(2709 S. K. m. 135) (507 S. K. m. 1)
Dava: Davacılar Emrullah ve arkadaşları vekili Avukat Özcan Taştan tarafından, davalı İçel Esnaf ve Sanatkarlar Odası aleyhine 30.5.2001 gününde verilen dilekçe ile davalı odaya kaydedilmelerinin istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davacıların vergiden muaf esnaf olduklarının tespitine dair verilen 16.10.2001 günlü kararın Yargıtay'ca incelenmesi davalı vekili tarafından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü:
Karar: Dava, esnaf odasına kaydedilme isteğine ilişkindir. Davacılar, üyelik başvurularının haksız olarak reddedildiğini belirterek odaya üye olarak kaydedilmelerine karar verilmesini istemektedirler. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş ve kararı davalı temyiz etmiştir.
Anayasanın 135. maddesine göre, meslek kuruluşları kamu kurumu niteliğindedir. Aynı düzenleme 507. sayılı Esnaf ve Küçük Sanatkarlar Yasası'nın 1. maddesinde de yer almıştır. Uyuşmazlık Mahkemesinin 24.12.1980 gün ve 1980/7-7 sayılı kararında, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının yönetsel yapı içinde bulunan ve kamu hizmeti gören idari birimler olduğu, odalara kayıt işlemlerinin ise idari işlem niteliği taşıdığı belirtilmektedir.
Somut olayda, kamu kurumu niteliğinde olan davalıya husumet yöneltilerek kurumu kayıt işlemleri bakımından belli doğrultuda idari işlem tesis etmeye zorlayıcı hüküm kurulması amaçlandığına göre, talep ve işlemin idari nitelik taşıdığı kabul edilmek gerekir. Bu duruma göre, bu tür uyuşmazlık idari yargı yerinde görülmelidir. Bir mahkemenin görevli olup olmadığı hususu kamu düzenine ilişkin olup, açıkça veya hiç ileri sürülmese de re'sen nazara alınır. Şu durum karşısında mahkemece, yargı yolu bakımından da dava dilekçesinin reddine karar verilmesi gerekirken işin esasının incelenmiş olması bozmayı gerektirmiştir.
Sonuç: Temyiz olunan kararın yukarıda açıklanan nedenle BOZULMASINA, nedenine göre diğer temyiz itirazlarının incelemesine yer olmadığına ve peşin alınan harcın istek halinde geri verilmesine oybirliği ile karar verildi.(¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy