(6762 S. K. m. 762, 781) (1086 S. K. m. 275)
Davacı TEAŞ vekili Avukat Şükrü G. tarafından, davalılar Ahmet B. ve arkadaşları aleyhine 30.5.1996 gününde verilen dilekçe ile fazla ve haksız ödemeler ile verilen zarar nedeniyle maddi tazminat istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın reddine dair verilen 16.11.1999 günlü kararın Yargıtay'ca incelenmesi davacı vekili Avukat S. Baran tarafından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.
Dava, usulsüz biçimde ve yüksek fiyatla yaptırılan taşıma işinden kaynaklanan zarar nedeniyle maddi tazminat isteğine ilişkindir.
Davacı kurumun yurtdışından ithal edeceği malzemelerin taşınması işi 1990 yılında ihale mevzuatına hiç uyulmadan ve sözleşmeye dahi bağlanmadan Gündüz Nakliyat AŞ.'ne verilmiştir. Bu işlem davalılardan İlyas O. ile Hasan E.'in teklif ve onayı ile gerçekleştirilmiştir. 1991 yılı içinde aynı şekilde İlyas O.'un teklifi ve Doğan Ö.'nin onayı ile yeni ihale yapılmadan ve döviz bazında fiyat artışı da verilmek suretiyle aynı firmayla anlaşıldığı görülmektedir.
Bu duruma göre 1990 ve 1991 yıllan taşıma işlerinin usulsüz biçimde yaptırıldığı sabittir. Davacı bu dönemdeki taşıma ödemelerini, aynı döneme ilişkin MKE kurumunun taşıma fiyatları ile karşılaştırarak hesapladığı zararı istemektedir. Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda MKE kurumunun 1989 yılı taşıma fiyatlarının daha sonraki yıllar için emsal alınamayacağı bildirilmişse de, davacı sadece 1989 yılı MKE taşıma fiyatlarının değil dava edilen yıllara ilişkin fiyatlarla karşılaştırma yapmıştır. Bu itibarla bilirkişi raporu dosya içeriğine uygun olmadığı gibi, serbest rekabet ortamı sağlanmadan usulsüz biçimde yapılan ihale ile belirlenen taşıma fiyatının işin niteliğine, piyasa koşullarına ve taşımacılık uygulamalarına göre uygun olup olmadığı üzerinde de durulmamıştır.
Diğer taraftan taşıma işini yapan firmanın işi üstlenmek için verdiği teklif mektubunda 3 m3 = 1 ton esasına göre ücret talep edeceğini bildirmiştir. Bu teklifi verirken taşıyacağı eşyaların özelliğini ve taşıma şartlarını bilmektedir. Öyleyse teklifinin buna göre değerlendirilmesi gerekirken, taşıyıcı TIR kasasının tamamını doldurmayan küçük hacimli yükler için bile tüm TIR hacmim esas olarak düzenlediği faturalarla ücret almıştır. Oysaki her seferde ne miktar yük taşımışsa onun kaplayacağı hacmin esas alınması gerekirdi. Yine aynı bilirkişi raporunda bu yön üzerinde durulmadan soyut biçimde 3 m = 1 ton esasına göre ücret alınmasının taşımacılık kurallarına uygun olduğu açıklanmıştır. Böylece dosya içeriğine uymayan ve denetime elverişli bulunmayan bilirkişi raporuna göre davanın reddedilmiş olması doğru değildir.
Mahkemece konunun uzmanlarından oluşturulacak yeni bir bilirkişi heyetince inceleme yaptırılarak, gerek ihale işlemleri gerekse sonraki ödeme işlemlerinin davalıların görev ve sorumluluk sınırları da gözetilerek ayrı ayrı değerlendirilmeli ondan sonra varılacak uygun sonuca göre karar verilmelidir. Bu yön üzerinde durulmadan yazılı şekilde eksik inceleme sonucu davanın tümden reddedilmiş olması bozmayı gerektirmiştir.
Temyiz olunan kararın yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA ve peşin alınan harcın istek halinde geri verilmesine 28.05.2001 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy