(1086 S. K. m. 179)
DAVA : Taraflar arasındaki tespit davası üzerine yapılan yargılama sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne ilişkin hükmün süresi içinde davallardan Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığı adına Hazine avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşuldu :
Karar: Dava, tespit isteminden ibarettir. Milli Eğitim Bakanlığına husumet yönelten davacı, anasına bakmakta olduğuna ve ona bakacak başka kimsenin bulunmadığının tespitini istemiştir.
Tespit davaları bir hukuki ilişkinin (münasebetin) var olup olmadığının tespitine ilişkin davalardır. Bazı özel kanun hükümlerinde tespit davaları öngörülmüş olmasına rağmen, HUMK.'nunda tespit davası açıkça düzenlenmiş değildir. Ancak, gerek doktrinde ve gerekse uygulamada bu dava türünün geçerli olduğu konusunda tam bir görüş birliği vardır.
Ne var ki, her tespit davası bir eda davasının öncüsü bulunduğundan mahkemelerin görevlerine ilişkin kuralların tespit davaları için de uygulanması zorunludur. (Prof. Dr. Baki KURU, Hukuk Muhakemeleri Usulü, Dördüncü Baskı 1979 - Cilt 1. Sayfa 215). Daha açık bir deyimle, eda davası hangi mahkemede açılabilecekse tespit davasının da o mahkemede görülmesi gerekir. Şüphe yok ki, eda davasının açılabileceği hallerde tespit davasının görülmesine hukuki yarar açısından olanak bulunmamaktadır. Genelde tespit davaları, muhtemel bir eda davasını düşünerek o davanın temelini ya da dava şartını oluşturacak bir hukuki ilişkinin önceden tespitini amaçlar. Böylece belki de gerekli olmayacak bir eda davasının başta ekonomik, çeşitli yükümlülüklerinden ilgililer kendilerini korumuş olurlar.
Davaya konu olan işte davacının amacı memuriyet yerini kendi aile yükümlülüğüne göre düzenlemektir. İdareyi de taraf olarak gösterdiği bu davada elde edeceği hükümle belirtilen amacını gerçekleştirmeyi düşünmektedir. Bu istemini idarenin reddetmesi halinde olumsuz tasarrufun iptali için adli yargı yerinde dava açması mümkün bulunmadığına göre öncü durumundaki işbu tespit davasının adli yargıda görülmesi mümkün değildir. Gerçekten adalet mahkemelerinin idareyi bağlayıcı veya bir işleme zorlayıcı karar vermeleri söz konusu olamaz. Bu nedenle davalı Bakanlık yönünden görevsizlik kararı verilmesi gerekirken bu yönün düşünülmemesi bozma nedenidir.
Sonuç: Temyiz olunan kararın gösterilen nedenle davalı idare yararına BOZULMASINA, 25.1.1988 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy