MAHKEMESİ : Van Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/1762 Esas, 2025/1493 Karar
KARAR : Düzeltilerek yeniden esas hakkında verilen karar
İLK DERECE MAHKEMESİ : Van 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2022/1364 Esas, 2024/75 Karar
Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın usulden reddine karar verilmiştir.
Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davalı idareler vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idareler vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Van ili, ..., ... Mahallesi, ... mevkii 93 parseldeki 6.000 metrekarelik taşınmazın, 1/1000 Ölçekli Uygulama İmar Planında park alanı ve yol olarak imar planına dahil edildiğini, ancak 2013 yılından beri davalılar tarafından herhangi bir kamulaştırma işlemi yapılmadığını, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 10 uncu maddesinde belirtilen 5 yıllık sürenin geçmesine rağmen taşınmaz ile ilgili herhangi bir fiili el atma işlemi yapılmadığından davacıların mülkiyet hakkının ihlal edildiğini, planlaması yapılan fakat herhangi bir fiili uygulaması yapılmayan imar planı her iki belediyenin kararları ile olduğu için, davalıların bu durumdan sorumlu olduklarını belirterek, fazlaya ilişkin dava ve alacak hakları saklı kalmak kaydıyla, 50,00 TL tazminatın el atma tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte davalılardan tahsil edilerek, davacılara verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddi gerektiğini ileri sürmüştür.
2.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddi gerektiğini ileri sürmüştür.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davanın kabulüne karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idareler vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
1.Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın müvekkil kurumun sorumluluk alanı dışında olduğunu, bu parsellere kurumun herhangi bir müdahalesinin olmadığını, dava konusu taşınmaza Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının onayı ile imar planı yapıldığını, bu nedenle davanın husumet yönünden reddi gerektiğini, mevcut imar planında taşınmazın "Bağ ve Bahçelik Alan, Yol, Park" olarak planlandığını, bu plan fonsiyon değişikliği yetkisinin Van Büyükşehir Belediye Meclisi yetkisinde olduğunu, emsal alınan taşınmaz ile dava konusu taşınmazın aynı konumda olmadığını, bilirkişilerce taşınmazın değerinin hesaplanmasında resen seçilen bir taşınmazın emsal alındığını, bu fiyatın fahiş olduğunu ileri sürmüştür.
2.Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın müvekkil kurumun sorumluluk alanı dışında olduğunu, bu parsellere kurumun herhangi bir müdahalesinin olmadığını, dava konusu taşınmazın 3194 sayılı İmar Kanunun'un 18 inci Maddesinin kapsamında kalıp kalmadığı ve imar uygulaması yapılıp yapılmadığı hususunun araştırılması gerektiğini, vekâlet ücretinin maktu olarak belirlenmesi gerektiğini belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılarak yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmaza imar planında ayrılma amacına uygun fiilen el atılmadığı anlaşılmakla birlikte, taşınmazın imar planında kullanım amacının yol ve park alanı olarak ayrıldığı, makul süre içinde imar planına uygun herhangi bir işlem tesis edilmediğinden, idarenin, mülkiyet hakkının özüne dokunan bu eylemi nedeniyle bedelin davalı idarelerden tahsiline karar verilmesinde, dosyada mevcut yazı cevaplarına göre, sorumluluğun park alanı yönünden Büyükşehir Belediyesinde, yol alanı yönünden ilçe belediyesinde olduğunun kabulü ile arsa niteliğindeki dava konusu taşınmaza emsal mukayesesi yapılarak, dava konusu taşınmaz ile emsallerin vergiye esas değerleri de kıyaslanmak suretiyle değerinin tespit edilmesinde, 6745 sayılı Kanun'un 33 üncü maddesiyle 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'na (2942 sayılı Kanun) eklenen Ek 1 inci maddesinde hukuki el atma düzenlendiğinden ve 7421 sayılı Kanun'un 5 inci maddesi ile 2942 sayılı Kanun'a eklenen Ek Madde 4’ün son fıkrası uyarınca hukuken el atılan dava konusu taşınmaza ilişkin tespit edilen tazminat bedeli yönünden maktu harca hükmedilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı ancak dava konusu taşınmaza fiilen el atılmadığı, imar planında park alanı ve yol olarak ayrılmış olması nedeniyle kamulaştırmasız el atma olgusuna dayanılarak açılan iş bu davada 26.11.2022 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 7421 sayılı Kanun'un 5 inci maddesi ile 2942 sayılı Kanun'a eklenen Ek madde 4 ile ''Bu Kanun kapsamında açılan davalarda verilen bedel ve tazminat kararlarına ilişkin mahkeme ve icra harçları, davalı idare tarafından ödenmek üzere maktu olarak belirlenir." hükmü getirildiği gözetildiğinde harca esas değer üzerinden belirlenen vekâlet ücretinin de maktu harca tâbi davalarda maktu alınması gerektiğinden, Büyükşehir Belediyesi yönünden vekâlet ücretinin maktu olarak belirlenmesi gerekirken nispi olarak belirlenmesi, dava konusu taşınmazın mahalle, ada ve parsel bilgilerinin yazılmaması nedeniyle infazda tereddüte neden olunması, el atılan kısımların davalılar adına tesciline karar verilmesi gerekirken tapudan terkinine karar verilmesi doğru görülmediği gerekçeleriyle davalı idareler vekillerinin istinaf başvurularının kabulü ile düzeltilerek yeniden esas hakkında karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1.Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiş vekâlet ücretinin maktu olarak belirlenmesi gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.
2.Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını istemiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkindir.
2. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmesinde ve 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında "park ve yol" alanında kalan taşınmazın 6745 sayılı Kanun'un 33 üncü maddesiyle 2942 sayılı Kanun'a eklenen Ek Madde 1 ve 7421 sayılı Kanun'un 3 üncü maddesiyle eklenen son cümlesi uyarınca bedelinin alınan rapor uyarınca davalı idareden tahsiline karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.
3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere istinaf aşamasında ileri sürülmeyen hususların temyiz aşamasında ileri sürülmesi halinde incelenemeyecek olmasına göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeple;
Davalı idareler vekillerinin temyiz itirazları yerinde görülmediğinden usul ve kanuna uygun olan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA
Davalı idarelerden peşin alınan temyiz harçlarının Hazineye irat kaydedilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,12.03.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.