(2709 S. K m. 28) (5680 S. K. m. 1) (4721 S. K. m. 24, 25) (743 S. K. m. 24, 24/a)
Davacılar Bayındır Holding A.Ş. ve Kamuran Ç. vekili Avukat Deniz Ketenci tarafından, davalılar Mustafa D. ve diğerleri aleyhine 30.12.1998 gününde verilen dilekçe ile yayın yolu ile kişilik haklarına saldırı nedeniyle 10.000.000.000 lira manevi tazminat istenmesi üzerine yapılan yargılama sonunda; Mahkemece davanın 1.000.000.000 liralık kısmının kabulüne dair verilen 20.12.2000 günlü kararın Yargıtayda duruşmalı olarak incelenmesi davalılardan A... Gazetecilik ve Matbaacılık A.Ş. ve Mustafa D. vekili, duruşmasız olarak incelemesi de davacılar vekili taraflarından süresi içinde istenilmekle, daha önceden belirlenen 12.2.2002 duruşma günü için yapılan tebligat üzerine temyiz eden davalılar adına Avukat Gaye Yavuzçehre ile karşı taraftan davacılar adına Avukat Şebnem Dinçer geldiler. Açık duruşmaya başlandı. Süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve hazır bulunanların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra taraflara duruşmanın bittiği bildirildi. Dosyanın görüşülmesine geçildi. Tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.
Davacılar, yapılan yayının hukuka aykırı olması nedeniyle kişilik haklarının saldırıya uğradığı savı ile manevi tazminat isteminde bulunmuşlar.
Davalılar yayının, Basın Yasasının, tanıdığı sınırlar dışına çıkılmadan, özle biçim arasındaki denge korunarak verildiğini bu nedenle davanın reddedilmesi gerektiğini savunmuşlardır.
Mahkemece, istem kısmen kabul edilmiş, karar davacılar vekili ile davalılardan A... Gazetecilik ve Matbaacılık A.Ş. ve Mustafa D. taraflarından temyiz edilmiştir.
Dava, yayın yoluyla kişilik haklarının saldırıya uğradığı savına dayanmaktadır. Diğer bir anlatımla dava, yapılan yayında yer alan açıklamaların kişilik değerlerine saldırı içerdiği ve böylece hukuka aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
Böyle bir uyuşmazlığın çözüme kavuşturulmasında, genel durumlardaki hukuka aykırılık teşkil eden eylemlerden farklı bir yöntemin izlenmesi ve ayrı ölçütlerin koşul olarak aranması gerekmektedir.
Bunun nedeni, Anayasanın 28. maddesindeki basının özgür olduğu güvencesine ve bu ilkeyi güçlendiren 5680 sayılı Basın Yasasının 1. maddesindeki düzenlemedir. Bu düzenlemede basının özgürce yayın yapmasının güvence altına alındığı görülmektedir. Basına sağlanan güvencenin nedeni; toplumun sağlıklı, mutlu ve güven içinde yaşayabilmesi içindir. Bunun için de kişinin, dünyada ve özellikle içinde yaşadığı toplumda meydana gelen ve toplumu ilgilendiren konularda bilgi sahibi olması ile olanaklıdır. Diğer bir anlatımla basın, olayları izleme, araştırma, değerlendirme, yayma ve böylece kişileri bilgilendirme, öğretme, aydınlatma, yönlendirme yetki ve sorumluluğuna sahiptir. Bunun içindir ki basının yayın yaparken, yaptığı yayından dolayı hukuka aykırılık teşkil edecek olan eylemi, genel olaylardaki hukuka aykırı olan eylemden farklılıklar taşır. İşte bu farklılık ve ayrık durum gözetilerek yapılan yayının hukuka aykırılık veya uygunluk sınırı belirlenmelidir. Basın dışı bir olaydaki davranış biçiminin hukuka aykırılık oluşturduğu kabul edildiği durumlarda, basın yoluyla yapılan bir yayındaki olay hukuka aykırılık oluşturmayabilir. İşte basının bu nedenle ayrı bir konumu bulunmaktadır.
Ne var ki basının bu ayrıcalık taşıyan konumu ve özgürlüğü, tüm özgürlüklerde olduğu gibi sınırsız değildir. Bundan dolayıdır ki, yayınlarında kişilik haklarına saygı göstermesi ve gerek Anayasanın Temel Hak ve Özgürlükler bölümünde yer alan ve gerekse MK.nun 24 ve 25 maddesinde ve yine özel yasalarda güvence altına alınmış bulunan kişilik haklarına saldırıda bulunmaması da yasal ve hukuki bir zorunluluk ve gerekliliktir.
Açıklanan bu yasal düzenlemelerden ve yargısal uygulamalardan da anlaşılacağı üzere, basının özgürlüğü ile kişilerin, kişilik değerlerinin karşı karşıya geldiği, diğer bir anlatımla, hukuk düzenince koruma altına alınan yararların birbirine karşı çatışma içinde bulundukları biçiminde bir görünümün var olduğu kanısı uyanmaktadır.
Halbuki hukuk düzeninin, çatışan iki değeri aynı zamanda koruma altına alması düşünülemez. Aksi halde hukukun kendisi, kendi kuralları ile çatışmış olur. Aslında, yapılan düzenleme, hukukun diğer temel kavramları ile birlikte incelendiğinde, iki yararın aynı anda ve aynı olayda birbiri ile çatışmadıkları, somut olaydaki olgular itibariyle koruma altına alınmış bulunan bu iki değerden birinin diğerine üstün tutulması gerektiği anlaşılacaktır. Bunun sonucunda da, daha az üstün olan yarar, daha çok üstün tutulması gereken yarar karşısında, o olayda ve o an için hukuk düzenince korumasız kalmasının uygunluğu kabul edilecektir.
Bunun için temel ölçüt, kamu yararıdır. Diğer bir anlatımla yayın, salt toplumun yararı gözetilerek yapılmalıdır. Toplumun çıkarı dışında hiçbir kişisel çıkar, gerçeklerin yanlış olarak sunulmasına neden olmamalıdır. Haber olduğu biçimi ile verilmeli ve kişisel katkı yer almamalıdır. Gerek yazılı ve gerekse görsel basının bu işlevini yerine getirirken, özellikle yayının gerçek olmasını, yayında kamu yararı bulunmasını, toplumsal ilginin varlığını, konunun güncelliğini ve haber verilirken özle biçim arasındaki dengeyi de korumalıdır. Bu ilke ve kurallar gözetilmeden yapılan yayın hukuka aykırılığı oluşturur ve böylece kişilik hakları saldırıya uğramış olur. Aksi bir yayının ise, gerek Anayasa ve Basın Yasası ve gerekse basının genel işlevi karşısında hukuka uygun olduğu, kişilik değerlerine saldırı teşkil etmediği kabul edilmelidir.
Yine basın, objektif sınırlar içinde kalmak suretiyle yayın yapmalıdır. O an için o olay veya konu ile ilgili olan, görünen bilinen herşeyi araştırmak, incelemek ve olayları olduğu biçimi ile yayınlamalıdır. Bu işlevi ile gerek yazılı ve gerekse görsel basın, somut gerçeği değil, o anda belirlenen ve var olan ve orta düzeydeki kişilerce de yayının yapıldığı biçimi ile kabul edilen olguları yayınlamalıdır. O anda ve görünürde var olup da sonradan, gerçek olmadığı anlaşılan olayların ve olguların yayınından basın sorumlu tutulmamalıdır.
Yapılan yayında davacı B... Holding A.Ş.'nin kişilik değerlerine saldırıda bulunulmadığından bu davacının davasının reddi gerekirken kabulü doğru görülmediğinden bu davacı hakkında kısmen kabule yönelik kurulan karar bozulmalıdır.
2-Davalıların davacı Kamuran Ç...'e yönelik temyiz itirazlarına gelince;
Davacılar, 14.11.1998 ve 8.12.1998 tarihli A... Gazetesi'nde yer alan "Kamuran Ç. tanık değil, sanık" ile "Kamuran Ç.'e sahtecilik suçlaması" ve devamındaki yayınlarla kişilik haklarına saldırıldığı için manevi tazminat istemişler, mahkemece istem kısmen davalılar A... Gazetecilik ve Matbaacılık A.Ş. ve Mustafa D. yönünden kabul edilmiş, karar davacılar ile aleyhine hüküm kurulan davalılar tarafından temyiz edilmiştir.
Davaya konu edilen yayında hernekadar davacı Kamuran Ç.'ün sanık olarak ifadesinin alınıp, tutuksuz yargılanmak üzere serbest bırakıldığı yazılmış ise de adı geçen davacının tanık olarak ifadesinin alınması, bu yönden yayının gerçeği yansıtmayıp yayın tarihinde yazıda yer alan davacıyla ilgili sahtecilik olgusunun henüz gerçekleşmemiş olması gerekçesiyle dava kısmen kabul edilerek manevi tazminat miktarı belirlenmiştir. Yargılama sırasında toplanan kanıtlara göre de davacı Kamuran Ç. hakkında yayında belirtildiği üzere "Evrakda sahtecilik, suç isnadı ve resmi mercileri oyalama" suçlarından şikayette bulunulduğu ve dava açıldığı anlaşılmaktadır. Bu durumun görünürdeki gerçeğe uygun olması nedeniyle hukuka aykırı olmadığından yayınının bu bölümü için tazminat takdiri gerekmez. Sadece "Kamuran Ç. tanık değil, sanık" ibaresi gerçeğe uygun olmadığından tazminat takdiri için kararın bozulması gerekmiştir. Ayrıca yerel mahkemece hükmedilen tazminatın hangi davacı için ne miktara hükmedildiği karar yerinde gösterilmemiştir. Her ne kadar böyle bir durumda hükmedilen miktarın herbir davacı için yarı yarıya takdir edildiğinin kabulü gerekir ise de hangi davacıya ne kadar tazminata hükmedildiğinin açıkça gösterilmemesi hükmün infazında duraksama yaratacağından usule aykırı bu yön de bozma nedenidir.
Sonuç:Temyiz olunan kararın yukarıda 1 ve 2 nolu bentte gösterilen nedenlerle temyiz eden davalılar yararına BOZULMASINA; bozma nedenine göre davacı tarafından temyiz itirazlarının şimdilik incelemesine yer olmadığına ve duruşma isteyen davalılar vekili için takdir olunan 250.000.000 lira duruşma avukatlık ücretinin davacılara yükletilmesine ve temyiz eden davalılardan peşin alınan harcın istek halinde geri verilmesine 12/2/2002 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy