MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2024/472 Esas, 2025/123 Karar
KARAR : Kısmen kabul
Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen kamulaştırmasız el atılan taşınmazlar bedelinin tahsili ve ecrimisil istemine ilişkin davada verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacılar vekili dava dilekçesinde; dava konusu Tokat ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 2 71... ve 55 parsel sayılı taşınmazlara yol ve ırmak olarak el atıldığını, taşınmazların el atılan kısmının bedelinin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idarelerden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davada zamanaşımının olduğunu, müvekkili ... tarafından dava konusu taşınmazlara herhangi bir işlem yapılmadığını, davacılara ait taşınmazların ne kadarının yol olarak kullanıldığının taraflarınca bilinmediğini, şayet bir kısmı yol olarak kullanılmakta ise bu yolun ... Genel Müdürlüğü tarafından mı yoksa müvekkili Belediye tarafından mı yapıldığının keşifte ortaya çıkacağını, ecrimisil talebi ile ilgili ise dilekçede hiçbir açıklığın bulunmadığını, arsanın bulunduğu yerde ahırın kullanılmasının şehircilik açısından mümkün olmadığını ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
2. Davalı ... Genel Müdürlüğü vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu Tokat ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 1 06... ve 59 parsel sayılı taşınmazlara dere ıslahı çalışması yapıldığını, ancak kamulaştırma yapılmadığını, bu nedenle el atıldığı iddiasının doğru olmadığını, davalı idarenin davaya konu parsellerde herhangi bir müdahalesi bulunmadığından davanın reddinin gerektiğini, dava için kanunda öngörülen hak düşürücü ve zamanaşımı sürelerinin geçmiş olduğunu, davacının, davacı sıfatının bulunup bulunmadığının, davanın yetkili ve görevli mahkemede açılıp açılmadığının Mahkemece resen araştırılmasını talep ettiklerini, haksız ve mesnetsiz davanın reddine, tüm yargılama giderlerinin ve avukatlık ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
3. Davalı ... Müdürüğü vekili cevap dilekçesinde özetle; zamanaşımı ve husumet itirazında bulunduklarını, dava konusu 2 71... ve 55 parsel sayılı taşınmazların, müvekkili Karayolları Genel Müdürlüğünün sorumluluk sahasında bulunan yol ağının dışında kaldığını, müvekkili tarafından söz konusu taşınmazlara fiilen el atılmadığını, müvekkili idarenin, kamu yararı amacını gerçekleştirmek üzere kanunlarla kendisine verilen tüm görevlerini ve sorumluluklarını kanunlara uygun şekilde yerine getirdiğini, işbu davanın açılmasına sebebiyet vermediğini, davacı yanın ecrimisil talebi yönünden öncelikle Mahkemece davacının taşınmazı kullanamamasından kaynaklı kazanç kaybına uğrayıp uğramadığının tespit edilmesinin gerektiğini ileri sürerek mesnetten yoksun iş bu davanın zamanaşımı nedeniyle reddine, zamanaşımı itirazlarının kabul görmemesi halinde husumetten reddine, bu taleplerinin de kabul görmemesi halinde davanın esastan reddi ile yargılama giderleriyle vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 25.05.2023 tarihli ve 2021/650 Esas, 2023/358 Karar sayılı kararıyla davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin 25.05.2023 tarihli ve 2021/650 Esas, 2023/358 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin 22.11.2023 tarihli ve 2023/2549 Esas, 2023/2974 Karar sayılı kararıyla taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.
V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1.Bölge Adliye Mahkemesinin 22.11.2023 tarihli ve 2023/2549 Esas, 2023/2974 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davalı ... Genel Müdürlüğü ve davalı ... vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
2. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun 11 inci maddesinin birinci fıkrasının arsalara ilişkin (g) bendi uyarınca arsaların bedelinin değerlendirme gününden önceki özel amacı olmayan emsal satışlara göre hesaplanması gerektiği, hükme esas alınan bilirkişi raporunda bu yönteme uyulmadan dava konusu taşınmaza farklı bir ilçeden ve eski tarihli satış olan Tokat ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 3 91... parsel sayılı taşınmazın emsal alınarak değer biçilmesi nedeniyle raporun inandırıcı görülmediği, bu durumda taraflara, dava konusu taşınmaza yakın bölgelerden ve yakın zaman içinde satışı yapılan benzer yüzölçümlü satışları bildirmeleri için imkan tanınması, lüzumu hâlinde resen emsal celbi yoluna gidilmesi, dava konusu taşınmazın değerlendirmeye esas alınacak emsallere göre ayrı ayrı üstün ve eksik yönleri ve oranları açıklanmak suretiyle yapılacak karşılaştırma sonucu değerinin belirlenmesi bakımından, yeniden oluşturulacak bilirkişi kurulu marifetiyle mahallinde keşif yapılarak alınacak rapor sonucuna göre hüküm kurulması gerektiğinden Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılarak İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.
B.İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1.Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; ek bilirkişi raporunda hesap edilen tazminat ve ecrimisil bedelinin son dönemde yaşanan artışlar göz önüne alındığında eksik kaldığını, yapı bedellerinin eksik hesaplandığını, ağaçlara ilişkin değerlendirme yapılmadığını, davanın tam olarak kabulüne karar verilmesi gerektiğini ileri sürerek kararı temyiz etmiştir.
2.Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; Yeşilırmak Nehri yatağının genişletilmesi çalışmalarının 1963-1977 yılları arasında yapıldığını, uzlaşma başvurusunda el atmanın 1956-1983 tarihleri arasında yapıldığının doğrulandığını, uzlaşma başvurusunun 14.07.2021 tarihinde yapılmış olması nedeniyle dava tarihi itibarıyla 6 aylık süre beklenmeksizin açılan davanın dava şartı eksikliğinden reddi gerektiğini, dava konusu taşınmazların kıyı kenar çizgisi içinde kaldığını, emsal taşınmaz seçiminin hatalı olduğunu, tazminat ve ecrimisil bedelinin yüksek belirlendiğini, yargılama giderlerinin hatalı hesaplandığını ileri sürerek kararı temyiz etmiştir.
3.Davalı ... Genel Müdürüğü vekili temyiz dilekçesinde özetle; davanın idari yargıda görülmesi gerektiğini, zamanaşımı nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, husumetin müvekkili idareye yöneltilemeyeceğini, bilirkişi raporunda vergi değerlerinin kıyaslanmadığını, karşılaştırmanın doğru yapılmadığını, tazminat bedellerinin yüksek hesaplandığını, yapı bedellerinin de yüksek hesaplandığını, faiz başlangıç tarihinin ıslah tarihi olması gerektiğini ileri sürerek kararı temyiz etmiştir.
4.Davalı ... Müdürüğü vekili temyiz dilekçesinde özetle; Mahkemenin davanın Karayolları açısından husumetten reddine ilişkin kararının Yargıtay incelemesi sonucunda bozulması nedeniyle yeniden ... açısından davanın husumetten reddine karar verilmesi gerekirken karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesinin yerinde olmadığını, idare açısından davanın husumetten reddi ile maktu vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürerek kararı temyiz etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacı tapu malikleri ile davalı idareler arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazlar bedelinin tespit edilmesi ve idareden tahsili istemine ilişkindir.
2. Değerlendirme
1.Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.
2. Temyizen incelenen mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozma ile kesinleşen ve karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmış olup davacılar vekilinin ve davalı ... ve davalı ... Genel Müdürlüğü vekillerinin tüm, davalı ... vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
3. İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının birinci bendinde ... yönünden açılan davada verilen pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine dair kararın bozma ile ortadan kalktığı gözetilmeden Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesinin 2023/2549 Esas, 2023/2974 Karar sayılı kararı ile kesinleştiğinden yeniden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi hatalıdır.
4. Davalı ... yönünden davanın husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verildiği gözetildiğinden idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesi hatalıdır.
Ne var ki bu hataların giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca İlk Derece Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.
VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1.Davacılar vekili ile davalı ... Genel Müdürlüğü ve ... vekillerinin tüm, davalı ... vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,
2.Davalı ... vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının;
a) (1.) bendinin hükümden tümüyle çıkarılması, yerine "Davalı ... Müdürlüğüne karşı açılan davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine" cümlesinin yazılması,
b) Ayrı bir bendi olarak "Hakkında açılan davanın husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verildiği gözetildiğinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 6 ncı maddesi uyarınca 30.000,00 TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı ... Müdürlüğüne ödenmesine, "cümlesinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
Davalı ... Genel Müdürlüğü ve davalı ... harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, davacılardan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine, davalı ... Başkanlığından aşağıda yazılı kalan harcın alınarak Hazineye irat kaydedilmesine,
05.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.