(818 S. K. m. 47, 49) (5680 S. K. m. 1)
Dava: Davacı İ.S. vekili Avukat S.Ö. tarafından, davalı ... Televizyonu Hizmetleri A.Ş. aleyhine 1.2.2000 gününde verilen dilekçe ile yayın yoluyla kişilik haklarına saldırı nedeniyle 5 milyar manevi tazminat istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın reddine dair verilen 23.11.2001 günlü kararın Yargıtayca incelenmesi davacı İ.S. vekilleri tarafından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü:
Karar: Davacı, yapılan yayının hukuka aykırı olması nedeniyle kişilik haklarının saldırıya uğradığı savı ile manevi tazminat isteminde bulunmuştur.
Davalı yayının, Basın Yasasının, tanıdığı sınırlar dışına çıkılmadan, özle biçim arasındaki denge korunarak verildiğini bu nedenle davanın reddedilmesi gerektiğini savunmuştur.
Mahkemece, istem reddedilmiş, karar davacı tarafından temyiz edilmiştir.
Dava, yayın yoluyla kişilik haklarının saldırıya uğradığı savına dayanmaktadır. Diğer bir anlatımla dava, yapılan yayında yer alan açıklamaların kişilik değerlerine saldırı içerdiği ve böylece hukuka aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
Böyle bir uyuşmazlığın çözüme kavuşturulmasında, genel durumlardaki hukuka aykırılık teşkil eden eylemlerden farklı bir yöntemin izlenmesi ve ayrı ölçütlerin koşul olarak aranması gerekmektedir.
Bunun nedeni, Anayasanın 28. maddesindeki basının özgür olduğu güvencesine ve bu ilkeyi güçlendiren 5680 sayılı Basın Yasasının 1. maddesindeki düzenlemedir. Bu düzenlemede basının özgürce yayın yapmasının güvence altına alındığı görülmektedir. Basına sağlanan güvencenin nedeni; toplumun sağlıklı, mutlu ve güven içinde yaşayabilmesi içindir. Bunun için de kişinin, dünyada ve özellikle içinde yaşadığı toplumda meydana gelen ve toplumu ilgilendiren konularda bilgi sahibi olması ile olanaklıdır. Diğer bir anlatımla basın, olayları izleme, araştırma, değerlendirme, yayma ve böylece kişileri bilgilendirme, öğretme, aydınlatma, yönlendirme yetki ve sorumluluğuna sahiptir. Bunun içindir ki basın yayın yaparken yaptığı yayından dolayı hukuka aykırılık teşkil edecek olan eylemi, genel olaylardaki hukuka aykırı olan eylemden farklılıklar taşır. İşte bu farklılık ve ayrık durum gözetilerek yapılan yayının hukuka aykırılık veya uygunluk sınırı belirlenmelidir. Basın dışı bir olaydaki davranış biçiminin hukuka aykırılık oluşturduğu kabul edildiği durumlarda, basın yoluyla yapılan bir yayındaki olay hukuka aykırılık oluşturmayabilir. İşte basının bu nedenle ayrı bir konumu bulunmaktadır.
Ne var ki basının bu ayrıcalık taşıyan konumu ve özgürlüğü, tüm özgürlüklerde olduğu gibi sınırsız değildir. Bundan dolayıdır ki, yayınlarında kişilik haklarına saygı göstermesi ve gerek Anayasanın Temel Hak ve Özgürlükler bölümünde yer alan ve gerekse MK.nun 24 ve 24/a maddesinde ve yine özel yasalarda güvence altına alınmış bulunan kişilik haklarına saldırıda bulunmaması da yasal ve hukuki bir zorunluluk ve gerekliliktir.
Açıklanan bu yasal düzenlemelerden ve yargısal uygulamalardan da anlaşılacağı üzere, basının özgürlüğü ile kişilerin kişilik değerlerinin karşı karşıya geldiği, diğer bir anlatımla hukuk düzenince koruma altına alınan yararların birbirine karşı çatışma içinde bulundukları biçiminde bir görünümün var olduğu kanısı uyanmaktadır.
Halbuki hukuk düzeninin, çatışan iki değeri aynı zamanda koruma altına alması düşünülemez. Aksi halde hukukun kendisi, kendi kuralları ile çatışmış olur. Aslında, yapılan düzenleme hukukun diğer temel kavramları ile birlikte incelendiğinde, iki yararın aynı anda ve aynı olayda birbiri ile çatışmadıkları, koruma altına alınmış bulunan bu iki değerden birinin somut olaydaki olgular itibariyle birinin diğerine üstün tutulması gerektiği anlaşılacaktır. Bunun sonucunda da, daha az üstün olan yarar, daha çok üstün tutulması gereken yarar karşısında, o olayda ve o an için hukuk düzenince korumasız kalmasının uygunluğu kabul edilecektir.
Bunun için temel ölçüt, kamu yararıdır. Diğer bir anlatımla yayın, salt toplumun yararı gözetilerek yapılmalıdır. Toplumun çıkarı dışında hiçbir kişisel çıkar, gerçeklerin yanlış olarak sunulmasına neden olmamalıdır. Haber olduğu biçimi ile verilmeli ve kişisel katkı yer almamalıdır. Gerek yazılı ve gerekse görsel basının bu işlevini yerine getirirken, özellikle yayının gerçek olmasını, yayında kamu yararı bulunmasını, toplumsal ilginin varlığını, konunun güncelliğini ve haber verilirken özle biçim arasındaki dengeyi de korumalıdır. Bu ilke ve kurallar gözetilmeden yapılan yayın hukuka aykırılığı oluşturur ve böylece kişilik hakları saldırıya uğramış olur. Aksi bir yayının ise, gerek Anayasa ve Basın Yasası ve gerekse basının genel işlevi karşısında hukuka uygun olduğu, kişilik değerlere saldırı teşkil etmediği kabul edilmelidir.
Yine basın, objektif sınırlar içinde kalmak suretiyle yayın yapmalıdır. O an için o olay veya konu ile ilgili olan, görünen bilinen herşeyi araştırmak, incelemek ve olayları olduğu biçimi ile yayınlamalıdır. Bu işlevi ile gerek yazılı ve gerekse görsel basın, somut gerçeği değil, o anda belirlenen ve var olan ve orta düzeydeki kişilerce de yayının yapıldığı biçimi ile kabul edilen olguları yayınlamalıdır. O anda ve görünürde var olup da sonradan gerçek olmadığı anlaşılan olayların ve olguların yayınından basın sorumlu tutulmamalıdır.
Davaya konu yayınlarda "... aldatılan koca skandalına adı karıştırılan İ.S. ..." "Z.A.'nın eşi İ.A. tarafından suçlanan ve Z. ile el ele fotoğrafları basına sızdırılan İ.S., sessizliğini Bodrum'da da bozmadı", "Z.A.'nın eşi İ.A., fotoğrafı bir ihanet belgesi olarak niteleyip, kim karısının böyle bir fotoğraf çektirmesini ister ki açıklamasında bulundu". "... bürokrasi skandalındaki aslı, entrika ve rüşvet iddialarına bir bakanın da adı karıştı" "... zengin müteahhidin karım beni bir bakanla aldatıyor iddiasında, bu bakan kim? Sorusunun yanıtını bugün ortaya çıkan fotoğraflar verdi. Fotoğrafta Z.A.'nın birlikte görüldüğü kişi, dönemin Başbakan Yardımcısı ve Milli Savunma Bakanı olan İ.S. idi." şeklinde iddialarda bulunulmuştur.
Dava konusu yayınlar dava dışı İ.I.A. ile H.Z.A. arasındaki boşanma davasındaki davacı kocanın iddialarına dayanmaktadır. Boşanma davasındaki davacı İ.I.A. tarafından verilen dava dilekçesinde eşinin davranışlarından söz ederken, davacı İ.S.'den de bahsederek "çok uzun yıllar Türk Devletinin en üst kademelerinde görev yapmış bir siyaset adamı ve devlet gelenek ve göreneklerini son derece iyi bilmesi, devletin nasıl temsil edileceğini bilmesi gereken biri olarak yurtdışında Macaristan'da bir taverna ortamında davalı ile elleri kenetlenmiş şekilde fotoğraf çektirdiği belirtilmiştir. Bu belirtme eşinin davacı ile ilişkisi bulunduğu anlamında değildir, eşinin rahat davranışları ortaya konulmak istenmiştir. Dava konusu birden fazla yayında ise davacının boşanma davasında sözü edilen kadınla açıkça ilişkisi olduğu şeklinde yayın yapılmıştır. Yayında özle biçim arasındaki denge bozulmuştur. Eleştiri sınırları aşılmıştır. Somut olayın bu özelliği itibariyle yukarıda yazılan ilkelere uyulmadığı sonucuna varılmak gerekir. Bu nedenle takdir edilecek miktarda manevi tazminata karar verilmek gerekirken davanın reddedilmiş olması bozmayı gerektirmiştir.
Sonuç: Temyiz olunan kararın yukarıda gösterilen nedenlerle BOZULMASINA, 31.10.2001 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy