(1086 S. K. m. 151, 381, 388, 423)
Dava: Taraflar arasındaki trafik kazasından doğan tazminat davası üzerine yapılan yargılama sonunda, ilâmda yazılı nedenlerden dolayı 824.292 liranın kaza tarihi olan 21.5.1982'den itibaren yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya ödenmesine, fazla istemin reddine ilişkin hükmün süresi içinde davalı avukatı Ali Rıza tarafından temyiz edilmesi üzerine; tetkik hâkimi tarafından düzenlenen rapor okunduktan sonra dosya incelendi, gereği konuşuldu:
Karar: Bir mahkeme hükmünün hukuki varlık kazanabilmesi için onun tefhim edilmesi gerekir. Mahkemenin, verdiği hüküm ile hükmün ne şekilde tefhim edildiğini duruşma tutanağına yazması zorunludur (HUMK. m. 151/II). Bu nedenle hükmün tefhim edilip edilmediği duruşma tutanağı ile kanıtlanır. Hukuk usulü Muhakemeleri Kanunun 3156 sayılı Kanunla değiştirilen 381. maddesi, hükümlerin ne şekilde tefhim edileceğini düzenlemektedir. Bu madde hükmüne göre "mahkeme, hazır olan tarafın iddia ve savunmalarını dinledikten sonra yargılamanın sona erdiğini bildirerek karırı tefhim eder. Kararın tefhimi; en az 388. maddede belirtilen hüküm sonucunun duruşma tutanağına geçirilerek okunması suretiyle olur. Zorunlu nedenlerle yalnız hükmün sonucunun tefhim edildiği hallerde gerekçeli kararın tefhimi tarihinden başlayarak onbeş gün içinde yazılması gerekir".
Bu hükümden anlaşılacağı gibi mahkeme vermiş olduğu hükmü gerekçesi ile birlikte tam olarak yazmış olsa bile bunu duruşma tutanağına tamamen yazdırması ve okuması gerekir. Zorunlu nedenlerle hükmün gerekçesi ile birlikte tamamen yazılmadığı hallerde mahkeme sadece hüküm sonucunu tefhim etmekle yetinebilir. Hüküm sonucunun ne olduğu ise 388. maddenin 2. fıkrasında belirtilmiştir. Buna göre "hükmün sonucu kısmında, istek sonuçlarından her biri hakkında verilen hükümle taraflara yüklenen borç vce tanınan hakların, mümkünse sıra numarası altında birer birer, açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir". Bu nedenle en azından hükmün sonucunu açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak biçimde duruşma tutanağına geçiririp okunmadan "ekli gerekçeli karar açıkça okunup anlatıldı" veya benzeri şekilde tutanağa geçirilen beyanlarla hüküm tefhim edilmiş sayılamaz.
İnceleme konusu olan bu işte mahkemece 10.9.1986 tarihli oturumda "ekli gerekçeli karar açıkça okunup anlatıldı denilmekle yetinilmiştir. HUMK.nun 388/II. maddesinde gösterildiği şekilde hüküm sonucunu belirtmeyen böyle bir beyanla hüküm tefhim edilmiş ve hukuki varlık kazanmış sayılmaz. Başka bir anlatımla hâkim yargılamyı sona erdirdiği 10.9.1986 günlü oturumda hiç bir karar vermemiştir. Diğer taraftan HUMK.nun 423/II. maddesindeki hükmün sonucunu etkileyen usul yanlışlıklarının bozma sebebi yapılamayacağına ilişkin kural HUMK.nun 381 ve 388. maddesine uygun şekilde duruşma tutanağına geçirilip tefhim edilen hükümlerle ilgilidir. Yukarıda açıklanan nedenler karşısında ortada hukuki varlık kazanmış bir marar mevcut olmadığından anılan 428. maddenin uygulaması da sözkonusu bulunmamaktadır. Bu bakımdan yeniden yargılama yapılarak HUMK.nun 381 ve 388. maddelerinde gösterildiği şekilde hüküm verilmek üzere temyiz olunan kararın bozulması gerekir.
Sonuç: Temyiz olunan kararın gösterilen sebeple BOZULMASINA, bozma sebebine göre diğer yönlerin incelenmesine şimdilik yer olmadığına ve peşin alınan harcın istek halinde geri verilmesine, 26.11.1987 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy