(2004 S. K. m. 257)
Dava: Davacı B. Belediyesi-Hollanda vekili tarafından, davalı M. K. aleyhine 28.03.2013 gününde verilen dilekçe ile ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; talebin reddine dair verilen 01.04.2013 günlü kararın Yargıtay'ca incelenmesi davacı-alacaklı vekili tarafından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü:
Karar: Dava, ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz davasıdır. Mahkemece, talebin reddine karar verilmiş; karar, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Davacı vekili, davalıya malvarlığı olmadığına dair beyanı gereğince, davacı Hollanda ülkesi Breda belediyesi tarafından sosyal yardım ödendiğini, ancak sonraki aşamalarda yapılan araştırmada, davalının Türkiye'de taşınmazları olduğunun anlaşıldığını, sosyal yardım ödenmesi koşullarını davacının taşımadığını, bu nedenle Belediye tarafından ödenen sosyal yardımların geri alınmasına karar verildiğini, bu konuda dava açacaklarını, ancak öncesinde mal varlığının kaçırılmasının önlenmesi için taşınmazları üzerine ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz verilmesini talep etmiştir.
Mahkemece, koşulların gerçekleşmediği gerekçesiyle talep reddedilmiştir.
Uyuşmazlığın para alacağına ilişkin olması nedeniyle taşınmazlar üzerine konulması istenen ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmesi doğrudur. Ancak, İcra İflas Yasası'nın 257/1. maddesi gereğince, rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı, borçlunun yedinde veya üçüncü şahısta olan taşınır ve taşınmaz mallarını ve alacaklarıyla diğer haklarını ihtiyaten haczettirebilir.
Dava konusu zararın davalının gerçeğe aykırı beyanından doğduğu ileri sürülmektedir. Dosya içindeki belgelerden de davacının alacağının Breda Belediyesinin kararına dayalı olduğu anlaşıldığına göre davacının tazminat hakkı istenebilir (muaccel) hale de gelmiştir. Davacının alacağı rehin ile de temin edilmediğine göre dava dilekçesinde belirtilen taşınmazlardan borçlunun adına kayıtlı olanların ihtiyaten haczine karar verilmesi gerekir.
Mahkemece, açıklanan yönler gözetilerek, davacının ihtiyati haciz istemi yönünden değerlendirme yapılarak bu yöndeki isteminin kabul edilmesi gerekirken, ihtiyati haciz isteminin reddine karar verilmiş olması usul ve yasaya uygun düşmediğinden kararın bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Temyiz olunan kararın yukarıda gösterilen nedenle BOZULMASINA ve peşin alınan harcın istek halinde geri verilmesin, 24.06.2013 gününde oyçokluğuyla karar verildi.
KARŞI OY
I-İhtiyati tedbir müessesesi 6100 Sayılı HMK 389 vd. m.leriyle Geçici Hukuki Korumalar başlığı altında düzenlenmektedir. İhtiyati tedbirin talep etme koşulları, talep biçimleri, uygulanması vs. belirlendikten sonra 394. M. İle ...Karşı taraf dinlenmeden verilmiş olan ihtiyati tedbir kararlarına itiraz... edilebileceği, ...karşı tarafın ihtiyati tedbirin şartlarına, mahkemenin yetkisine ve teminata ilişkin olarak, kararı veren mahkemeye itiraz... edebileceği, itirazın dilekçe ile yapılabileceği belirtilmiştir.
Aynı maddenin son fıkrasında ise İtiraz hakkında verilen karara karşı, kanun yoluna başvurulabilir. Bu başvuru öncelikle incelenir ve kesin olarak karara bağlanır. Kanun yoluna başvurulmuş olması, tedbirin uygulanmasını durdurmaz. denilmektedir. Şu durumda ihtiyati tedbir kararlarına karşı ilkin itiraz kanun yolu işletilecektir. Bu yöntem 1086 sayılı mülga yasamızdan beri uygulanan kanun yolu sistemidir.
İkinci olarak anılan madde metninde itiraz üzerine verilen kararlara karşı edilebilecek bir kanun yolu açıkça belirtilmiştir. Bu noktanın ise 6100 sayılı Kanunun öngördüğü İstinaf ve Temyiz kanun yolları açısından ele alınması gerekmektedir. Zira madde metninde açıkça kanun yolları değil kanun yolundan söz edilmektedir. Dolayısıyla ihtiyati tedbir kararlarına karşı temyiz kanun yolunun açık olup olmadığı tartışılmalıdır.
II-Buna karşın HMK 394 ile ihtiyati tedbir geçici korumasına karşı itiraz madde başlığı halinde düzenlenip, müteakiben itiraza karşı kanun yolundan bahsedildiğinden birincil kanun yolunun da itiraz yolu olduğunu söylemeliyiz. İşte bu durumda HMK 391/3'de yer alan İhtiyati tedbir talebinin reddi halinde, kanun yoluna başvurulabilir. Bu başvuru öncelikle incelenir ve kesin olarak karara bağlanır., hükmündeki kanun yolundan amacın da itiraz yolu olduğunu söylemeliyiz.
III-Diğer bir kanun yolu olan temyize ilişkin hükümlerde temyiz edilebilen ve temyiz edilemeyen hükümlerin ayrı ayrı düzenlendiği görülmektedir. Buna göre HMK 361, Bölge Adliye Mahkemesi kararlarından hangi kararların temyiz edilebileceğini, HMK 362 ise hangi hükümlerin temyiz edilemeyeceğini sınırlı sayı sistemiyle belirlemiştir. HMK 362/1-f ise geçici hukuki korumalar hakkında verilen hükümlerin temyiz kanun yolu dışında kaldığını açıkça içermektedir.
Şu durumda ihtiyati tedbir geçici hukuki koruma kararları temyize konu olamazlar. Diğer ifadeyle HMK 394 ile belirtilen kanun yolu teriminden amaç temyiz kanun yolu değildir.
IV-HMK 341/1'de ise İlk derece mahkemelerinden verilen nihai kararlar ile ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz taleplerinin reddi ve bu taleplerin kabulü halinde, itiraz üzerine verilecek kararlara karşı istinaf yoluna başvurulabileceği öngörülmektedir. Bu açık hükümden anlaşıldığı gibi ihtiyati tedbir kurumunda sözü geçen kanun yolu istinaf kanun yoludur.
V-Bugün uygulamadaki sorunumuz ise İstinaf Mahkemelerinin açık olmaması nedeniyle istinaf kanun yolu yerine temyiz kanun yolunun işletilip işletilemeyeceğidir.
HMK geçici 3.m. Bölge Mahkemelerinin faaliyete geçmesine kadar 1086 sy Kanunun temyize ilişkin hükümlerinin uygulanmasını öngörmektedir. 1086 SY Kanunun Temyize ilişkin bölümünde ise ihtiyati tedbir kararlarına karşı temyiz yolunun açık olduğuna dair düzenleme yer almamaktadır. 6100 sayılı HMK ile ise açıkça temyiz dışı bırakma söz konusudur. HMK geçici 3. M. 3. fıkra ise Bu Kanunda bölge adliye mahkemelerine görev verilen hallerde bu mahkemelerin göreve başlama tarihine kadar 1086 sayılı Kanunun bu Kanuna aykırı olmayan hükümleri uygulanır demektedir. Bu durumda kanun koyucunun açık iradesi ihtiyati tedbir kararlarının temyiz dışı bırakılması olduğundan anılan fıkrayla da temyiz kanun yolu tamamen devre dışı bırakılmıştır. Başka türlü açıklamak gerekirse,
A-İhtiyati tedbirler hakkında kanun yolları itiraz ve istinaf kanun yollarıdır.
B-İstinaf mahkemeleri faaliyete geçinceye kadar temyiz kanun yoluna başvurulabileceği veya bu kanun yolunun açık olmasını düzenleyen bir yasa hükmü bulunmamaktadır. O takdirde kanundan doğmayan bir görev belirlemesi de söz konusu olamaz.
C-Kanun Koyucu bunu bilinçli olarak öngörmüştür. İstinaf mahkemeleri yerindelik denetimi ile, diğer ifadeyle yargılama faaliyetiyle ihtiyati tedbirler hakkındaki itirazları inceleyecektir. Yargıtay ise sadece hukuksallık denetimi yapacağından kanun koyucu hukuksallık denetimi öngörmemektedir.
VI-Diğer bir konu da İhtiyati Haciz ve bu geçici korumanın açık olduğu kanun yolunun kıyasen ihtiyati tedbirlere de uygulanıp uygulanamayacağıdır. Ancak İhtiyati Haciz hükümlerinin yer aldığı İİK 265'de 4949 sy. Kanun ile ihtiyati hacze karşı açıkça temyiz yolu açılmış, 5311 Sy. Kanunla da temyiz yolu yerine istinaf yolu benimsenmiş olmakla beraber, geçici 7. M. İle Bölge Adliye Mahkemelerinin faaliyete geçmesine kadar bu değişiklik öncesi düzenlenen temyiz yolu açık tutulmuştur. Dolayısıyla ihtiyati hacizler için kanunla getirilmiş temyiz kanun yolu söz konusudur. Ne var ki bu yöntem HMK veya öncesinde 1086 SY Kanun ile düzenleme yapılmadığından herhangi bir kıyasla ihtiyati tedbirler hakkında uygulanamaz.
VII-Bundan başka, Usul-Yargılama sistemlerimizde ikili kanun yolları öngörülmüştür. Bazı incelemeler itiraz yolu denetim sistemine bağlanmış, bazı incelemeler ise temyiz kanun yolu denetim sistemine bağlanmıştır. İkili kanun yolu sistemine bağlama ise ancak istisnaen ve kanunla öngörülmüştür. İhtiyati Tedbirler hakkında ise istisnai bir düzenleme bulunmadığından üçlü bir kanun yolu denetiminden de bahsedilmemelidir.
Belirtilen nedenler itibarıyla çoğunluk görüşüne katılmamaktayım. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy