İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ:Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI: 2024/614 Esas, 2024/618 Karar
I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR
A. Kastamonu 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 10.09.2024 Tarihli ve 2024/62 Esas, 2024/208 Karar Sayılı Kararı
Taraflar arasındaki araç satış sözleşmesinden kaynaklı uğranılan zararın tazmini amacıyla başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemiyle açılan davada, davalının cevap dilekçesinde yetki ilk itirazında bulunduğu, davalının adresi itibarıyla davayı görmeye yetkili mahkemenin Fethiye Asliye Hukuk Mahkemeleri olduğu gerekçesiyle yetkisilik kararı verilmiştir.
B. Fethiye 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 22.10.2024 Tarihli ve 2024/614 Esas, 2024/618 Karar Sayılı Kararı
Davacı tarafından davalı ile arasındaki ikinci el araç satışından kaynaklı uğradığı zararın tazmini amacıyla davalı aleyhine ilamsız icra takibi başlatıldığı, taraflar arasındaki akdi ilişkinin inkar edilmediği, dosya kapsamına göre sözleşmenin ifa edileceği yerin açıkça belirlenmediği, bu durumda davacının, yerleşim yeri olan icra dairesinde takip yapabileceği gibi burada itirazın iptali davası da açabileceği, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun ( 6098 sayılı Kanun) 89 uncu maddesinin birinci fıkrasında düzenlenen seçimlik hakkını, alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yeri mahkemesi olan Kastamonu 3. Asliye Hukuk Mahkemesi'nde dava açmak suretiyle kullandığı, davacının yerleşim yeri adresinin gerek ödeme emrinde gerekse dava dilekçesinde Kastamonu olarak gösterildiği nazara alındığında, Kastamonu İcra Dairesinin ve Kastamonu 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin yetkili olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.
II. GEREKÇE
A. Uyuşmazlık
Uyuşmazlık, alacağın tahsili için başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.
B. İlgili Hukuk
1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.
2. 6100 sayılı Kanun’un 6 ncı, 10 uncu ve 115 inci maddesi, 6098 sayılı Kanun'un 89 uncu maddesi ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 50 nci maddesi
C. Değerlendirme
1. İtirazın iptali davasında usulüne uygun olarak başlatılmış ve itirazla durmuş bir takibin varlığı dava şartıdır. İtirazın iptali davasını gören mahkemenin, icra takibinin yapıldığı icra dairesinin yetkisine yönelik itirazı öncelikle incelemesi gerekir. Mahkemenin yetkisine yönelik bir itirazın var olup olmaması, bu sonuca etkili değildir. Eş söyleyişle, itirazın iptali davasında, mahkemenin yetkisine itiraz edilmiş olsun veya olmasın, mahkeme öncelikle, icra dairesinin yetkisine yönelik itirazı inceleyerek kesin olarak sonuçlandırmalıdır. Kaldı ki, itirazın iptali davasını görme yetkisi, takibin yapıldığı yer mahkemesine aittir. O nedenle, mahkemenin, icra dairesinin yetkisine yönelik itirazı incelemesi doğaldır. Bu yetki itirazının incelenmesi sonucunda, mahkeme, kendisinin yetkili olup olmadığını da belirlemiş olacaktır.
2. İlamsız bir takipte yetkili icra dairesi de 2004 sayılı Kanun'un 50 nci maddesinin yollaması ile 6100 sayılı Kanun'un genel hükümlerine göre belirlenecektir. 6100 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesine göre genel yetkili icra dairesi, davalı gerçek veya tüzel kişinin takibin yapıldığı tarihteki yerleşim yeri icra dairesidir. Yine aynı Kanun’un 16 ncı maddesine göre ise haksız fiilden doğan uyuşmazlıklarda, haksız fiilin işlendiği veya zararın meydana geldiği yahut gelme ihtimalinin bulunduğu yer ya da zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi icra dairesi de yetkilidir. Aynı Kanun’un 10 uncu maddesine göre ise sözleşmeden doğan davaların sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabileceği hüküm altına alınmış olup, bu sebeple sözleşmeden doğan para borcunun tahsili için başlatılan takipte, sözleşmenin ifa edileceği yer icra dairesi de yetkili kılınmıştır. Takibin konusu sözleşmeden kaynaklı para borcu olduğunda, 6098 sayılı Kanun'un 89 uncu maddesine göre, aksi kararlaştırılmadıkça para borçları alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yerinde ifa edilecektir.
3. Yetki itirazının incelemesi neticesi mahkeme yetkili olduğuna karar verirse borçlunun icra dairesine yapmış olduğu yetki itirazının reddine karar verilerek uyuşmazlığın esastan incelenmesine geçilecektir. Mahkeme yapmış olduğu inceleme neticesi takip yapılan icra dairesinin yetkili olmadığına kanaat getirir ise yetkili icra dairesinde yapılmış geçerli bir takip olmadığından dava şartı eksikliğinden davanın usulden reddine karar verecektir.
4. Somut olayda, davacının alacağının tahsili için Kastamonu İcra Müdürlüğünün 2023/21448 Esas
sayılı dosyası ile takip başlattığı, davalının yetkiye, borca ve ferilerine itiraz ettiği, takibin durduğu, itirazın iptali davasının takibin başlatıldığı yer olan Kastamonu 3. Asliye Hukuk Mahkemesinde açıldığı anlaşılmaktadır. İtirazın iptali davasını gören mahkemenin, icra takibinin yapıldığı icra dairesinin yetkisine yönelik itirazı öncelikle incelemesi gerektiğinden uyuşmazlığın Kastamonu 3. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülerek sonuçlandırılması gerekir.
III. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
6100 sayılı Kanun’un 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince Kastamonu 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,
25.03.2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.