(818 S. K. m. 41)
Dava: Davacı E. Madencilik ve Tic. A.Ş. vekili Avukat S. Güngör tarafından, davalılar Orman Genel Müdürlüğü ve diğerleri aleyhine 22/11/2001 gününde verilen dilekçe ile haksız el konulan iş makineleri nedeniyle maddi tazminat istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın kısmen kabulüne dair verilen 24/3/2004 günlü kararın Yargıtay'ca incelenmesi davalı Orman Genel Müdürlüğü vekili tarafından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü:
Karar: 1- Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlarla yasaya uygun gerektirici nedenlere, özellikle delillerin değerlendirilmesinde bir isabetsizlik görülmemesine göre davalının aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları reddedilmelidir.
2- Davalının diğer temyiz itirazlarına gelince; dava haksız el konulan iş makineleri nedeniyle oluşan zarara ilişkindir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş ve karar davalı tarafından temyiz edilmiştir.
Davacı şirketin sahip olduğu maden ocağı ruhsatı süresi 1.2.1997 tarihinde bitmiş ve 10.7.1997 tarihinde daha geniş bir alan için yeniden ruhsat almıştır. Ruhsat sahasının orman sınırları içinde kalması nedeniyle, yeni ruhsat sahasında çalışma yapabilmesi için ayrıca orman idaresinin de iznine ihtiyaç olduğundan davacı izin isteğinde bulunmuş ancak sonucunu beklemeden işletme çalışmaları yapmaya başlamıştır. Bunun üzerine 18.8.1997 tarihinde izinsiz maden ocağı işletildiği gerekçesiyle tutanak tutularak maden sahasında kullanılmakta olan iş makinelerine el konulmuştur. Bundan sonra gerekli olan izin davalı idarece 2.9.1997 tarihinde verilerek ocak sahası 24.9.1997 tarihinde davacıya teslim edildiği halde, el konulan iş makineleri iade edilmemiştir. Bu durumda davacı, ocak sahasında yasal olarak çalışma yapma koşullarının tamamlandığı 24.9.1997 tarihinden itibaren zarar isteyebilir. Mahkemece bu yön gözetilmeden 18.8.1997 tarihi esas alınarak zarar hesaplanması ve hüküm altına alınması doğru değildir. Diğer taraftan, zararın artmasını önlemek için, davacının kendisine düşen görevleri yerine getirip getirmediği, bu yönde gerekli çabayı sarf edip etmediği üzerinde de durulmalıdır. Bu bağlamda, davalının el koyduğu iş makinelerinin belli koşullar yerine getirildiğinde, ceza davası sonuçlanmadan önce davacıya iade edilebilme olanağı bulunduğuna göre davacının neler yapması gerektiği, bunları yerine getirip getirmediği araştırılmalı, bir eksiği belirlenirse zararın denkleştirilmesi ilkesi uyarınca bölüşük kusur indirimi yapılmalı, eksiği yoksa şimdiki gibi karar verilmelidir.
Bunun yanında, mahkemece hükme esas alınmış olan bilirkişi raporunda, dava konusu iş makinelerinden mahrumiyet nedeniyle zarar hesabı yapılırken her yıl için o yılın birim fiyatlarını esas alınması gerektiği halde, 1997-2001 döneminin tamamı için 2001 yılı fiyatları esas alınarak hesaplama yapılmış olması da doğru olmadığından karar bozulmalıdır.
3- Dava konusu olaya ilişkin suç tutanağında, davalı Ramazan Ceren'in adının yanında Or. İşletme Müd. unvanı yer almaktadır. Dava dosyasında bunun dışında adı geçen davalının görevini gösteren başka bilgi ve belge de bulunmamaktadır. O halde öncelikle bu davalının görevinin ne olduğu belirginliğe kavuşturulmalı, şayet Orman İşletme Müdürü olarak görevli olduğu anlaşılırsa, el konulan iş makinelerinin iadesi hakkında görev ve sorumluluğu olacağı gözetilmelidir. Bu durumda ise el koyma nedenlerinin ortadan kalkmasından sonra iş makinelerinin davacıya iadesi için üzerine düşen görevleri tam yapıp yapmadığı üzerinde durularak sonucuna göre karar verilmelidir. Yerel mahkemece bu yön üzerinde durulmadan eksik inceleme sonucu, adı geçenin iade konusunda görevinin olmadığı gerekçesiyle hakkındaki davanın reddine karar verilmiş olması bozmayı gerektirmiştir.
Sonuç: Temyiz olunan kararın 2 ve 3 sayılı bentlerde gösterilen nedenlerle BOZULMASINA, davalının diğer temyiz itirazlarının ise 1 sayılı bentte gösterilen nedenlerle reddine ve peşin alınan harcın istek halinde geri verilmesine, 10.10.2005 gününde oyçokluğu ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy