(3213 S. K. m. 36)
Dava: Davacı tarafından, davalı Yaşar aleyhine 16.4.1997 gününde verilen dilekçe ile izinsiz kum çıkarılmasından doğan zararın tazmininin istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın reddine dair verilen 4.5.2000 günlü kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.
Karar: Dava, izinsiz kum çıkarılmasından doğan maddi tazminat istemine ilişkindir. Mahkemece, alınan kumun davalıya ait ruhsatlı saha içerisinde kaldığı gerekçe gösterilerek dava reddedilmiştir.
Ne var ki, mahkemenin ret gerekçesi dosya içeriği, bilirkişi raporları ve mevzuata uygun değildir. Davalının Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden Dairesinden 13.5.1994 ve 4.2.1997 tarihlerinde aldığı ruhsatlar maden arama ruhsatlarıdır. Madem arama; cevher yatağının tanınmasını amaçlayan faaliyetlerin tümüdür. Maden arama ruhsatı sahibi arama sırasında; kuyular, tüneller ve çukurlar kazmak gibi yöntemlerden yararlanır. İşletmek için ön bilgileri toplar, gerekli tahlilleri yapar. Arama faaliyet sırasında çıkardığı görünür rezervin 1/10unu aşmayacak şekilde cevheri istihraç edip satabilir. Öte yandan Maden Kanununun 36/2. maddesine göre, işletme ruhsatı sahibi tarafından değerlendirilebilir Dava konusu malzeme kum olup Maden Kanunu kapsamında değildir. Davalı Maden Kanunu kapsamında yalnızca maden arama ruhsatı almış olup, bundan sonraki aşama olan maden işletme ruhsatı almamıştır. Maden arama faaliyeti sırasında satış izni verilen 1/10 malzeme Maden Kanunu kapsamındaki maden cevheridir. Gene İşletme ruhsatı bu madenin üzerinde bulunan taş ocağı malzemelerini (kum çakıl gibi) Maden Kanunu 36/2. gereğince değerlendirme yetkisi işletme ruhsatı sahibine aittir. Davalı işletme ruhsatı almadığına göre bu malzemeleri tasarruf yetkisi bulunmamaktadır.
Öte yandan yapılan keşif ve uygulamaya, bilirkişi raporlarına göre davalı adına olan arama ruhsatnameleri dava konusu kum alınan yerleri kapsamamaktadır. Bu ruhsatların kapsadığı alandan kum alınmadığı belirlenmiştir.
Dosya içerisinde bulunan diğer bir ruhsat, dava dışı Mehmet Ergin adlı kişi adına Ankara Valiliğince 3.5.1989 tarihinde verilen (5) yıl süreli kum ocağı ruhsatnamesidir. Keşif sonucunda düzenlenen krokiye göre; dava konusu kum alınan yerlerden (1) ve (2) nolu ocaklar kısmen bu kum ocağı ruhsatı alanında bulunmakta olup, diğer 3, 4 ve 5 nolu yerler ruhsat kapsamında değildir.
Dava dışı Özenin aldığı maden arama ruhsatnamesi 6.8.1997 tarihli loup, eldeki davanın açıldığı tarihten sonra olduğundan dava ile ilgisi yoktur.
Davalı savunmasında dava dışı Mehmet Erginle 1991 yılından itibaren ortaklık kurduğunu, kum ocağı ruhsat süresinin bitiminden sonra da kendisinin 1994 yılında maden arama ruhsatı alarak faaliyete devam ettiğini belirtmiş, ancak kendisinden başka firmaların ve kuruluşlarında kum çıkardıklarını yalnız kendisinin çıkarmadığını savunmuştur. Dinlenen tanıklar da dava konusu alanlardan dava dışı 3. kişilerin de kum alma faaliyetinde bulunduklarını doğrulamışlardır.
Şu durumda mahkemece yapılacak iş yerinde yapılan keşifler sonucu alınan kumun yerindeki diğer bir anlatımla çıkarılmamış durumdaki fiyatı, davalı tarafından alınan kum miktarı ile çarpılıp bulunan miktarın tazminat olarak hüküm altına alınması gerekir. Bu yön gözetilmeden davanın reddedilmesi usul ve yasaya aykırı olup kararın bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Temyiz olunan kararın yukarıda gösterilen nedenle BOZULMASINA; 18.01.2001 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy