(4721 S. K. m. 2) (818 S. K. m. 96)
Dava: Davacı Hatice Canan Öztornacı vekili Avukat Erdinç Mutlu tarafından, davalı Eyüp Şahin aleyhine 17.10.2003 gününde verilen dilekçe ile maddi ve manevi tazminat istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın reddine dair verilen 4.5.2004 günlü kararın Yargıtay'ca incelenmesi davacı vekili tarafından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.
Karar: Dava, haksız eylem nedeniyle maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir. Mahkemece, davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacı tarafından temyiz olunmuştur.
Davacı, davalının miras bırakanı ile kira sözleşmesi yaptığını ve kiralananda özel dershane işlettiğini; davalının açtığı tahliye davasının reddedildiğini; buna rağmen, davalı tarafından gazeteye ilan verilerek kendisi ve işlettiği dershane hakkında olumsuz söylentiler çıkmasına neden olunduğunu; ilanlar yüzünden iş çevresinde zor duruma düşürüldüğünü; ayrıca, öğrenci kaybına uğradığını ileri sürerek maddi ve manevi tazminat isteminde bulunmuştur.
Davalı, davacının sözleşmede yer alan devir yasağını ihlal ettiğini ve ilan verilmesine neden olduğunu; ilanın, sözleşmeden kaynaklanan hakkın kullanımı niteliğinde bulunduğunu savunmuştur.
Mahkemece, üçüncü kişileri sözleşme hükümlerinden haberdar etmek ve ileride olumsuz bir durumla karşılaşılmaması için söz konusu ilanların verildiği; davacının sözleşme hükümlerine aykırı olarak yanına ortak aldığı ve kiralananı devretme girişimlerinde bulunduğu; ilanın da sözleşme hükümlerini tekrardan ibaret olduğu ve davacının kişilik haklarına saldırı niteliği taşımadığı; davacının, kendi kusurlu davranışları ile ilanların yapılmasına neden olduğu ve bu durumda maddi ve manevi zararın söz konusu edilemeyeceği gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.
Davacı ile davalının miras bırakanı arasında, 28.5.1998 başlangıç tarihli kira sözleşmesinin yapıldığı yönü çekişmesizdir. Kira sözleşmesinin 5. maddesi: Kiralananın kullanım şekli, münhasıran dershane ve etüt merkezidir. Kullanım şekli değiştirilemez. Kiracı, kiralananı üçüncü şahıslara devredemez, kiralayamaz. Hısımlık derecesi ne olursa olsun üçüncü şahıslara tahsis edip kullandıramaz. Ortak alamaz, ortak olduğu kişi veya kuruluşlara tahsis edip kullandıramaz. biçimindedir. Davacı, kiralanan yerde Atam Dershanesi adı altında özel eğitim faaliyetinde bulunmuştur. Davalı, davacının sözleşmenin 5. maddesine aykırı davrandığını ileri sürerek tahliye isteminde bulunmuş ve Bursa 2. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2000/923-2001/398 sayılı ilamı ile davacı Hatice Canan Öztornacı'nın, kişi olarak kiraladığı yeri Atam Ltd. Şti.'ne devretmesi akde aykırılık niteliğinde görülerek tahliye kararı verilmiştir. Temyiz istemi üzerine Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin 11.6.2001 günlü kararı ile hüküm onanmış; karar düzeltme incelemesi sırasında ise, 10.7.2001 tarihinde: ...Dosyaya ibraz olunan belgelerden ve banka hesap özetlerinden 2000 yılı Ocak ayından itibaren kira bedellerinin davacının banka hesabına Özel Atam Etüt adına yatırıldığı, davacının ihtarın keşide edildiği 9.6.2000 tarihine kadar kira paralarının davalı şirket adına ödenmiş olmasına karşı çıkmadığı anlaşılmaktadır. Bu durumda akde aykırılık hususunda davacının zımni muvafakati bulunduğu gibi, aykırılığın giderilmesi hususunda yapılan işlemler nazara alındığında davalıya tanınan 7 günlük sürenin makul bir süre olmadığı bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesi gerektiği... gerekçe gösterilerek bozma kararı verilmiş; mahkemenin bozma yönünde davanın reddine dair 25.10.2001 günlü kararı da, temyiz ve karar düzeltme aşamalarından geçmek suretiyle 30.4.2002 tarihinde kesinleşmiştir. Şu gelişim biçimi itibariyle, davalı ile davacı tarafından işletilen Özel Atam Dershanesi arasında eylemli olarak kira sözleşmesi bulunduğu saptanmış ve kesinleşmiş yargı kararı ile davacının akde aykırı davranmadığı da belirlenmiştir. Bu olgulara rağmen ve tahliye istemli davanın reddine ilişkin kararın kesinleşmesinden bir yılı aşkın süre sonra, 27-28-29/8/2003 tarihlerinde davaya konu ilanlar yapılmıştır.
İlanlarda: Muradiye Mahallesi, 2. Murat Cad. No:5 (Altıparmak-Arıcan arası) Özel Atam Dershanesi Mülkiyetimde kiracıdır. Mülkiyeti kiraya verme, ortak olma, devretme hakları şahsıma aittir. Hiçbir şekilde haberim olmadan değişiklik yapılamaz. Üçüncü şahıslara duyurulur. Mal sahibi: Eyüp Şahin ifadelerine yer verilmiştir.
Davalı tarafından, ilanda yer alan hususların sözleşmede düzenlendiği ve hakkın kullanılması niteliğini taşıdığı savunulmuş; mahkemece de, yapılan ilanlar hukuka uygun sınırlar içinde değerlendirilmiştir. İlanda yer alan konunun sözleşmede düzenlendiği doğrudur. Ancak, yalnız tarafları arasında değer taşıyan; bu nedenle de, taraflarınca ihlal edilebilecek olan sözleşme hükümlerinin; sözleşmeye göre üçüncü kişi durumunda bulunanlara, bu biçimde duyurulmasının hukuken bir değeri ve sonucu bulunmamaktadır. Diğer yandan, sözleşmeden kaynaklanan hakkın ihlali durumunda da, yine sözleşme çerçevesinde hukuki himaye (dava) yolu açıktır. Nitekim somut olayda bu yola başvurulmuş ve yargı yerince sonuçlandırılmıştır. Kesinleşmiş yargı kararı ile belirlenen hukuki duruma karşın ve aradan uzunca bir süre de geçtikten sonra, davalı tarafından yazılı biçimde verilen ilanın, sözleşme kapsamında değerlendirilme olanağı bulunmamaktadır. Bu biçimde bir ilan yapma zorunluluğu da kabul edilemeyeceğine göre; davalının tutumu, dürüst davranma kuralına aykırılık niteliğinde olup; hukuk düzeni tarafından da korunamaz (TMK. m. 2). Davacının yaptığı işin niteliği göz önünde bulundurulduğunda; salt ilanlar nedeniyle ticari itibarının zedeleneceği ve ileri sürüldüğü şekilde öğrenci kaybına uğrayabileceği açıktır. Şu durumda, haksız eylemin zarar öğesi de gerçekleşmiş sayılmalıdır. Açıklanan nedenler karşısında, davacının zararının kapsamı belirlenmelidir. Mahkemece, yazılı gerekçelerle istemin reddi doğru görülmemiş ve bozmayı gerektirmiştir.
Sonuç: Temyiz olunan kararın, yukarıda gösterilen nedenlerle BOZULMASINA ve peşin alınan harcın istek halinde geri verilmesine 26.09.2005 gününde oyçokluğuyla karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy