(2709 S. K. m. 12, 17, 36) (4721 S. K. m. 24, 25) (818 S. K. m. 41, 49)
Dava: Davacı Nuri Yavuz vekili Avukat Serkan Acavut tarafından, davalı TEDAŞ Gaziantep Elektrik Dağıtım Müessesesi aleyhine 29/12/2006 gününde verilen dilekçe ile manevi tazminat istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın kısmen kabulüne dair verilen 20/03/2008 günlü kararın Yargıtay'ca incelenmesi davalı vekili tarafından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü:
Karar: Dava haksız şikayet nedeniyle kişilik haklarına saldırıdan dolayı manevi tazminat istemine ilişkindir. Yerel mahkemece istemin bir bölümü kabul edilmiş; karar, davalı tarafından temyiz olunmuştur.
Davacı, davalı tarafından haksız olarak şikayet edildiğini, bu yüzden kişilik haklarının zarar gördüğünü iddia etmek suretiyle manevi tazminat isteminde bulunmuştur.
Mahkemece, istemin kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Karar, davalı tarafından temyiz edilmiştir.
Şikayet hakkı, diğer bir deyimle hak arama özgürlüğü; Anayasa'nın 36. maddesinde; Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir şeklinde yer almıştır. Hak arama özgürlüğü bu şekilde güvence altına alınmış olup; kişiler, gerek yargı mercileri önünde gerekse yetkili kurum ve kuruluşlara başvurmak suretiyle kendilerine zarar verenlere karşı haklarının korunmasını, yasal işlem yapılmasını ve cezalandırılmalarını isteme hak ve yetkilerine sahiptir.
Anayasanın güvence altına aldığı hak arama özgürlüğünün yanında, yine Anayasanın Temel Haklar ve Hürriyetlerin Niteliği başlığını taşıyan 12. maddesinde herkesin kişiliğine bağlı dokunulmaz, devredilmez, vazgeçilmez temel hak ve özgürlüklere sahip olduğu belirtildikten başka, 17. maddesinde de, herkesin yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahip bulunduğu da düzenleme altına alınmış bulunmaktadır. Türk Medeni Kanunu'nun 24. maddesinde, kişilik haklarına yapılan saldırının unsurları belirtilmiş ve hukuka aykırılığı açıklanmıştır. 25. maddesinde ise, kişilik haklarına karşı yapılan saldırının dava yolu ile korunacağı açıklanmış, BK.nun 49. maddesinde ise saldırının yaptırımı düzenlemiştir.
Hak arama özgürlüğü ile kişilik haklarının karşı karşıya geldiği durumlarda; hukuk düzeninin bu iki değeri aynı zamanda koruma altına alması düşünülemez. Daha az üstün olan yararın, daha çok üstün tutulması gereken yarar karşısında o olayda ve o an için korumasız kalmasının uygunluğu kabul edilecektir. Hak arama özgürlüğü, diğer özgürlüklerde olduğu gibi sınırsız olmayıp Kişi salt başkasını zararlandırmak için bu hakkı kullanamaz. Bu hakkın hukuken korunabilmesi ve yerinde kullanıldığının kabul edilebilmesi için şikayet edilenin cezalandırılmasını veya sorumlu tutulmasını gerektirecek yeterli kanıtların mevcut olması da zorunlu değildir. Şikayeti haklı gösterecek bazı emare ve olguların zayıf ve dolaylı da olsa varlığı yeterlidir. Bunlara dayanarak başkalarının da aynı olay karşısında davalı gibi davranabileceği hallerde şikayet hakkının kullanılmasının uygun olduğu kabul edilmelidir. Aksi halde şikayetin hak arama özgürlüğü sınırları aşılarak kullanıldığı, kişilik değerlerine saldırı oluşturduğu sonucuna varılmalıdır.
Davacı, 4 yıl önce satın aldığı, evin elektrik aboneliği görünmediğinden elektrik faturası gelmediğini, yapılan kontrolde kaçak elektrik kullandığı gerekçesiyle elektrik sayacının söküldüğünü ve hakkında icra takibi yapıldığını, açtığı menfi tespit davası sonunda davalı kurum kayıtlarında yapılan hata nedeniyle fatura gönderilmediği belirlenerek kaçak elektrik kullanmadığının anlaşıldığını, haksız olarak hırsızlık suçundan dolayı Cumhuriyet Savcılığına şikayette bulunan davalının kişilik haklarına saldırıda bulunulduğunu ileri sürerek manevi tazminat isteminde bulunmuştur. Davalı ise davacının satın aldığı evi boşaltan abone yerine ve abone olmadan elektrik kullanması nedeniyle hakkında yasal işlem yapıldığını belirterek davanın reddedilmesi gerektiğini savunmuştur.
Somut olayda davacı, 26.09.2000 günü evi satın almış olup abone sözleşmesi yapmadan 4 yıl boyunca elektrik kullanmıştır. Davalı kurum çalışanları tarafından davacının abone olmadan elektrik kullandığının anlaşılması üzerine kaçak elektrik tutanağı düzenlenerek davacı hakkında elektrik hırsızlığı suçundan dolayı Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunulmuştur. Davacının eyleminin hukuki nitelikte bulunması ve hırsızlık kastı olmaması nedeniyle beraatine karar verilmiştir. Davacının abone olmadan usulsüz olarak elektrik kullandığı dosya arasındaki bilgi ve belgelerden anlaşıldığı ve davalı idarenin davacının hırsızlık suçunun işlendiği yönünde emare bulunması nedeni ile şikayetçi olduğu sonucuna varılmalıdır. Olayın gelişimi ve yukarıda açıklanan ilkeler gözetildiğinde, şikayet hakkını hak arama özgürlüğü kapsamında kullanan davalının eylemi, davacının kişilik haklarına saldırı oluşturmaz ve davalının manevi tazminat ile sorumlu tutulmasını gerektirmez. Yerel mahkemece açıklanan yönler gözetilerek istemin tümden reddedilmesi gerekirken, yerinde olmayan gerekçeyle yazılı biçimde karar verilmiş olması usul ve yasaya uygun düşmediğinden kararın bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Temyiz olunan kararın yukarıda gösterilen nedenlerle BOZULMASINA ve peşin alınan harcın istek halinde geri verilmesine 13.02.2009 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy