(2886 S. K. m. 51) (3213 S. K. m. 46)
Davacı Hazine vekili Avukat F. Hisarcıklılar tarafından, davalı K. Kayseri Bims İşl. Tah. San. Tic. A.Ş. aleyhine 14.9.2001 tarihinde verilen dilekçe ile izinsiz maden çıkarılmasından doğan zararın tazmininin istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın reddine dair verilen 6.5.2003 tarihli kararın Yargıtay'ca tetkiki davacı vekili tarafından süresi içerisinde istenilmekle temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.
Dava, izinsiz maden çıkarılmasından doğan zararın tazminine ilişkindir. Mahkemece, davalının ruhsata dayalı olarak maden çıkardığı belirtilerek dava reddedilmiştir.
Dava gününde yürürlükte bulunan kanun ve genel tebliğ hükümlerinden Maliye Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğü'nün 25.1.1995 gün ve 202 sıra no.lu Milli Emlak Genel Tebliği ile, Hazinenin özel mülkiyetinde yada devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmaz malların Maliye Bakanlığından önceden izin alınmak suretiyle 2886 sayılı Devlet İhale Yasasının 51/9. maddesine göre pazarlık usulü ile ruhsat sahiplerine kiraya verileceği belirtilmiş bulunmaktadır.
Yine 3213 sayılı Maden Kanununa göre, Hazinenin özel mülkiyetinde yada devletin hüküm ve tasarrufu altındaki arazilerin senelik kira bedeli belirlenirken ocaktan çıkan malzemenin bedeli değil, yalnızca arazinin kullanım bedelinin dikkate alınarak takdir edileceği belirtilmiştir.
3213 sayılı Maden Yasasının 46. maddesinin 1. fıkrası Maden arama dönemi içinde arama sahası özel mülkiyete konu gayrimenkul üzerinde kullanma amacına münhasır olmak üzere belirli süreler için madenci, bakanlığa müracaat ile irtifak ve/veya intifa hakkı tesisi isteyebilir. 2. fıkrası irtifak ve/veya intifa hakkı karşılığı Kamulaştırma Kanununa uygun olarak seçilecek bilirkişiler tarafından tespit edilir. 3. fıkrası; Arama süresi sonunda ön işletme talebi söz konusu olduğu takdirde tesis edilen irtifak ve/veya intifa hakkının süresi ön işletme süresini geçmemek kaydıyla uzatabilir demektedir.
2886 sayılı Devlet İhale Yasasının 51/9. maddesine göre kullanışlarının özelliği, idarelere yararlı olması veya ivediliği sebebiyle kapalı veya açık teklif yöntemleriyle ihalesi uygun görülmeyen, devletin özel mülkiyetindeki taşınır ve taşınmaz malların kiralanması, trampa ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ile devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kiralanması ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi işlerinin ihalesi pazarlık usulüyle yapılabileceği belirtilmiştir.
Yukarıda anılan madde hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, maden ruhsat sahası içerisinde kalan Hazinenin özel mülkiyetinde yada devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmazların ancak ruhsat sahibince kullanım bedeli karşılığında kiralandıktan sonra söz konusu sahada faaliyette bulunabileceği açıktır.
Somut olayda, davalı maden ruhsatına dayalı olarak faaliyet gösterirken, ruhsat almış olduğu sahayı kiralaması gerekirdi. Mahkemece, anılan yön gözetilerek davacı yararına tazminat kapsamının belirlenmesi gerekirken, yazılı gerekçe ile istemin reddedilmiş olması bozmayı gerektirmiştir.
Sonuç: Temyiz edilen kararın yukarda gösterilen sebeple BOZULMASINA 28.03.2005 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy