(2709 S. K. m. 12, 17, 36) (4721 S. K. m. 24, 25) (818 S. K. m. 49)
Dava: Davacı Yusuf Şanlı tarafından, davalı Mesut Aytekin aleyhine 17/11/2005 gününde verilen dilekçe ile haksız şikayet nedeniyle manevi tazminat istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın kısmen kabulüne dair verilen 12/12/2006 günlü kararın Yargıtay'ca incelenmesi davalı vekili tarafından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü.
Karar: Dava dilekçesinde, avukat olan davacıyı davalının Antalya Baro Başkanlığına verdiği 15/7/2004 tarihli dilekçe ile Gazipaşa gazetesi sahibi olarak serbest ticaret yaptığı, görevini kötüye kullanmak suçundan dolayı Alanya Asliye Ceza Mahkemesinde yargılandığı, sahibi olduğu gazetede devleti küçük düşürerek manevi şahsiyeti ile oynadığı, basın yasasına muhalefet ederek haber yaptığı, devleti küçük düşürdüğü isnatlarında bulunarak haksız şikayet ettiği iddiasıyla manevi tazminat istenmiştir.
Mahkemece taraflar arasında ihtilaflar olduğu, nitekim davacının davalıya basın yolu ile hakaret ettiğinden mahkum olduğu ve yine davalının şikayeti üzerine Alanya Asliye Ceza Mahkemesinde görevi kötüye kullanmaktan yargılanıp beraat ettiği belirtilerek davalının adli makamlara şikayet etmekle yetinmeyip bu kez mesleği açısından bağlı bulunduğu Antalya Barosuna davacıyı şikayet etmesinin meslektaşları tarafından soruşturulmasına neden olunmasının haksız davranış olduğu, hak arama özgürlüğü içerisinde hareket ettiğini göstermeyeceği gerekçesiyle istem kısmen kabul edilmiştir.
Şikayet hakkı, diğer bir deyimle hak arama özgürlüğü; Anayasa'nın 36. maddesinde; Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir şeklinde yer almıştır. Hak arama özgürlüğü bu şekilde güvence altına alınmış olup; kişiler, gerek yargı mercileri önünde gerekse yetkili kurum ve kuruluşlara başvurmak suretiyle kendilerine zarar verenlere karşı haklarının korunmasını, yasal işlem yapılmasını ve cezalandırılmalarını isteme hak ve yetkilerine sahiptir.
Anayasanın güvence altına aldığı hak arama özgürlüğünün yanında, yine Anayasanın Temel Haklar ve Hürriyetlerin niteliği başlığını taşıyan 12. maddesinde herkesin kişiliğine bağlı dokunulmaz, devredilmez, vazgeçilmez temel hak ve özgürlüklere sahip olduğu belirtildikten başka, 17. maddesinde de, herkesin yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahip bulunduğu da düzenleme altına alınmış bulunmaktadır.
Türk Medeni Kanunu'nun 24. maddesinde, kişilik haklarına yapılan saldırının unsurları belirtilmiş ve hukukA aykırılığı açıklanmıştır. 25. maddesinde ise, kişilik haklarına karşı yapılan saldırının dava yolu ile korunacağı açıklanmış, BK'nun 49. maddesinde ise saldırının yaptırımı düzenlemiştir.
Hak arama özgürlüğü ile kişilik haklarının karşı karşıya geldiği durumlarda; hukuk düzeninin bu iki değeri aynı zamanda koruma altına alması düşünülemez. Daha az üstün olan yararın, daha çok üstün tutulması gereken yarar karşısında o olayda ve o an için korumasız kalmasının uygunluğu kabul edilecektir. Hak arama özgürlüğü, diğer özgürlüklerde olduğu gibi sınırsız olmayıp kişi salt başkasını zararlandırmak için bu hakkı kullanamaz. Bu hakkın hukuken korunabilmesi ve yerinde kullanıldığının kabul edilebilmesi için şikayet edilenin cezalandırılmasını veya sorumlu tutulmasını gerektirecek yeterli kanıtların mevcut olması da zorunlu değildir. Şikayeti haklı gösterecek bazı emare ve olguların zayıf ve dolaylı da olsa varlığı yeterlidir. Bunlara dayanarak başkalarının da aynı olay karşısında davalı gibi davranabileceği hallerde şikayet hakkının kullanılmasının uygun olduğu kabul edilmelidir. Aksi halde şikayetin hak arama özgürlüğü sınırları aşılarak kullanıldığı, kişilik değerlerine saldırı oluşturduğu sonucuna varılmalıdır.
Somut olayda; taraflar arasındaki ihtilaflar ve davacı hakkında açılan ceza davaları gözetildiğinde davalının avukat olan davacıyı mensup olduğu meslek kuruluşu olan Antalya Barosuna şikayet etmesi için yeterli emare mevcuttur. Sırf adli merciiler dışında Baroya şikayet etmesi ile davalının şikayet hakkını kötüye kullandığından söz edilemez. Şu durumda istemin reddi gerekir. Anılan yön gözetilmeden verilen karar usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirmiştir.
Sonuç: Temyiz olunan kararın yukarıda gösterilen nedenle BOZULMASINA ve peşin alınan harcın istek halinde geri verilmesine 05.03.2009 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy