MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/4081 Esas, 2025/697 Karar
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Akyazı 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2024/46 Esas, 2024/750 Karar
Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazların davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; .. ili, .. ilçesi, .. Mahallesi 1 05... ve 20 parsel sayılı taşınmazların kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazların davacı idare adına tescilini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; taşınmazların gerçek bedelinin belirlenmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazların tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; karara dayanak alınan bilirkişi raporlarının hukuka aykırı olduğunu, kamulaştırma bedelinin gerçek değerin çok üzerinde belirlendiğini, davanın 2021 yılında açıldığını, kamulaştırma bedeline işleyecek faizin ise kamu zararına neden olacağını, kamu yararı amacıyla kurulacak tesisler yapılamayacağını, yüklenici ile imzalan sözleşmeler gereğince kamu giderlerinin artacağını, birçok zarar doğacağını, bu açıdan yapılan hesaplamaya itiraz ettiklerini, kuru tarım arazisi niteliğindeki taşımazlar için %4,5 kapitalizasyon faiz oranı alınmış olmasının hukuka uygun olmadığını, taşınmazların zaten yüksek belirlenen metrekare bedelleri üzerine bir de %100 ila %110 gibi objektif değer artışlarının eklenmesinin uygun olmadığını, objektif değer artışı uygulanmasının hakkaniyetli olmadığını, sadece yüzölçümü üzerinden matematiksel olarak değer azalışı belirlenmediği belirtilerek şekil değişikliği açısından da değerlendirme yapıldığının belirtildiği, müdürlükleri lehine vekalet ücretine hükmedilmemesinin hukuka aykırı olduğunu beyan ederek, davalıca yapılan istinaf başvurusunun reddine ve kararın istinaf nedenleri dolayısıyla incelenerek kaldırılmasına ve yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkemece verilen kararda hükmedilen miktarların, müvekkilin mülkiyet hakkının tazmini ve güncel ekonomik koşullar noktasında yeterli olmayıp belirlenen objektif değer artış oranlarının gerçeklikten uzak olduğunu, 2024 yılına kadar gelen süreçte enflasyon ve ekonomik krizlerin etkisi ile ülkemizin geldiği nokta düşünüldüğünde, 2022 yılında tanzim edilen rapor ile aynı oranda %100 ve %110 değer artışı olduğunu belirtmenin hukuka günümüz koşullarına ve hakkaniyete aykırı olduğunu, ... Genel Müdürlüğü lehine kurulan irtifak hakkının değer düşüklüğüne sebebiyet vermesinin kabul edilebilir olmadığını, zira taşınmazda tesis edilen irtifak hakkının kamulaştırılan alanın dışında olduğunu, takdir edileceği üzere kamulaştırılan alan dışında kalan kısmın, kamulaştırılan alanın da değerini düşürmesinin beklenemeyeceğini, taşınmazlarda ... Genel Müdürlüğü lehine kurulmuş bir irtifak hakkının mevcut olduğunu, bu noktada elektrik telleri veya direklerinin taşınmazın değerini düşürmesinin beklenemeyeceğini, kaldı ki taşınmazın değerine etki ettiği varsayılsa dahi raporda tespit edilen miktarların çok fazla olduğunu ... Genel Müdürlüğü lehine kurulan bir irtifak hakkı için söz konusu olamayacağını, taşınmazın konumu itibarıyla ticari açıdan avantajlı olduğu gibi toprak verimliği sayesinde tarıma da elverişli olduğunu, müvekkile tazmin edilecek tutarın, enflasyon karşısında eridiğini beyan ederek, yerel mahkemece verilen kararda belirtilen bedelin artırımının gereği hususunda istinaf başvurularının kabulüne, davacının usul ve kanuna aykırı istinaf başvurusunun reddine, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davacı idareye tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kapama fındık bahçesi niteliğindeki taşınmazlara net gelir esas alınarak değer biçilmesinin 2942 sayılı Kanun'un değerlendirmeye ilişkin hükümlerine aykırılık teşkil etmediği, buna göre hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda dava konusu taşınmazların niteliği ve konumuna göre kapitalizasyon faizi ile objektif değer artırıcı unsur oranlarının yerinde olduğu, belirlenen kamulaştırma bedelinin adil ve hakkaniyete uygun olduğu gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1.Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf başvuru dilekçesinde belirttiği hususları tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.
2.Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf başvuru dilekçesinde belirttiği hususları tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.
2. Değerlendirme
1. Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun ( 6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Kapama fındık bahçesi niteliğindeki .. ili, .. ilçesi, .. Mahallesi 1 05... parsel sayılı taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca gelir metodu esas alınarak değer biçilmesinde ve tespit edilen bedelin davalı tarafa ödenmesi, dava konusu taşınmazın kamulaştırılan kısmının davalı adına olan tapu kaydının iptali ile idare adına tesciline karar verilmesi yerindedir.
3. Dava konusu taşınmazların hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda belirtilen özelliklerine ve dosya kapsamına göre uygulanan kapitalizasyon faiz oranı ve objektif değer artış oranı uygun görülmüştür.
4. Dava konusu taşınmazların kamulaştırmadan arta kalan kısmının yüzölçümü, geometrik şekli ve kullanım durumu dikkate alındığında uygulanan değer azalışı oranının makul olduğu sonucuna varılmıştır.
5.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, davalıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
18.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.