İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ:Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI: 2024/671 Esas, 2024/23 Karar
I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR
A. Kayseri 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 02.07.2024 Tarihli ve 2024/59 Esas, 2024/309 Karar Sayılı Kararı
Taraflar arasındaki araç satımına ilişkin sözleşmede satıcının aracı teslim ettiği, alıcının da bedelini peşin ödeyerek aldığının belirtildiğinden sözleşmenin ifa yerinin Üsküdar/İstanbul ilçesi olduğu, davalının yerleşim yerinin ise Ümraniye/İstanbul olduğunun anlaşıldığı, dolayısı ile davacının kesin yetki kuralının bulunmadığı bu davada, yetkisiz Kayseri Mahkemelerinde dava açtığı, hal böyle olunca seçme hakkı davalıya geçtiği ve davalı tarafça da süresinde ve usulüne uygun olarak İstanbul Anadolu Mahkemelerinin yetkili olduğuna ilişkin itirazında bulunduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.
B. İstanbul Anadolu 42. Asliye Hukuk Mahkemesinin 19.09.2024 Tarihli ve 2024/671 Esas, 2024/23 Karar Sayılı Kararı
Para borçlarının alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yerinde ödeneceğinden, ifa yerinin de alacaklının yerleşim yeri olacağı, böyle bir durumda alacaklının kendi yerleşim yerinde bulunan mahkemede dava açabileceği, somut olayda, davacı tarafın talebinin araç satış sözleşmesinden kaynaklanan para alacağı (ayıp sebebiyle onarım ücreti) olduğuna göre para borcu alacaklıya götürülerek ödenmesi gereken borçlardan olduğundan davacının ikametgahı mahkemesinin de yetkili olacağı, davacının ikametgahı Kayseri olduğundan, borcun ifa edileceği yer itibariyle yetkili mahkemenin Kayseri Mahkemeleri olacağı, davacının birden çok mahkemenin yetkili olduğu ve kesin yetki kuralının bulunmadığı işbu davada, davayı kendi yerleşim yerinin bulunduğu Kayseri'de açarak yetkili mahkemeyi seçmiş olduğu, bu nedenle davalının yetki itirazına itibar edilemeyeceği gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.
II. GEREKÇE
A. Uyuşmazlık
Uyuşmazlık, ayıplı mal satışından kaynaklanan bedel iadesi istemine ilişkindir.
B. İlgili Hukuk
1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.
2. 6100 sayılı Kanun'un “Genel yetkili mahkeme” başlıklı 6 ncı maddesinin birinci fıkrası şöyledir:
“Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir.”
3. 6100 sayılı Kanun'un “Sözleşmeden doğan davalarda yetki” başlıklı 10 uncu maddesi şöyledir:
“Sözleşmeden doğan davalar, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabilir.
”
4. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) “İfa yeri” başlıklı 89 uncu maddesi şöyledir:
“Borcun ifa yeri, tarafların açık veya örtülü iradelerine göre belirlenir. Aksine bir anlaşma yoksa, aşağıdaki hükümler uygulanır;
1. Para borçları, alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yerinde,
2. Parça borçları, sözleşmenin kurulduğu sırada borç konusunun bulunduğu yerde,
3. Bunların dışındaki bütün borçlar, doğumları sırasında borçlunun yerleşim yerinde, ifa edilir.”
C. Değerlendirme
1. 6100 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi gereğince bir davada genel yetkili mahkeme, davalının yerleşim yerinin bulunduğu yer mahkemesidir. Aynı Kanun'un 10. maddesinde sözleşmeden doğan davalar için, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinin de yetkili olduğu belirtilmiştir ki bu da özel yetkiye ilişkin bir düzenlemedir. Ayrıca 6098 sayılı Kanun'un 89 uncu maddesi uyarınca para alacağına ilişkin davalarda aksi kararlaştırılmadıkça para borcu alacaklının yerleşim yerinde ödenmesi gerektiğinden alacaklının bulunduğu yer mahkemesi de yetkilidir. Dolayısıyla dava, davacının seçimine göre, hem genel ve hem de özel yetkili mahkemede açılabilir.
2. Bir davada, birden fazla yetkili mahkeme bulunması halinde yetkili mahkemeyi seçme hakkı davacıya aittir. Davacı, yetkisiz bir mahkemede dava açmışsa, seçme hakkı itiraz eden davalıya geçer, davalının bildirdiği yetkili mahkemede davanın görülmesi gerekir. Yetki itirazının dinlenebilmesi için, davalı itirazında yetkili mahkemenin gösterilmesi zorunludur. Davacı, genel ve özel yetki kurallarına göre, kendisine verilen seçimlik hakkını yasaya uygun kullanmaz ise seçim hakkı davalıya geçer. Seçim hakkı kullanılırsa davalının bildirdiği yetkili mahkemeye dosyanın gönderilmesine karar verilir. Yetkisizlik kararında, yetki itirazında bildirilmemiş olan mahkemenin yetkili olduğuna karar verilemez.
2. Dosya kapsamından, taraflar arasındaki satıma ilişkin sözleşmede satıcının aracı teslim ettiği, alıcının da bedelini peşin ödeyerek aldığı belirtildiğinden sözleşmenin ifa yerinin Üsküdar/İstanbul olduğu, davalının yerleşim yerinin ise Ümraniye/İstanbul olduğu anlaşılmaktadır. Dolayısı ile davacının birden çok mahkemenin yetkili olduğu ve kesin yetki kuralının bulunmadığı bu davada, yetkisiz Kayseri Mahkemelerinde davacının dava açtığı anlaşılmaktadır. Hal böyle olunca seçme hakkı davalıya geçmiş ve davalı vekilince süresinde ve usulüne uygun olarak İstanbul Anadolu Mahkemelerinin yetkili olduğuna ilişkin itirazında bulunduğu anlaşılmaktadır. İnceleme konusu ihtilaf, yetki uyuşmazlığına ilişkin olup bu durumda uyuşmazlığın İstanbul Anadolu 42. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülerek sonuçlandırılması gerekir.
III. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
6100 sayılı Kanun’un 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince İstanbul Anadolu 42. Asliye Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,
24.03.2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.