapıldığı 06.11.1972 tarihli krediyle ilgili 215.500 lira hakkında icra takibi bulunmadığını gözetmeksizin hukuki yarar bulunmadığından söz ederek, davalı Fahrettin hakkında vazgeçilmeyen 203.962.85 liralık isteğin reddine karar verilmesi usul ve yasaya aykırıdır.
b- Davalılardan Bedri, davacı idarede memur olarak çalışmaktadır. İddiaya göre, görevini ihmal ederek usulsüz kredi açmak ve dağıtmak suretiyle diğer davalıların hukuka aykırı eylemlerine iştirak etmiş ve idarenin zarar görmesine neden olmuştur. Bu ileri sürülüşe göre; bu davalı, davacı idareye karşı diğer davalılarla birlikte dayanışmalı sorumluluk esaslarınca sorumlu olacaktır. (BK. 50-51). Davalı Bedri hakkında yapılan bir icra takibi yoktur. Bir kısım davalılar hakkında kesinleşmiş icra takibi bulunması; bu davalı hakkında davacının dava açmakta "hukuki yararının bulunmadığının" kabulünü gerektirmez. Çünkü; davacı, dayanışmalı borçlulardan tamamından veya bir kısmından borcun tamamının veya bir kısmının yerine getirilmesini icra veya dava yoluyla isteyebilir (BK. 142). Alacaklının, dayanışmalı borçlulardan biri veya bir kısmı hakkında icra ve dava yoluyla istemde bulunmasından sonra, geri kalan diğer, davalılar hakkında da aynı yollarla istemde bulunmasına engel olacak bir hukuki norm yoktur. Bu gibi durumlarda bir hakkın kullanılması söz konusu olduğundan, "alacaklı ve davacının bir hukuki yararı bulunmadığından" söz edilemez. Yeter ki borç diğer dayanışmalı borçlular tarafından ödenmemiş olsun (BK. 145). Mahkemenin dayanışmalı sorumluluk kurallarını gözetmeden, davalı Bedri hakkında dava açılmasında "hukuki yarar bulunmadığından söz ederek red kararı vermesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
Mahkemece, yapılacak iş; işin esasını inceleyerek davalı Bedri ve Fahrettin'in sorumluluklarının bulunup bulunmadığının; sorumlulukları varsa, isteği de gözeterek bunun kapsamını belirleyip sonucuna göre karar vermekten ibarettir.
Sonuç: Temyiz olunan kararın yukarıda ikinci bentde gösterilen nedenle davacı yararına (BOZULMASINA), davacının diğer temyiz itirazlarının birinci bentde gösterilen nedenle, reddine ve peşin alınan harcın istek halinde geri verilmesine 08.09.1982 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy