(2942 S. K. m. 38) (4721 S. K. m. 705) (2709 S. K. m. 153) (YHGK. 25.05.2005 T. 2005/5-288 E. 2005/352 K.)
Dava: Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasında İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı hakkında açılan davanın reddine, Üsküdar Belediye Başkanlığı hakkında açılan davanın kısmen kabulüne dair verilen yukarda gün ve numaraları yazılı hükmün duruşmalı olarak Yargıtayca tetkiki davacı idare vekili tarafından verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla duruşma için belirlenen 01.02.2005 günü temyiz eden davalı idare vekili Av. N. A.'nın yüzüne karşı, usulüne göre çağrı kağıdı gönderilmesinde rağmen gelmediğinden aleyhine temyiz edilen davalılar vekilinin yokluğunda duruşmaya başlanarak temyiz isteminin süresinde olduğu görülüp davacı idare vekilinin sözlü açıklamaları dinlendikten sonra, Dairemizin Geri Çevirme kararı üzerine gelen dosyadaki kağıtlar okunarak iş anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Karar: Dava, kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkindir.
Mahkemece, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı hakkında açılan davanın reddine, Üsküdar Belediye Başkanlığı hakkında açılan davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, hüküm Üsküdar Belediye Başkanlığı vekilince temyiz edilmiştir.
Dosyada yapılan incelemede;
Dava konusu taşınmaza, dava gününden 20 yıl öncesinden el atılarak yol haline getirildiği ve Makine İkmal Bakım Müdürlüğü binası yapıldığı savunulmuştur.
2942 s. Kamulaştırma Kanununun 38. maddesinde; idare tarafından kamulaştırmasız el konulan taşınmazın, fiilen el koyma gününden itibaren 20 senelik sürenin geçmesi halinde, taşınmazın malik, zilyet veya mirasçılarının her türlü dava haklarının düşeceği öngörülmüştür. Söz konusu Kamulaştırma Kanununun 38. maddesi hakdüşürücü süreyi içermekte olup, bu husus kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle, kamu düzenine ait hususlar, tarafların talepleri olmasa bile mahkemece resen karara bağlanması zorunludur.
2942 s. Kamulaştırma Kanununun 38. maddesine göre; idarenin el koyma gününden itibaren 20 sene geçmekle taşınmaz malikinin her türlü dava hakkı düşer. Başka bir anlatımla, mülkiyet bu süre dolmakla el atan idareye geçer. Bu husus 4721 s. Türk Medeni Yasasının 705. maddesindeki Taşınmaz mülkiyetinin kazanılması tescille olur. Miras, Mahkeme kararı, cebri icra, işgal, kamulaştırma halleri ile yasa da öngörülen sair hallerde, mülkiyet tescilden önce kazanılır. Ancak, bu hallerde malikin tasarruf işlemleri yapabilmesi, mülkiyetin tapu kütüğüne tescil edilmiş olmasına bağlıdır hükmü ile açıklığa kavuşturulmuştur.
Diğer taraftan Anayasa Mahkemesince; 2942 s. Kamulaştırma Kanununun 38. maddesi iptal edilmiş ise de, Anayasanın 153/son maddesi uyarınca; Anayasa Mahkemesinin iptal kararlarının geriye yürümeyeceği ilkesi uyarınca, Kamulaştırma Kanununun 38. maddesinin iptal edilmesinden önceki kazanılmış haklara uygulanması imkanı da bulunmamaktadır.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 25.05.2005 tarih ve 2005/5-288 Esas-2005/352 s. kararında da bu husus benimsenmiştir.
2942 s. Kamulaştırma Kanununun 38. maddesinin Anayasa Mahkemesince iptal edilme ve dava gününe kadar 20 seneden fazla süre geçmiş ise taşınmaz maliki olan davacı tarafın her türlü dava hakkı düşeceğinden, bu husus ile dava konusu taşınmaza ait Üsküdar 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 1967/564 Esas-1969/214 Karar s. dava dosyasında müdahalenin men'ine ve kal'e karar verilen muhtesatlar ile bu davada dava konusu yapılan yer ve muhtesatların aynı yer ve muhtesatlar olup olmadığının araştırılarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile hüküm kurulması,
Sonuç: Davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün yukarda açıklanan gerekçe ile HUMK. nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, bozma nedenine göre diğer hususların şimdilik incelenmesine yer olmadığına, peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde ödeyene geri verilmesine ve temyiz eden davacı idare yararına yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir edilen 400,00-YTL. vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine 11.10.2005 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy