(1086 S. K. m. 9, 10, 13)
Dava: Taraflar arasındaki tazminat davası üzerine yapılan yargılama sonunda ilâmda yazılı nedenlerden dolayı 1.341.700 liranın dava tarihinden itibaren % 30 yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, fazla istemin reddine ilişkin hükmün süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine; tetkik hâkimi tarafından düzenlenen rapor okunduktan sonra dosya incelendi, gereği konuşuldu:
Karar: Genel olarak davanın, davalının ikametgâhı mahkemesinde açılması gerekir. Bu ilke, bir genel yetki kuralıdır (HUMK. m 9/1 c-1). Bundan başka bazı davalar için davalının ikametgâhı mahkemesi yönünden başka yer mahkemeleri de yetkili kılınmıştır (HUMK. m. 10). Buna özel yetki kuralları adı verilmektedir. İlke olarak, özel yetki kuralları genel yetki kurallarını kaldırmaz, onunla birlikte uygulanır. Bunun istisnası taşınmazların aynı ile ilgili davaların, taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinde açılması öngörülmüştür ki, bu halde kesin yetki sözkonusu olmaktadır (HUMK. m. 13)
İnceleme konusu olayda, davacı sigorta şirketi sigortalıya ödediği hasar bedelini rücuan zarar veren davalıdan tahsilini talep etmiştir.
Davalı süresi içinde davalının ikametgâhı olan Zonguldak Asliye Hukuk ve haksız eylemin meydana geldiği yer olan Kartal Asliye Hukuk Mahkemelerinden birinde açılması gerektiğini itirazen ileri sürmüştür. Bu itiraz gereğince ve genel yetki kuralına göre, yetkili mahkeme davalının ikametgâhı mahkemesidir. Özel yetki kuralına göre ise, yetkili mahkeme haksız eylemin meydana geldiği yerdeki mahkemedir. Ne var ki davacı bu iki mahkemeden birini tercih etmeyip, üçüncü bir mahkemede davayı açmıştır. Bu halde de yetkili mahkemeyi tercih hakkı davalıya geçmiştir. Ancak, davalı bunlardan birini değilde ikisinden birinin yetkili olduğunu ileri sürmüştür. Davalının iki yer mahkemesinden birinin yetkili olduğunu ileri sürmesi HUMK.nun 23/son cümlesinde yasaklanmış değildir. İtirazda bulunurken birden fazla yer mahkemesinin gösterilmiş olması halinde bunlardan ikisinin de yetkili bulunması durumunda bu kez tercih hakkının davacıya geçeceği düşünülerek buna göre yetkili mahkemenin tayini yoluna gidilmek gerekir. Esasen davalının yetki itirazı üzerine davacı, Kartal Mahkemesi'nin yetkisini kabul ettiğini de açıklamıştır.
Ayrıca, tazminata konu olan bu olay Karayolları Trafik Kanununun kapsamına girmekle beraber sözü edilen Yasanın 110. maddesinin uygulanmasına olanak bulunmamaktadır. Çünkü bu madde, sigortacıya karşı açılan davalardaki yetkili mahkemenin tayini ile ilgili bulunmaktadır. Aksi halde sigorta şirketi sigortalıya veya sigortalısına zarar vereni kendi ikametgâhına getirmiş olacak ki bu, davalı yönünden ağır yükümlülükler doğurduğu gibi, HUMK.nun 19. maddesine de aykırı düşmüş olur.
Açıklanan bu hususlar gözönünde tutulmak suretiyle, davalının usulüne uygun olarak ileri sürdüğü yetki itirazı kabul edilmek gerekirken usul ve yasaya uygun bulunmayan gerekçelerle reddedilerek, yetkisiz mahkemede davaya bakılmış olması bozmayı gerektirmiştir.
Sonuç: Temyiz olunan kararın açıklanan nedenlerle BOZULMASINA ve peşin alınan harcın istek halinde geri verilmesine, 28.5.1990 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy