(2709 S. K. m. 28) (818 S. K. m. 44, 49)
Dava: Davacılar Bilgin Yayıncılık A.Ş. ve Birleşik Basın Dağıtım A.Ş. vekili Avukat Emel Göçmen tarafından, davalı Star Televizyon Hizmetleri A.Ş. aleyhine 27.10.1999 gününde verilen dilekçe ile yayın yoluyla kişilik haklarına saldırıdan dolayı 10 milyar lira manevi tazminat ve kararın ilanının istenmesi üzerine yapılan yargılama sonunda; mahkemece istemin kısmen kabulü ile 2 milyar lira manevi tazminat alınmasına, diğer istemlerin reddine dair verilen 4.7.2000 günlü kararın Yargıtay'da duruşmalı olarak incelenmesi davacılar vekili, duruşmasız olarak da davalı vekili taraflarından süresi içinde istenilmekle, daha önceden belirlenen 13.2.2001 duruşma günü için yapılan tebligat üzerine temyiz eden davacılar vekili Avukat Muhterem İrkin ile karşı taraftan davalı vekili Avukat Süheyla Şen geldiler. Açık duruşmaya başlandı. Süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve hazır bulunanların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra taraflara duruşmanın bittiği bildirildi. Dosyanın görüşülmesine geçildi. Tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.
Dava, yayın yoluyla kişilik haklarına saldırıdan kaynaklanan tazminat istemine ilişkinidir. Davacılar, davalıya ait televizyon kanalında 9.10.1999 günü 19.30 ana haber bülteninde yayımlanan ... gazeteniz Star satış rekorları kırıp 1 milyon 200 bin rakamına ulaşınca Hürriyet ve Sabah grubu karalama kampanyası başlattı. Ancak saldırılarla yükselen yine Star olunca sabıkalı kartel operasyonu başlattı. Star'ın dağıtımını ve satışını engellemeye çalıştılar. Ancak Star dağıtım tekelini kırarak ... Bütün karanlık oyunlara rağmen ... Star'ı durdurma çabası ... Gazeteniz Star satış rekorları kırıp 1 milyon 200 bin rakamına ulaşan geride kalanlar önce yetişmek için ellerinden gelen her şeyi yaptılar. Önünü kesmek için eskiden parayla sattıkları ellerindeki bütün tabak, çanak ve promosyon malzemelerini sırf yükselmeyi durdurmak için bedava dağıttılar ... Star bu fiyatlarla medyanın halktan korktuğunu ortaya koydu ... Serbest rekabet kulvarında Star'ı yenemeyenler bu kez bazı karanlık oyunlara giriştiler ... karanlık oyunlar ... Star halkın makul fiyatla gazete okumasını engellemek isteyenlere boyun eğmedi. Bu yüzden önce bir karalama kampanyası başlattı Star'ı karalamaya çalıştılar. Bütün bu ucuz ve karanlık saldırılara ... Saldırılar sonucunda yine yükselen Star oldu. Artan satışlar, çamur atmalara halkın en net cevabıydı ... Star'ı durdurma çabası ... Bütün bunları da başaramayınca bu defa o sabıkalı kartel operasyonu başlattılar ... Sabıkalı operasyon ... Sabıkalı kartel operasyonu ... Star kartelin dağıtım tekelini kırarak ... ve Türkiye'nin haber alma yayınlama özgürlüğünü Sabıkalı operasyon ... ben istersem yaşarsın tehdidiyle engellemeye çalıştılar ... Sabıkalı operasyon ... ben istersem yaşarsın ... ve gazeteniz Star'ın şimdide bayilere ulaşamadığı gibi yalanlarla satışını engellemeye çalışıyorlar ... Her türlü tehdide baskıya şantaja rağmen ... Türkiye'nin en çok okunan gazetesi Star'ın satışı bugün Birleşik Basın Dağıtım tarafından engellenmeye çalışıldı. Gazete bayilerine Star gazetesinin satılmaması talimatı verildi. Gazete almak için bayilere akın eden vatandaşlar sevdikleri gazetelerinden mahrum edilmeye çalışıldı ... Halkın beğenisiyle Türkiye'nin en çok satan gazetesi olan Star bu gün şantaj yoluyla susturulmak istendi. Birleşik Basın Dağıtım bugün Star gazetesinin satışını engellemeye çalıştı ... Bu yasa ve ahlak dışı baskıya ... gazetesine sahip çıkan okuyucular şantaj politikalarını boşa çıkardı ... biçimindeki gerçek dışı yayınla kişilik haklarına saldırıda bulunulduğunu, ticari itibarının ihlal edildiğini belirterek her davacı için ayrı ayrı 5 milyar lira manevi tazminat ve hükmün ilanına karar verilmesi isteminde bulunmuştur.
Davalı ise, dava konusu yayının gerçekleri ifade ettiğini, davacıların kişilik haklarına saldırı bulunmadığını, davacıların davranış ve beyanları ile basın özgürlüğünü kısıtlayıp yok etmeye çalıştıklarını, kendi eylemleriyle sebep oldukları yayınlara katlanmak durumunda olduklarını, gazete satışını davacıların engellemesinin toplumun ilgisini çektiğini, yayında hukuka uygunluk nedenlerinin bulunduğunu, nesnel ölçüler içinde ve düşünce açıklama kapsamında eleştiri yapıldığını ileri sürerek istemin reddedilmesi gerektiğini savunmuştur. Yerel mahkemece istem kısmen kabul edilmiştir. Karar davacılar ile davalı tarafından temyiz edilmiştir.
Dosyada bulunan bilgi ve belgelerden, Star gazetesinin dağıtımının davacıların ortağı olduğu dağıtım şirketi tarafından gerçekleştirildiği, adı geçen gazetenin bayilere birtakım vaatlerde bulunması üzerine dağıtım şirketi tarafından gazetenin bayilere dağıtmadığı, bayilere Star gazetesi satmaları halinde bayiliklerinin iptal edileceğinin bildirildiği, bazı bayilerin ticari baskı nedeniyle Star gazetesini satmaktan kaçındıkları, bazı gazete bayilerinin anılan gazeteyi satmaları nedeniyle bayiliklerinin iptal edildiğini bildirdikleri, bu durumun çeşitli illerde noterler tarafından düzenlenen tutanaklarla belirlendiği, bu biçimde gelişen olayların kamuoyuna duyurulması amacıyla yukarıya alınan yayının yapıldığı anlaşılmaktadır.
Basın özgürlüğünün amacı, kamuyu ilgilendiren konularda gerçeğe uygun haber vermeyi sağlamaktır. Basının görevi, genel yararları ilgilendiren konularda olayları doğru ve objektif olarak yansıtmak, çeşitli sorunlarda kamuoyunu düşünmeye sevk edecek biçimde tartışmalar açmak, halkı toplumsal oluşumlar üzerinde doğru ve gerçeğe uygun bilgilerle donatmak, içinde yaşadığı toplumun ve tüm insanlığın sorunları hakkında bilinçlendirmektir. Basın, halka ulaştırılmasında kamu yararı bulunan haberleri zamanda ve haberin gerektirdiği ayrıntılarla ve doğru olarak toplayıp topluma ulaştırdığında kamuoyunun serbestçe oluşumunu sağalar, kamu görevi niteliğindeki fonksiyonunu yerine getirmiş olur. Ancak basın özgürlüğü ve bu özgürlüğün getirdiği ayrıcalıklar sınırsız değildir. Anayasanın 28. maddesinde düzenlenen basın özgürlüğünün özel hukuk alanındaki sınırı Medeni Yasanın 24 ve Borçlar Yasasının 49. maddelerinde anlamını bulan kişilik haklarının korunmasına ilişkin düzenlemelerdir. Borçlar Yasasının 49. maddesi gereğince, kişilik hakkı hukuka aykırı bir biçimde saldırıya uğrayan kişi, uğradığı manevi zarara karşılık manevi tazminat adı altında bir miktar para isteyebilir. Anılan maddeye göre manevi tazminat istenilebilmesi için; yayımlanan olay açıklaması ya da eleştirinin kişilik haklarına saldırı niteliğinde olması, bu saldırının manevi bir zarar doğurması, kişilik haklarına saldırı ile zarar arasında uygun illiyet bağı kurulabilmesi ve yayında hukuka uygunluk nedenlerinin bulunmaması gerekir. Hukuka uygunluk nedenleri veya hukuka aykırılığı ortadan kaldıran nedenler; gerçeklik, güncellik, kamu yararı ve toplumsal ilgi, konu ile ifade arasında düşünsel bağlılıktır. Yayımlanmasında kamu yararı bulunan gerçek ve güncel bir haberin ya da eleştirinin özle biçim arasında denge kurularak verilmesi durumunda hukuka aykırılık ortadan kalkar ve artık basının sorumlu tutulamaz.
Bu açıklamalardan sonra somut olaya dönüldüğünde, davacıların ortağı olduğu dağıtım şirketinin Star gazetesinin dağıtımını yapmaktan vazgeçtiği, anılan gazetenin kendi olanakları ile dağıtım yapmaya başladığı, gazetenin bayilere ulaşmasına ve bayiler tarafından satılmasına dağıtım şirketinin engel olduğu, bu durumun okuyucuya duyurulması amacıyla yapılan yayının eldeki bu davaya konu edildiği anlaşılmaktadır. Haber konusunu oluşturan bir gazetenin dağıtım ve satışının engellenmesi olgusunun gerçeğe uygun bulunduğu çeşitli illerde düzenlenen noter tutanaklarıyla doğrulanmaktadır. Böylesine güncel bir konunun davalı yayın kuruluşu tarafından ele alınıp yayımlanmasında kamu yararı bulunmaktadır. Yayın konusu olayın özelliği itibariyle haberin veriliş biçiminde şekle uygunluk ilkesine aykırılık yoktur. Özle biçim arasında denge kurularak yapılan yayının özünde basının yüklendiği görevi açısından amacına ulaştığı, konu ele alınıp açıklanırken kullanılan sözcüklerin ele alınan konunun gereği olması nedeniyle amaç bakımından olduğu kadar araç bakımından da aşırılıktan söz edilemeyeceği ve davaya konu edilen yayında hukuka aykırılık unsurunun gerçekleşmediği sonucuna varılarak istemin tümden reddine karar verilmek gerekirken yazılı biçimde hüküm kurulmuş olması usul ve yasaya uygun düşmediğinden kararın bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Temyiz olunan kararın yukarıda gösterilen nedenlerle davalı yararına BOZULMASINA; bozma biçimine göre davacıların temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına ve temyiz eden davalı yararına takdir edilen 65.000.000 lira duruşma avukatlık ücretinin temyiz eden davacılara yükletilmesine ve davalıdan peşin alınan harcın istek halinde geri verilmesine 13.02.2001 gününde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY AÇIKLAMASI
Davalının sahibi olduğu televizyon kanalında, Star Gazetesinin dağıtımı ile ilgili olarak yapılan yayında, Gazeteniz Star satış rekorları kırıp 1.200.000 rakamına ulaşınca Hürriyet ve Sabah gurubu karalama kampanyası başlattı. Ancak saldırılarla yükselen yine Star olunca sabıkalı kartel operasyonu başlattı ... Bütün karanlık oyunlara rağmen bugün 450.000 Star Gazetesi okuyucularıyla buluştu...Serbest rekabet kulvarında Star'ı yenemeyenler bu kez bazı karanlık oyunlara giriştiler. Önce Star'ın fiyatını yükseltmesini istediler. Bunu isteyenlere Star'ın cevabı şu oldu: Karanlık oyunlar, Star'ın cevabı, Hayır...Sabıkalı Kartel'in operasyonu. Bütün bu ucuz ve karanlık saldırılara Star Gazetesi bir cevap vermedi. Artan satışları çamur atanlara halkın en net cevabıydı. Halkın seçme özgürlüğünü elinden almaya ve Türkiye'nin haber alma, yayınlama özgürlüğünü ben istersem yaşarsın tehdidiyle engellemeye çalıştılar ama Star halkın gazetesi olduğu için halkın desteğiyle dimdik ayakta. Sabıkalı operasyon: Ben istersem yaşarsın denilmiştir.
Haber verme ve eleştiri hakkı kullanılırken konu ile ifade arasında düşünsel bir bağ bulunmalı, öz ile biçim arasında bir denge olmalıdır. Yazıda, küçük düşürücü, incitici, suçlayıcı, töhmet altında bırakan ve konuyla ilgisi olmayan yersiz ve gereksiz ibarelerin kullanılması halinde özle biçim arasındaki denge bozulacaktır. Böyle bur durumda ise hukuka aykırılık oluşacaktır.
Somut olayda; yukarıya alınan sözlerle eleştiri, haber verme sınırı aşılarak kişilik haklarına saldırıda bulunulmuştur. Davalının gazete bayilerine gönderdiği diğer yazılarla, kendi gazetesinin daha çok satılması halinde pirim vereceğini, telefon kartı satış acenteliği veya seri ilanlar acentesi olabileceklerini, kamyonetlere kadar varan çok değerli armağanları kazanabileceklerini bildirmesi üzerine, davacıların da Star Gazetesini satmamaları için bayilerine baskı yaptıkları, davalının da, yukarıda açıklanan biçimde ve hukuka aykırı yayınla karşılık verdiği nazara alındığında BK.nun 44/10. maddesi uyarınca zarar ve ziyan hükmünden tamamen sarfınazar edilemeyeceğinden temyiz itirazlarının reddi ile yerel mahkeme kararının onanması gerektiği görüşündeyim. Açıklanan nedenlerle çoğunluk görüşüne katılamıyorum. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy