(818 S. K. m. 49) (743 S. K. m. 4, 24)
Davacı Selçuk vekili avukat tarafından davalı Nusret ve arkadaşları aleyhine 21.2.2000 gününde verilen dilekçe ile kişisel kusurdan kaynaklanan manevi tazminat istenmesi üzerine yapılan yargılama sonunda; mahkemece davanın kısmen kabulüne dair verilen 3.4.2001 günlü kararın Yargıtayda duruşmalı olarak incelenmesi davalılar vekili tarafından süresi içinde istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.
1- Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlarla yasaya uygun gerektirici nedenlere, özellikle delillerin değerlendirilmesinde bir isabetsizlik görülmemesine göre davalılardan Nusret ve Günal' ın aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları reddedilmelidir.
2- Davalılardan Şinasi, İsmail Hakkı ve Yücel'in temyiz itirazlarına gelince; dava, davalıların görevlerini kötüye kullanarak davacıya verdikleri manevi zararın tazminine ilişkindir. Mahkemece, dava kısmen kabul edilmiştir.
Adı geçen davalılar, davacı hakkında yapılan bir şikayetin soruşturulması amacıyla üniversite yönetimince soruşturmacı olarak görevlendirilmişlerdir. Görevlendirmenin kapsamı itibariyle uzun bir araştırma ve incelemeyi gerektirdiği soruşturma dosyası kapsamından anlaşılmaktadır. Davalıların bu incelemeyi yaparken kurumun iç düzenlemesini belirleyen disiplin yönetmeliğindeki sürelere uymadıkları, böylece öngörülen sürede soruşturma tamamlanmamış ve süre uzatımı da istenmemiş ise de, bu usulsüzlüklerden dolayı, davacının kişilik değerlerinin saldırıya uğradığı düşünülmemelidir. Her hukuka aykırı eylem kişilik haklarına saldırı oluşturmaz. Bunun için kişinin sosyal veya kişisel kişilik değerlerine bir saldırı olması gerekmektedir. Davacının kişiliğine yönelik bir saldırı yapıldığına dair de dosyada yeterli bir kanıt yoktur. Soruşturmanın objektif bir şekilde yapıldığı anlaşılmaktadır. Salt sürelere uymama olgusu, BK.nun 49. maddesi çerçevesinde kişilik haklarına saldırı oluşturamayacağından adı geçen davalılar hakkındaki davanın reddi yerine, kısmen kabul edilmesi bozmayı gerektirmiştir.
3- Davalılardan Nusret ve Günal' ın diğer temyiz itirazlarına gelince;
Kişilik hakları hukuka aykırı olarak saldırıya uğrayan kimse manevi tazminata hükmedilmesini isteyebilir. Hakim manevi tazminatın miktarını tayin ederken saldırı teşkil eden eylem ve olayın özelliği yanında tarafların kusur oranını, sıfatını, işgal ettikleri makamı ve diğer sosyal ve ekonomik durumlarını da dikkate almalıdır. Miktarın belirlenmesinde her olaya göre değişebilecek özel hal ve şartların bulunacağı da gözetilerek takdir hakkını etkileyecek nedenleri karar yerinde objektif olarak göstermelidir. Çünkü kanunun takdir hakkı verdiği hususlarda hakimin hak ve nısfetle hüküm vereceği Medeni kanun'un 4. maddesinde belirtilmiştir. Hükmedilecek bu para, zarara uğrayanda manevi huzuru doğurmaya gerçekleştirecek tazminata benzer bir fonksiyonu olan özgün bir nitelik taşır. Bir ceza olmadığı gibi mamelek hukukuna ilişkin zararın karşılanmasını da amaç edinmemiştir. O halde bu tazminatın sınırı onun amacına göre belirlenmelidir. Takdir edilecek miktar, mevcut halde elde edilmek istenilen tatmin duygusunun etkisine ulaşmak için gerekli olan kadar olmalıdır.
Davaya konu olan olayda davacı; adı geçen davalıların kasten şikayet dilekçesi verdiklerini, soruşturma açtırdıklarını inceleme yapanları yönlendirdiklerini ve olumsuz sicil düzenledikleri nedenlerine dayanarak tazminat isteminde bulunmuştur. Mahkemece, tüm bu dayanılan olgular gerçekmiş gibi değerlendirme yapılarak tazminat miktarı belirlenmiştir.
Ne var ki, davalılardan Nusret ve Günal, davacı hakkında yapılan şikayetin gereğini yaparak, atadığı kişilerce soruşturma yaptırmaları görevlerinin bir sonucudur. Bu bakımdan böyle bir yöntemin izlenmesinde kişisel kusurdan söz edilemez. Öte yandan davacı hakkında inceleme yapan soruşturmacıları ve çevreyi yönlendirdiği konusunda da bir kanıt bulunmamaktadır. Salt davalıların davacı hakkında olumsuz sicil düzenledikleri iddiası ise; idare mahkemesinin 5.5.1999 tarihli kararıyla "sübjektif kanaatle düzenlendiği belirtilerek" sicilin iptal edilmiş olması karşısında, davalıların sicil konusunda sübjektif davrandıkları, diğer anlatımla yansız olarak sicil düzenlemedikleri, böylece kişisel kusurları bulunduğu anlaşıldığından, salt bu olgu gözetilerek tazminat miktarının belirlenmesi gerekirken, davacı iddialarının tümünün doğru olduğunun kabulü ile tazminat miktarının buna göre belirlenmesi doğru değildir. Bu nedenle, hükmolunan tazminat miktarı uygun değildir. Daha alt düzeyde tazminata hükmedilmek üzere kararın bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Temyiz olunan kararın (2) sayılı bentte gösterilen nedenle davalılardan Şinasi, İsmail, Hakkı ve Yücel yararına, (3) sayılı bentte gösterilen nedenle davalılardan Nusret ve Günal yararına (BOZULMASINA), davalılardan Nusret ve Günal'ın diğer temyiz itirazlarının ilk betteki nedenlerle reddine ve davalılar yararına takdir olunan 97.500.000 lira duruşma avukatlık ücretinin davacıya yüklenmesine ve temyiz eden davalılardan peşin alınan harcın istek halinde geri verilmesine; 5.11.2001 gününde oyçokluğuyla karar verildi.
KARŞI OY YAZISI
Dava, kişilik haklarına saldırı iddiasına dayanan tazminat istemine ilişkindir.
Olay tarihinde davacı A.Ü. Tıp Fakültesi Çocuk Cerrahisi Ana Bilim Dalı Başkanı, davalılardan Günal A.Üniversitesi Rektörü, Nusret A.Ü.Tıp Fakültesi Dekanı diğer davalılar ise A.Ü.Tıp Fakültesinde görevli öğretim üyeleri olup davacı hakkındaki şikayetin soruşturmasını yapan soruşturma kurulu üyeleridir.
Davacı hakkında yapılan şikayet üzerine üniversite yönetimince soruşturma kurulu oluşturulmuş, görevlendirmenin kapsamına göre araştırma ve inceleme uzun sürmüştür. Davacı, davalıların kasten soruşturmanın uzun sürmesine neden olduklarını ayrıca, Nusret ve Günal'ın hakkındaki sicili olumsuz düzenledikleri için kişilik haklarına saldırıda bulunulduğunu manevi zararı doğduğunu ileri sürmüştür.
Soruşturmanın uzun sürmesine, şikayetin kapsamı soruşturma kurulu üyelerinin diğer tüm asli görevlerini de aksatmadan sürdürme zorunda kalmış olmaları ve soruşturmanın gösterdiği özellikler neden olmuştur. Bunda davalılara yüklenecek bir kusur bulunmadığı gibi, davalıların kasıtlarının varlığını gösteren bir kanıt da bulunmamaktadır. Bu nedenle soruşturmanın uzaması yüzünden davalıların hukuka aykırı eylemde bulunduklarını kabul etme olanağı yoktur. Sayın çoğunluğun bu konudaki görüşüne aynen katılıyorum.
Davalılar Günal ve Nusret'in davacının 1997 yılına ait sicilini "sübjektif kanaatle düzenledikleri" iddiasını kabul etme olanağı yoktur. Şöyle ki; dosya arasındaki delil, belge ve soruşturma raporuna göre, davacının başkan olarak görev yaptığı süre içinde Anabilim Dalı Akademik kurullarının gündemsiz oluşturulduğu ve çoğu kez görüşülen konuların tutanaklara geçirilmediği, hasta yatırılma sayısında öğretim üyeleri arasında eşitlik bulunmadığı ve poliklinik yataklarının %67,5 oranında kullanılmadığı (büyük oranda boş bırakıldığı), davacının Anabilim Dalı Başkanlığı otoritesini iyi kullanmadığı, sorunların çözümlenmesi için çaba göstermediği, bölüm çalışanları arasında kutuplaşmaların oluşmasına neden olduğu, bu durumun da geçimsizliklere ve inatlaşmalara yol açması sonucu Anabilim dalı içinde ve diğer Anabilim dalları arasındaki iletişimin koptuğu, bilimsel çalışmalar ve hasta hizmetleri yönünden Çocuk Cerrahisi Anabilim dalındaki çalışmaların durma noktasına geldiği anlaşılmaktadır. Davacının başkanı olduğu Çocuk Cerrahisi Anabilim dalında ortaya çıkmış olan bunca sorunlar varken davalılardan Tıp Fakültesi Dekanı ve Ankara Üniversitesi Rektörü olarak taşıdıkları yöneticilik sorumlulukları göz önünde tutulduğunda, davacı hakkında önceki yıllardaki siciline bakarak olumlu sicil düzenlemeleri beklenemezdi. Aksi halde yönettikleri kurumun iş göremez hale gelmesine göz yummak suretiyle görevlerini yapmamış olurlardı.
Davalıların davacının 1997 yılı sicilini olumsuz düzenlerken kin ve garez ile hareket ettikleri keyfi ve taraflı davrandıkları konusunda bir delil yoktur. idare Mahkemesindeki olumsuz sicilin iptali davasında önceki yıllardaki sicillerin olumlu düzenlenmiş olması gerekçesine dayanılmıştır. 1997 yılı sicilinin düzenlendiği sırada davacı hakkında yukarda açıklanan ciddi iddialara dayanan şikayet ile ilgili soruşturma sürmektedir. (Nitekim soruşturma raporuyla davacı hakkındaki olumsuzluklar belirlenerek disiplin cezası uygulaması yoluna gidilmiş itiraz üzerine, bu disiplin cezası esastan değil zamanaşımı süresi geçirildiği için iptal edilmiştir.)
idare Hukukunda bir amirin memuru ile ilgili olarak sicil düzenlerken, geçmiş yıllardaki görüş ve kanaatini değiştiremeyeceği gibi bir kural yoktur, insanın sürekli aynı kalacağı aynı davranışları göstereceği kabul edilemez. Çünkü insan değişim gösteren bir varlıktır, bu değişim olumlu yönde olabileceği gibi olumsuz yönde de olabilir. Bu nedenle bir memurla ilgili olarak bir kez sicil düzenlemekle yetinilmeyerek her yıl yeniden sicil düzenlenmesi zorunluluğu ortaya çıkmıştır.
Böyle olunca, davalıların davacının 1997 yılına ait sicilini düzenlerken sübjektif davranarak yanlı olarak sicil düzenlendikleri konusunda somut hiçbir delil bulunmadığı için, kişisel kusurlarından söz edilemeyeceğinden, davalılar Günal ve Nusret hakkındaki davanın da tümden reddi gerektiği görüşünde olduğumdan sayın çoğunluğun adı geçen davalıların davacıya ait 1997 yılı siciline yanlı olarak düzenledikleri biçimindeki kabullerine katılamıyorum. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy