(818 S. K. m. 96)
Dava: Davacı Maliye Hazinesi vekili Avukat Mustafa Ada tarafından, davalı V... Marmaris Tur. Tic. A.Ş. aleyhine 27.4.1999 gününde verilen dilekçe ile alacak istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın reddine dair verilen 26.2.2001 günlü kararın Yargıtay'ca incelenmesi davacı vekili Avukat Dürdane Özdal tarafından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü:
Karar: Dava, davalı tarafından işletilen oyun salonu nedeniyle 1996-1998 yıllarına ilişkin olarak katkı payı ödetilmesi istemine ilişkindir. Mahkemece dava reddedilmiş olup, kararı davacı temyiz etmiştir.
1996 yılına ilişkin olarak davacı, davalının 12 masa ve 91 makine için katkı payı ödemesi gerekirken 8 masa ve 55 makine için ödeme yaptığını belirterek noksan olan 88.800.-USD. nın ödetilmesini istemiştir. Davalının 16.7.1996 tarihinde oyun salonu işletme izni için başvurduğu, 28.11.1996 tarihinde 8 masa ve 55 makine üzerinden işletme izni verildiği anlaşılmaktadır. Belirtilen iki tarih arasındaki dönemde 5.8.1996 tarihinde yapılan tespitte oyun salonunun faal halde bulunduğu,12 masa ve 91 makine çalıştırıldığı belirlenmiştir. İşletme izni bulunmadığı halde oyun salonu işleten davalının, izinsiz faaliyeti nedeniyle çalıştırdığı masa ve makine sayısı üzerinden katkı payı ödemesi zorunludur. İzinsiz ve kaçak oyun salonu işletilmesinin, haksız eylem faili yararına sonuç doğuracak ve kanunsuz çalışmaların hukuken korunmasına yol açacak biçimde değerlendirilmesi olanaksızdır. Mahkemece, işletme izni alınmadan önceki dönem için katkı payı istenemeyeceğine ilişkin bilirkişi görüşü benimsenerek bu kalem isteğin reddedilmesi bozmayı gerektirmiştir.
1997 yılına ilişkin katkı payı istemi yönünden ise; davacı, davalının 55 oyun makinesi üzerinden katkı payı ödemesi gerekirken 19 makine yönünden ödeme yaptığını belirterek, 36 makine nedeniyle 14.400.-USD. nın ödetilmesini istemiştir. Davalı ise 19 makine çalıştırıldığını savunmuştur. Mahkemece, çalıştırılmayan oyun makineleri için katkı payı istenemeyeceği belirtilerek bu istek reddedilmiştir. Dosya içeriğinden ve bilhassa idare belgeleri ile müfettiş raporundan; 29.4.1997 tarihinde yapılan tespitte 19 makinenin yanında 34 makineden daha bahsedildiği, yine 1.7.1997 tarihinde yapılan tespitte de 19 makinenin yanında 72 makineden daha bahsedildiği anlaşılmaktadır. Dosya içinde bulunmadığı anlaşılan 29.4.1997 ve 1.7.1997 tarihli tespit tutanakları getirtilip incelenerek belirtilen 34 ve 72 makinenin oyun salonunda mı depoda mı bulunduğu, çalışır veya çalıştırılabilir durumda olup olmadığı gibi hususlar incelenip değerlendirilerek varılacak uygun sonuç çerçevesinde bir karar verilmesi gerekirken eksik incelemeyle yazılı şekilde karar verilmesi bozma nedenidir.
1996 ve 1997 yılları yönünden bu davada istenilen toplam 103.200.-USD yönünden taraflar arasında başka bir dava daha bulunduğu, davalının davacı aleyhine Ankara 24 Asliye Hukuk Mahkemesinde 1998/411 esas nosu ile menfi tespit davası açtığı ve davanın reddedilmesine ilişkin kararın kesinleştiği, temyiz aşamasında sunulan belgelerden anlaşılmaktadır. Sözü edilen dava dosyasının getirtilip incelenerek kesin hüküm oluşturup oluşmadığı yönünden değerlendirilmesi gerektiğinin gözetilmemesi de doğru görülmemiştir.
1998 yılana ilişkin katkı payı istemi yönünden ise; dosyadaki bilgi, belge ve açıklamalardan; Turizm Bakanlığı'nın 5.2.1998 tarihli yazısı ile davalıdan 1998 yılı faaliyetine ilişkin olarak 12.280.-USD istediği, 14.12.1998 tarihli yazı ile istenen bedelin noksan yatırıldığının belirtildiği ve artakalan 1656.-USD.in bu davaya konu edildiği, davalının işletme izinin 15.1.1998 tarih ve 43 sayılı komisyon kararı ile iptal edildiği, ayrıca 4302 sayılı yasa gereğince ülke çapında işletme izinlerinin 11.2.1998 tarihi itibariyle hükümsüz kaldığı anlaşılmaktadır. Mahkemece, kıst dönem için katkı payı istenemeyeceğine ilişkin bilirkişi görüşü doğrultusunda bu kalem isteğin reddine karar verilmiştir. Turizm Bakanlığının 5.2.1998 ve 14.12.1998 tarihli yazılardan, davalının 1998 yılına ilişkin olarak kısmi ödemede bulunduğu, ödenmeyen 1656.-USD.nin bu davada istendiği gözetildiğinde belirtilen ödemenin değerlendirilip tartışılması gerekirken bu yön üzerinde durulmadan karar verilmesi doğru değildir. Öte yandan kıst dönem olsa bile, davalının 15.1.1998 tarihine kadar işletme izni ve faaliyeti bulunduğuna göre bu dönemdeki çalışmalar nedeniyle herhangi bir ödeme yapmayacağına ilişkin bilirkişi görüşü de, böyle bir düşünce tarzının yaratacağı olumsuz sonuçlar ve çalışma bulunmasına rağmen karşılığının ödenmemesine neden olacağı gözetilerek yerinde bulunmadığından kararın bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Temyiz olunan kararın açıklanan nedenlerle BOZULMASINA 1.4.2002 gününde oybirliği ile karar verildi.(¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy