MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/6185 Esas, 2025/1670 Karar
KARAR : Düzeltilerek yeniden esas hakkında verilen karar
İLK DERECE MAHKEMESİ : Bozdoğan Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2023/133 Esas, 2024/309 Karar
Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili, tapudan yol olarak terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davacı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; .. ili, .. ilçesi, .. Mahallesi 30 parsel (yenileme sonrası 1 39... ) sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini, tapudan yol olarak terkinini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili tarafından cevap dilekçesi sunulmamıştır.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; kamulaştırma bedelinin yüksek belirlendiğini, idarece belirlenen bedelin hakkaniyete uygun olduğunu, idareleri lehine vekâlet ücreti taktir edilmesi gerektiğini, hükümde acele kamulaştırma bedelinden ve dosyasından bahsedilmediğini belirterek, İlk Derece Mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; taşınmazın sulu tarım arazisi niteliğindeki dava konusu taşınmaza % 4 kapitalizasyon faiz oranı uygulanması ve kapitalizasyon faizinin belirlenmesinde kullanılan kriterlerle aynı kriterlere dayandırılmayan nedenlerle, taşınmazın konumu ve bilirkişi raporunda belirtilen özelliklerine göre objektif değer artışı uygulanmasının yerinde olduğu, 2023 yılı verileri hazır olmadığı gerekçesi ile 2022 yılı .. İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünün sulu tarla verilerinin esas alındığı ve dava tarihine endekslendiği anlaşılmış olup, dava tarihi itibarıyla 2023 yılı verilerinin esas alınması gerekmekte ise de 2023 (2022-2023) yılı verim ortalaması zeytinde daha yüksek olduğundan ve fiyat da daha yüksek olduğundan aleyhe değerlendirilmediği, kamu düzeni gereğince yapılan incelemeye göre dava konusu taşınmazın davacı idare adına tescili ile yol olarak terkinine karar verilmesi gerekirken, terkin ile ilgili hüküm kurulmaması, dava konusu taşınmazın davacı idare adına tescil ve yol olarak terkininin takyidatlardan ari olarak verilmemesi doğru olmadığından davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.
2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu gayrimenkulün ..-.. asfaltına çok yakın olduğunu, otoban bittiğinde çok yakınında yapılacak olan gişelerden şehirler arası ..-..otobanına giriş yapılacağı düşünüldüğünde, objektif değer artışı oranının çok daha yüksek olması gerektiğini, belirlenen kapitalizasyon faiz oranının yüksek olduğunu, belirlenen birim değerin çok düşük olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.
2. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Kapama zeytin bahçesi niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca gelir metodu esas alınarak değer biçilmesi ve tespit edilen bedelin davalı tarafa ödenmesi, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile yol olarak terkinine karar verilmesi yerindedir.
3. Davacı idare vekilinin istinaf başvurusu üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvurusunun kısmen kabulü ile kararın kaldırılarak yeniden hüküm tesis edilmek suretiyle davanın kabulüne karar verildiği, Bölge Adliye Mahkemesince tesis edilen hükümde davalının aleyhine değerlendirme bulunmadığı, 6100 sayılı Kanun'un 355 inci maddesi gereği, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf incelemesi kamu düzenine aykırılık dışında istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılacağı, davalı vekilinin istinaf başvurusunun bulunmadığı, istinaf aşamasında ileri sürülmeyen itirazların temyiz sebebi yapılamayacağı gözetildiğinde, davalı vekilinin Bölge Adliye Mahkemesi kararında aleyhine kurulan hükümle sınırlı olarak ve kamu düzeni gereğince dikkate alınacak hususlar kapsamında temyiz itirazları ile ilgili olarak değerlendirme yapılmıştır.
4.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere, istinaf aşamasında ileri sürülmeyen itirazların temyiz sebebi yapılamayacak olmasına göre davalı vekilinin tüm, davacı idare vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
5. Tespit edilen kamulaştırma bedeli 1.287.575,43 TL olduğu hâlde, infazda tereddüt yaratacak şekilde acele el koyma bedelinin mahsubuyla bakiye bedelin hükümde gösterilmesi doğru görülmemiştir.
Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Davalı vekilinin tüm, davacı idare vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,
2. Davacı idare vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının;
a) (2) numaralı bendinde bulunan " 1.210.189,18" sayısının çıkartılması, yerine "1.287.575,43" sayısının yazılması,
b) (3) numaralı bendinde yer alan "depo edilen tutardan" ifadesinden sonra gelmek üzere " tespit edilen kamulaştırma bedelinden acele el koyma bedelinin mahsubuyla bakiye" ifadelerinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, davalıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
24.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.