(2709 S. K. m. 46) (2004 S. K. m. 130, 134)
Dava: Taraflar arasındaki tazminat davası üzerine yapılan yargılama sonunda, ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabul, kısmen reddine ilişkin hükmün davalı şirket avukatı tarafından duruşma istekli olarak temyiz edilmesi üzerine; Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor okunduktan sonra, dosya incelendi, gereği konuşuldu:
Karar: Davacılar vekili, Manavgat Sulh Hukuk Satış Memurluğu'nun 1990/5 satış sayılı dosyasında müvekkillerinin paydaş oldukları taşınmazların izale-i şuyu kararı üzerine davalı şirkete ihale olunduğunu, davalı şirketçe muvazaalı olarak ihaleye iştirak ettirilen Mustafa isminde bir şahsa (ihale bedelinin geç ödenmesini temin amacıyla) ihalenin feshi davası açtırıldığı (ancak ihalenin feshi davası nedeniyle uğranılan zarar için ayrıca dava açacaklarını ve şu anda bu olayın şimdiki dava kapsamı dışında olduğunu), ihalenin feshi davasının ise reddedilerek kararın 9.4.1992 tarihinde kesinleştiğini, davalı şirketin ise kararın kesinleşme tarihine nazaran 56 gün sonra ihale bedelini yatırmak suretiyle müvekkillerinin zararına sebep olduğunu ileri sürerek, "zararları olan cem'an 462.439.724 lira tazminatın 9.4.1992 tarihinden itibaren 54 ticari faiziyl birlikte davalı şirketten tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiş, davalı şirket vekili, yetki iptidai itirazında bulunmuş ve bu itirazın mahkemece reddinden sonra müvekkili şirketin ihalenin feshi şikâyeti üzerine d ihale bedeli yerine satış memurluğuna muteber bir banka kefalet mektubu vermek suretiyle ihale bedelini karşıladığını, bankanın satış memurluğunun talebinden bir gün sonra satış dosyasına talep edilen ihale bedelini ödediğini, gecikmeden müvekkili şirketin sorumlu tutulamayacağını savunmuş, mahkemece, Anayasa'nın 46 ve İİK'nin 130. maddeleri uyarınca mülkiyetin karşılığının peşin ödenmesinin asıl olduğu, ihalenin feshi şikâyetinin reddinin kesinleştiği 9.4.1992 tarihinde alıcı davalı şirketin ihale bedelini davacılar emrinde hazır etmesi gerektiği ve ödemenin gecikmesinden dolayı davalının sorumlu olduğu gerekçesiyle isteğin kısmen kabulüne karar verilmiştir.
1- Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlarla yasaya uygun gerektirici nedenlere göre davalının yetki iptidai itirazının reddine ilişkin karara yönelik temyiz itirazlarının reddi gerekir.
2- Davacıların hissedar olduğu taşınmazlar izale-i şuyu kararı üzerine 24.12.1990 tarihinde davalı şirkete satılmış, satışa alıcı olarak katıldığı anlaşılan Mustafa tarafından 28.12.1990 tarihinde ihalenin feshi şikâyet yoluyla talep edilmiş ve bunun üzerine alıcı davalı şirket ihale bedelini ödeme süresi içinde satış memurluğuna başvurarak (ihale bedeli yerine Tütünbank A.Ş.'nin 11.1.1991 tarih ve 56/16 sayılı 7.000.000.000 liralık) muteber banka kesin teminat mektubunu ihale bedeli yerine satış memurluğuna vermiş ve bu kesin teminat mektubu memurlukça kabul edilmiş, üçüncü şahsın ihalenin feshi şikâyeti Manavgat Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 12.3.1992 tarih ve 406/101 sayılı kararı ile reddedilmiş ve bu karar 9.4.1992 tarihinde kesinleşmiş olup, bu yönler taraflar arasında uyuşmazlık konusu değildir.
İcra ve İflas Kanunu uyarınca satış (ihale) bedeli nakit (peşin) ödenir (mad.130). Ancak ihalenin feshi şikâyeti halinde alıcı bedeli nakten ödeyecek yerde, bu bedeli karşılayacak muteber bir banka kefaleti gösterebilir (mad.134/son cümle 1). Yargıtay 12. Hukuk Dairesi'nin 16.1.1986 tarih ve 6621/302 sayılı kararında da işaret edildiği üzere (Prof. Dr. Baki Kuru, İcra ve İflas Hukuku, cilt 2, İstanbul, 1990, s.1335, dipnot 360) teminat mektubu ödeme sayılır. İhale kesinleşmedikçe ihale bedeli alacaklılara ödenmez (134/3. mad.)
İhalenin (olayımızda ihalenin feshi şikâyetinin reddi kararının) kesinleşmesi üzerine, ihale bedeli alacaklılarının (davacıların) satış memurluğuna başvurarak "-alıcı davalının ihale bedeli yerine yatırdığı kesin teminat mektubunun nakte çevrilmesini-" talep etmeleri ve görevli memurun da bu isteği yerine getirmesi gerekir. İhale kesinleştiği için alıcı davalının ihale bedelini satış dosyasına ayrıca nakten yatırması gerekmez.
İnceleme konusu işte, davacılardan M. İ.'nin 4.5.1992 tarihinde ve ayrıca davacılar vekilinin 29.5.1992 tarihinde satış memurluğuna başvurarak teminat mektubunun nakte çevrilmesini talep etmeleri üzerine keyfiyet 2.6.1992 tarihli yazı ile teminat veren bankaya bildirilmiş ve banka tarafından 5.6.1992 tarihinde 6.857.900 TL satış dosyasına yatırılmıştır. Ayrıca, teminat mektubunda (talep tarihinden ödeme tarihine kadar geçen günlere ait kanuni faiz de) yükümlenilmiştir.
Açıklanan maddi ve hukuki esaslar karşısında teminat mektubunun nakte çevrilmesi için geçen süreden dolayı uğranıldığı iddia edilen zarardan davalı alıcı şirketin sorumlu olamayacağı düşünülmeden, yazılı olduğu şekilde ödetme kararı verilmiş olması yasaya aykırı olup, kararın bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Temyiz olunan kararın yukarıda iki nolu bentte yazılı nedenlerle BOZULMASINA, yetki iptidai itirazıyla ilgili temyiz itirazının 1 nolu bentteki nedenle reddine ve bozma nedenine göre öteki itirazların şimdiden incelenmesine yer olmadığına, davalı şirket yararına takdir edilen 750.000 lira duruşma avukatlık parasının davacılara yükletilmesine ve davalıdan peşin alınan harcın sitek halinde geri verilmesine, 12.9.1994 tarihinde, oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy