(743 S. K. m. 650)
Davacı Muammer İ. vekili Avukat İ. Kurtaslanoğlu tarafından, davalı Türkan İ. ve diğerleri aleyhine 12/11/1998 gününde verilen dilekçe ile faydalı ve zaruri masraflar ile muhtesatın oluşturulduğunun tespitinin istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın kısmen kabulüne dair verilen 22/11/2000 günlü kararın Yargıtay'ca incelenmesi davalılar vekili Avukat M. Ali Türkmen tarafından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.
1- Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlarla yasaya uygun gerektirici nedenlere, özellikle delillerin değerlendirilmesinde bir isabetsizlik görülmemesine göre temyiz olunan yerel mahkeme kararının hüküm fıkrasında yer alan iki odalı, mutfaklı, banyolu yığma kargir bağevi ve çeşitli ağaçlara yönelen temyiz itirazları reddedilmelidir.
2- Bağevi ve ağaçlar dışındaki hususlara yönelen temyize gelince; davada, faydalı ve zaruri masrafların tespiti de istenmiştir. Yerel mahkemece su kuyusunun çevresinin ve su tesisatının ıslahı, duvarların ıslahı, çatı tamiri, badana işleri, kapı yapımı ve sıvası, boru ıslahı, su yalıtımı, elektrik tesisatı, drenaj işleri, hendek yapımı gibi hususları davacının yaptırdığının tespitine karar verilmiştir.
Tespit davası, bir hukuki ilişkinin var olup olmadığının belirlenmesine ilişkin olup, eda davasının öncüsüdür. Tespit davası açılabilmesi için hukuki yarar bulunması ve eda davasının açılamayacağı bir durum bulunması zorunludur. Bağevi ve ağaçlar dışında kalan ve tespiti istenilen öteki hususlar, tamir ve ıslah gibi faaliyetlere ilişkindir. Bunlar, oluşturulmuş bir muhtesat niteliği taşımaz. Bu itibarla, ortaklığın giderilmesi davasının bu faaliyetlerin tespiti davası için hukuki yarar oluşturması düşünülemez. Bu tür isteklerin tespit davasına konu edilmesi ve kuruşlandırılması da mümkün değildir. Ancak bir alacak (eda) davasında bu tür istekler dava konusu edilebilir ve kuruşlandırılabilir. Yerel mahkemece açıklanan hususlar gözetilmeden bağevi ve ağaçlar dışındaki faaliyetler yönünden tespit kararı verilmesi bozmayı gerektirmiştir.
Sonuç: Temyiz olunan kararın (2) sayılı bentte gösterilen nedenlerle BOZULMASINA, öteki temyiz itirazlarının ilk bentteki nedenlerle reddiyle bağevi ve ağaçlara ilişkin karar bölümünün ONANMASINA ve aşağıda yazılı onama harcının temyiz edene yükletilmesine 01.10.2001 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy