(2886 S. K. m. 51) (3213 S. K. m. 46)
Davacı Hazineyi temsilen Tomarza Mal Müdürlüğü tarafından, davalı M. Özdemir aleyhine 24.1.2001 tarihinde verilen dilekçe ile devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerden izinsiz taş çıkarılmasından doğan maddi zararın tazmini istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; ruhsatlı yerden taş çıkarılması sebebi ile davanın reddine dair verilen 12/7/2001 tarihli kararın Yargıtay'ca tetkiki davacı adına Mal Müdürü vekili A. Tanrıverdi tarafından süresi içerisinde istenilmekle temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.
Dava, haksız eylemi sonucu uğranılan zararın ödetilmesi istemine ilişkindir. Davacı, davalının devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerden taş çıkarması sebebi ile uğranılan zararın ödetilmesi isteminde bulunmuştur. Davalı ise davanın reddini savunmuştur.
Yerel mahkemece davalının arama ruhsatına dayalı olarak taş çıkardığı gerekçesi ile istek ret edilmiştir. Karar davacı tarafından temyiz edilmiştir.
Maliye Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğünün 25.1.1995 gün 202 sıra no.lu Milli Emlak Genel Tebliği ile, hazinenin özel mülkiyetinde yada devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmaz malların Maliye Bakanlığından önceden izin alınmak suretiyle 2886 Sayılı Devlet İhale Yasasının 51/9 maddesine göre pazarlık usulü ile ruhsat sahiplerine kiraya verilebileceği belirtilmiş bulunmaktadır.
3213 sayılı Maden Kanununa göre hazinenin özel mülkiyetinde yada devletin hüküm ve tasarrufu altındaki arazilerin senelik kira bedeli belirlenirken ocaktan çıkan malzemenin bedeli değil, yalnızca arazinin kullanım bedelinin dikkate alınarak takdir edileceği belirlenmiştir.
3213 sayılı Maden Yasasının 46. maddesinin 1. fıkrası Maden arama dönemi içinde arama sahası özel mülkiyete konu gayrimenkul üzerinde kullanma amacına münhasır olmak üzere belirli süreler için madenci, Bakanlığa müracaat ile irtifak ve/veya intifa hakkı tesisi isteyebilir. 2. fıkrası irtifak ve/veya intifa hakkı karşılığı, Kamulaştırma Kanununa uygun olarak seçilecek bilirkişiler tarafından tesbit edilir. 3. fıkrası Arama süresi sonunda ön işletme talebi söz konusu olduğu takdirde tesis edilen irtifak ve/veya intifa hakkının süresi ön işletme süresini geçmemek kaydıyla uzatılabilir. demektedir.
2886 sayılı Devlet İhale Yasasının 51/9 maddesine göre kullanışlarının özelliği, idarelere yararlı olması veya ivediliği sebebiyle kapalı veya açık teklif yöntemleriyle ihalesi uygun görülmeyen, devletin özel mülkiyetindeki taşınır ve taşınmaz malların kiralanması, trampa ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ile devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kiralanması ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi işlerinin ihalesi pazarlık usulüyle yapılabileceği belirtilmiştir.
Yukarıda anılan madde hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, Maden Arama Ruhsatı alınan saha içerisinde kalan hazinenin özel mülkiyetinde yada devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmazların ancak ruhsat sahibince kullanım bedeli karşılığında kiralandıktan sonra söz konusu sahada maden arama faaliyetinde bulunabileceği açıktır.
Somut olayda, davalı maden arama ruhsatına dayalı olarak faaliyet gösterirken, taşocağı işletmiştir. Davalının taşocağı işletebilmesi için, maden arama ruhsatı almış olduğu sahayı kiralaması gerekir. Mahkemece anılan yön gözetilerek davacı yararına tazminat takdir edilmek gerekirken, yazılı gerekçe ile istemin ret edilmiş olması usul ve kanuna aykırı olup, bozmayı gerektirmiştir.
Sonuç: Temyiz edilen kararın yukarda açıklanan sebeple BOZULMASINA 12.02.2002 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy