(1086 S. K. m. 425, 389)
Davacı Hüseyin Keskin tarafından, davalı Arif Keskin aleyhine 28/6/2001 gününde verilen dilekçe ile maddi ve manevi tazminat istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın kısmen kabulüne dair verilen 3/12/2002 günlü kararın Yargıtay'ca incelenmesi davalı vekili tarafından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten soma tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.
Dava, haksız eylem nedeniyle maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir. Mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiş; hüküm, davalı tarafından temyiz olunmuştur.
Davacı, davalının haksız olduğunu bildiği halde açtığı davalar nedeniyle seyahat giderleri yaptığım, ayrıca işlerinden kaldığını ileri sürerek maddi ve manevi tazminat istemlerinde bulunmuş; mahkemece de, davalı tarafından açılan hukuk ve şikayeti üzerine görülen kamu davaları nedeniyle, davacının işten kaldığı süreler itibariyle gelir kaybı ile yapmak zorunda kaldığı ulaşım giderleri, maddi tazminat kapsamında hüküm altına alınmıştır. Manevi tazminat istemi ise. Anayasal hak arama özgürlüğünün kullanılması gerekçe gösterilerek reddedilmiştir.
Talep olunan ve mahkemece de kabul gören ulaşım giderleri, hukuk ve ceza yargılaması sırasında yapılmıştır. Hukuk davası sırasında yapılan ulaşım masraflarının, yargılama gideri niteliğinde bulunduğu açıktır (HUMK.m.423/b.5).
Bir hukuk davasında, karşı tarafa yükletilmesi gereken yargılama giderleri, o davanın ayrıntısı niteliğinde olup, talep olmasa bile, mahkemece doğrudan (re'sen) asıl hükümle birlikte karara bağlanması gerekir. Nitekim bu yön, yargılama gideri anlamında vekalet ücreti bakımından 29.5.1957 tarih ve 4116 sayılı İBK.' da açıklanmıştır. Buna bağlı olarak, yargılama giderine, ancak asıl davada hükmedilebilir. Asıl davanın kesinleşmesinden sonra, o davaya ilişkin yargılama giderleri ayrı bir dava konusu yapılamaz.
Mahkemece, yukarıda açıklanan kurallara ve ilkelere aykırı olarak, maddi tazminat isteminin bu bölümünün kabulü usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
Diğer yandan, bir tarafın haksız davranışından ötürü sanık olarak ceza mahkemesinde yargılanan kişi, yargılama nedeniyle katlanmak zorunda kaldığı giderlerden ötürü, genel hükümler çerçevesinde bir hukuk mahkemesine başvurarak istemde bulunabilir.(15.12.1948 tarih ve 25/10 sayılı İBK.) Bu nedenle, kural olarak, haksız şikayet nedeniyle ceza yargılaması sırasında yapılmak zorunda kalınan giderler istenilebilir. Somut olayda davacı, davalının şikayeti üzerine yargılanmış ve beraat kararı verilmiştir. Mahkemece, şikayetin kötü niyetli olup olmadığı yönündeki sorun, manevi tazminat istemi bakımından çözümlenmiş ve şikayet hakkının hukuka uygun sınırlar içinde kullanıldığı benimsenmiştir. Buna karşın, ceza yargılamasındaki ulaşım giderleri anlamında maddi tazminat istemi bakımından, aynı kararda şikayetin haksız olduğu kabul edilerek, bu kalem istek hükme bağlanmıştır. Temyize getirenin sıfatına göre, şikayetin haksız olmadığı yönü usul kazanılmış hak oluşturduğu gibi; Kararda,şikayetin manevi tazminatının istemi bakımından haklı maddi tazminat istemi bakımından ise haksız olduğu gibi bir çelişki de (HUMK.m.389) bozma nedenidir.
Davacının gerek hukuk ve gerekse de ceza yargılaması nedeniyle işten kalmasına dayalı maddi tazminat istemi de söz konusudur ve mahkemece kısmen kabul görmüştür.Bu kalem istek, genel hükümler çerçevesinde dava konusu yapılabilir ve şikayet veya dava yolunun açık kötüye kullanılması halinde kabul görebilir. Oysa ki, yukarıda vurgulandığı biçimde, mahkemece,şikayetin ve dava hakkının hukuka uygun sınırlar içinde kullanıldığı benimsenmiş ve bu yön davalı yararınada usuli kazanılmış hak oluşturmuştur. Bu kalem istek bakımından da davanın reddi yerine, gerekçede de çelişkiye düşülmek suretiyle kısmen kabul kararı verilmesi, bozma nedenidir.
Tüm bu açıklamalar ışığında, mahkemece yapılacak iş, maddi tazminat istemlerinin de reddine karar vermektir. Yetersiz ve yanılgılı gerekçelerle maddi tazminat istemlerinin kısmen kabulüne karar verilmiş bulunması, bozmayı gerekmiştir.
Sonuç: Temyiz olunan kararın, yukarıda gösterilen nedenlerle BOZULMASINA; peşin alınan harcın istek halinde geri verilmesine 5/5/2003 gününde oybirliği ile karar verildi.(¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy